دامپروری: رشته علوم دامی، بازار کار و راه اندازی دامداری

دامپروری پرورش دام و طیور برای تولید شیر، گوشت، تخم‌مرغ و محصولات دیگر است، با تکیه بر تغذیه درست، اصلاح نژاد، بهداشت و مدیریت واحد. گاو شیری و گوشتی، گوسفند و بز، مرغ گوشتی و تخم‌گذار و حیوان‌های کمتر رایجی مثل بلدرچین و بوقلمون همه در این کار جا می‌گیرند.

دامداری یا دامپروری؟

این دو کلمه اغلب به جای هم به کار می‌روند. دامداری بیشتر به خود واحد و نگه‌داری دام گفته می‌شود و دامپروری به دانش و صنعتی که پشت آن است. در قانون، دامپروری صنعتی و نیمه‌صنعتی مجوزهای جدا دارد و دامداری روستایی و عشایری با دستورالعمل جداگانه‌ای سامان داده می‌شود.

دامپروری در ایران با چند عدد

طبق آمار رسمی، در ۱۴۰۴ حدود ۹۴۰ هزار تن گوشت قرمز تولید شد و در اسفند ۱۴۰۴ حدود ۵٫۵ میلیون رأس گاو و گوساله در کشور بود. برای خوراک دام و طیور هم در ۱۴۰۴ حدود ۱۸ میلیون تن نهاده وارد شد.

در دفترچه‌های ۱۴۰۵ رشته «مهندسی علوم دامی» در گروه علوم تجربی آمده و همه ۹۵ کدرشته آن صرفا با سوابق تحصیلی بود؛ یعنی رتبه کنکور لازم نبود و پذیرش با نمره‌های دیپلم انجام می‌شد. در مجموع ۱٬۱۸۹ صندلی: ۸۵۶ صندلی در ۳۱ دانشگاه دولتی (۶۷۲ روزانه و ۱۸۴ نوبت دوم)، ۲۸۰ صندلی در ۲۸ مرکز پیام نور، ۴۰ صندلی در سه غیرانتفاعی مازندران و ۱۳ صندلی سهمیه. دانشگاه آزاد هم این رشته را در ۳۹ واحد دارد.

کدام دیپلم چقدر حساب می‌شود؟

این صندلی‌ها را با هر دیپلمی می‌شود انتخاب کرد، ولی سهم سوابق فرق دارد: دیپلم ریاضی و تجربی صد درصد، انسانی ۵۷٫۱ درصد و دیپلم‌های هنرستان و کاردانش، از جمله امور دامی و دامپروری، ۵۱٫۴ درصد.

بیشترین صندلی کجاست؟

گیلان ۵۰ صندلی داشت، گرگان و ساری هر کدام ۴۰ و رازی کرمانشاه ۳۵. دانشگاه تهران ۴۰ صندلی در دو محل داشت، ۲۰ در کرج و ۲۰ در پاکدشت؛ فردوسی مشهد ۳۰، صنعتی اصفهان ۲۹ و شیراز ۲۰. همه کدها مختلط بود، جز ۱۰ صندلی بورس یک شرکت مرغداری در گیلان (۹ آقا و ۱ خانم) که مصاحبه دارد و محل کار پس از فارغ‌التحصیلی را شرکت تعیین می‌کند.

کارشناسی ارشد علوم دامی پنج گرایش دارد: ژنتیک و اصلاح دام و طیور، فیزیولوژی دام و طیور، تغذیه دام، تغذیه طیور و زنبور عسل.

در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ همه آگهی‌های فعال دسته مهندسی کشاورزی و علوم دامی یک سایت بزرگ کاریابی، به‌علاوه آگهی‌هایی که کلمه‌های دامپروری، مرغداری، دامداری یا علوم دامی داشتند، خوانده شد: ۱۷۱ آگهی. فقط ۵۲ تا کار تخصصی دام و طیور بود. ۵۷ آگهی کار گیاهی، فضای سبز و کشاورزی عمومی بود، ۵۳ آگهی کارهای عمومی در شرکت‌های دام و طیور مثل حسابداری، رانندگی و تعمیرات، و ۹ آگهی شیلات، دامپزشکی یا فروش نامرتبط.

آگهی‌های تخصصی چه می‌خواستند؟

• فروش خوراک، مکمل، داروی دامی و نهاده: ۲۹ آگهی؛ ۱۹ تا در تهران و بیشترشان بدون شرط جنسیت
• کار مزرعه و سالن، مثل کارشناس دامپروری و مرغداری، سرپرست پرورش و ناظر واکسیناسیون: ۱۷ آگهی
• تغذیه و کنترل کیفیت خوراک: ۶ آگهی

از ۲۳ آگهی مزرعه و تغذیه، ۱۷ آگهی بیرون از تهران بود، بیشتر در مازندران، گیلان، سمنان و گلستان، و ۱۷ آگهی فقط آقا می‌خواستند. در کل ۲۵ آگهی از ۵۲ آگهی تخصصی در تهران بود و یک شرکت بزرگ مرغداری به‌تنهایی ۹ آگهی داشت. ۳۹ آگهی رشته نوشته بودند: رشته‌های کشاورزی در ۲۶ آگهی، گروه پزشکی و دامپزشکی در ۸ و مکانیک در ۷ آگهی.

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، در گروه مهندسی کشاورزی و علوم دامی میانه حقوق دریافتی خالص یک کارشناس در کل کشور در پایان ۱۴۰۴، ۲۹ میلیون تومان در ماه بود و نیمی از آن‌ها بین ۲۲ تا ۳۵ میلیون می‌گرفتند. همین افراد برای ۱۴۰۵، ۴۰ میلیون درخواست کرده بودند. این گروه کوچک است، ۷۶ نفر، و کارشناس باغ، گلخانه و فضای سبز هم در آن هست؛ پس عددهای سطح‌های دیگر تقریبی است.

در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵، ۱۶ آگهی تخصصی عدد حقوق داشتند؛ حداقل و حداکثر پیشنهادی آن‌ها، در میانه، ۲۸٫۵ و ۴۲٫۵ میلیون تومان بود. فروش ۲۶ تا ۴۲٫۵ میلیون پیشنهاد داده بود (۱۴ آگهی) و کار مزرعه ۳۵ تا ۴۲٫۵ میلیون (فقط ۲ آگهی).

شغل دامداری: درآمد دامداری با پول خود

درآمد صاحب دامداری حقوق نیست و به فاصله قیمت فروش و هزینه خوراک بستگی دارد. قیمت مصوب هر کیلو شیر خام درب دامداری، با ۳٫۲ درصد چربی، از ۲۹٬۵۰۰ تومان در آذر ۱۴۰۴ به ۶۰٬۵۰۰ تومان در اردیبهشت ۱۴۰۵ رسید. در ۱۴۰۴ هم ارز ترجیحی نهاده‌ها حذف شد و دامدارها با شوک قیمت خوراک و کمبود سرمایه در گردش روبه‌رو شدند. سایت‌هایی که سود سالانه دقیق برای دامداری می‌نویسند معمولا دام، خوراک یا طرح توجیهی می‌فروشند؛ پیش از سرمایه‌گذاری، هزینه‌ها را با کارشناس و دامدارهای منطقه خودت حساب کن.