مهندسی کشاورزی: گرایش‌ها، کنکور و بازار کار
گروه شغلیمهندسی کشاورزی در کنکور ۱۴۰۵ یک رشته نیست، ده رشته است: از علوم و مهندسی آب و مکانیک بیوسیستم در گروه ریاضی تا باغبانی، خاک و گیاهپزشکی در گروه تجربی. از ۸٬۶۴۸ صندلی این ده رشته فقط ۴۲۰ صندلی با رتبه کنکور بود. این صفحه رشته‌ها را کنار ۱۸۴ آگهی مهر ۱۴۰۵ می‌گذارد که مدرک کشاورزی خواسته بودند.
تست راه تا کار نشان می‌دهد کار فنی و میدانی کشاورزی چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است.
مهندسی کشاورزی چیست و در کدام رشته کنکور است؟
مهندسی کشاورزی یعنی به کار بردن علم و فن برای تولید بیشتر با آب، خاک و هزینه کمتر: از طراحی آبیاری و ماشینهای کشاورزی تا اصلاح بذر و مبارزه با آفت. در کنکور ۱۴۰۵ این‌ها ده رشته جدا بودند و همه در دفترچه گروه‌های تجربی یا ریاضی آمده بودند:
| رشته | گروه کنکور | ظرفیت ۱۴۰۵ | با آزمون |
|---|---|---|---|
| علوم و مهندسی آب | ریاضی | ۱٬۲۴۶ | ۲۱۹ |
| مهندسی مکانیک بیوسیستم | ریاضی | ۶۰۶ | ۱۶۱ |
| مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی | ریاضی | ۱۹۶ | ۰ |
| مهندسی اقتصاد کشاورزی | تجربی و ریاضی | ۸۵۴ | ۴۰ |
| علوم و مهندسی باغبانی | تجربی | ۱٬۱۱۹ | ۰ |
| مهندسی علوم دامی | تجربی | ۱٬۱۸۹ | ۰ |
| مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی | تجربی | ۱٬۰۳۵ | ۰ |
| مهندسی گیاهپزشکی | تجربی | ۹۰۴ | ۰ |
| علوم و مهندسی خاک | تجربی | ۸۰۲ | ۰ |
| مهندسی ترویج و آموزش کشاورزی پایدار | تجربی | ۶۹۷ | ۰ |
شغل مهندسی کشاورزی: سه شغل این گروه
صفحه و مسیر دوره هر شغل جداست. عددها از ۱۸۴ آگهی مهر ۱۴۰۵ است:
مهندس کشاورزی
کارشناس فنی و میدانی، بذر و کشت؛ ۳۰ آگهی، و بیشتر ۸۷ آگهی فروش هم همین مدرک را می‌خواستند.
تازه نفس: ۶ دورهماهر: ۶ دورهسوپرحرفه‌ای: ۴ دورهکارشناس آبیاری
طراحی و نظارت آبیاری؛ فقط ۲ آگهی، چون بیشتر این کار با شرکت‌های دارای پروانه و پروژه‌ای است.
تازه نفس: ۳ دورهماهر: ۴ دورهسوپرحرفه‌ای: ۴ دورهمدیر مزرعه
اداره مزرعه، کشت و صنعت و تولید؛ ۳ آگهی، معمولا بعد از چند سال کار میدانی.
تازه نفس: ۳ دورهماهر: ۴ دورهسوپرحرفه‌ای: ۳ دوره
رشته کشاورزی بدون کنکور: ۹۵٪ صندلیها با سوابق
در ۱۴۰۵ فقط سه رشته از ده رشته مهندسی کشاورزی صندلی با آزمون داشتند: علوم و مهندسی آب ۲۱۹، مکانیک بیوسیستم ۱۶۱ و اقتصاد کشاورزی ۴۰ صندلی. یعنی ۴۲۰ صندلی از ۸٬۶۴۸ (۴٫۹٪). باقی همه «صرفا با سوابق تحصیلی» بود و هفت رشته دیگر اصلا کد با آزمون نداشتند.
- علوم و مهندسی آب با آزمون: پردیس کشاورزی دانشگاه تهران در کرج ۲۰ و پاکدشت ۲۵، فردوسی مشهد ۴۰، صنعتی اصفهان ۲۹، تبریز ۲۳، شهید چمران ۲۲ و شیراز، بین‌المللی امام خمینی و گیلان هر کدام ۲۰ صندلی.
- در کدهای صرفا با سوابق، دیپلم ریاضی و تجربی ۱۰۰٪ و دیپلم کشاورزی هنرستان ۵۱٫۴٪ حساب میشد. دیپلم انسانی هم در رشتههای گروه تجربی، مثل باغبانی و گیاهپزشکی، با ضریب ۵۷٫۱٪ پذیرفته میشد؛ در رشتههای گروه ریاضی فقط دیپلم ریاضی و تجربی ۱۰۰٪ حساب میشد.
- ثبت‌نام و انتخاب رشته کدهای صرفا با سوابق در ۱۴۰۵ از ۱۳ تا ۱۶ مهر بود و نتیجه هفته آخر آبان می‌آید. اگر امسال جا ماندی، همین زمان‌بندی را برای سال بعد در نظر بگیر.
- کاردانیهای کشاورزی ۱٬۳۷۳ صندلی داشتند، همه با سوابق؛ از جمله کاردانی تکنولوژی آبیاری (میناب، ۴۰)، انتقال آب (کاشمر، ۵۰) و گلخانه (ساری، ۱۰۰).
رشته کشاورزی در هنرستان
در شاخه فنی و حرفه‌ای رشتههای امور زراعی، امور باغی و ماشینهای کشاورزی هست و در کاردانش رشته‌هایی مثل کشت و کار مکانیزه و مکانیک تراکتور و تیلر. رشته آبیاری در هنرستان نیست.
رشته مهندسی کشاورزی در کارشناسی ارشد
برای ادامه، مجموعه‌های علوم و مهندسی آب (با گرایش آبیاری و زهکشی)، مکانیک بیوسیستم (با مهندسی گلخانه)، مکانیزاسیون، اقتصاد کشاورزی و «مدیریت کشاورزی» که درس مدیریت مزرعه دارد، در کنکور ارشد ۱۴۰۵ بودند.
در مجموعه علوم و مهندسی آب هفت گرایش هست: آبیاری و زهکشی، سازه‌های آبی، رودخانه و اکوسیستم‌های آبی، منابع آب، مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آب، هواشناسی کشاورزی و هیدروانفورماتیک. مکانیک بیوسیستم سه گرایش طراحی و ساخت، انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری پس از برداشت دارد و مکانیزاسیون سه گرایش مدیریت و تحلیل سامانه‌ها، انرژی و بازیافت و مدیریت پسماند. در دفترچه ارشد ۱۴۰۵ هم مجموعه‌ای به اسم کشاورزی دقیق نبود.
بازار کار مهندسی کشاورزی: ۱۸۴ آگهی
برای این بخش ۶۶۰ آگهی فعال ۱۴ مهر ۱۴۰۵ یک سایت بزرگ کاریابی خوانده شد؛ ۱۸۴ آگهی مدرک کشاورزی خواسته بودند یا کارشان کشاورزی بود. عنوان همه آن‌ها یکی‌یکی خوانده شد:
- فروش بذر، کود، سم، خوراک دام یا تجهیزات کشاورزی ۸۷ آگهی، کارشناس فنی و میدانی کشاورزی ۳۰، دامپروری و طیور ۲۶، کنترل کیفیت و صنایع غذایی ۱۰، گلخانه، باغبانی و فضای سبز ۸، گیاهپزشکی ۶، خاک و کود ۶، مدیریت مزرعه و تولید ۳ و آبیاری و آب ۲ آگهی.
- جا: ۸۷ آگهی در تهران، بیشترشان دفتر مرکزی شرکت‌های نهاده، و بعد اصفهان ۱۳، خراسان رضوی ۱۲، مازندران و فارس هر کدام ۱۰.
- حقوق: ۹۱ آگهی عدد داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۳۰ و ۴۰ میلیون تومان بود؛ کارشناس فنی ۳۲٫۵ تا ۴۵ میلیون.
- ۱۳۲ آگهی (۷۲٪) سقف سنی داشتند و رایج‌ترین آن ۴۰ سال بود؛ ۸۹ آگهی کارت پایان خدمت می‌خواستند.
- از ۵۴ آگهی که سابقه را با عدد نوشته بودند، ۱۸ آگهی دو سال، ۱۶ آگهی سه سال، ۱۰ آگهی یک سال و ۷ آگهی پنج سال خواسته بودند. ۱۷۱ آگهی تمام‌وقت و ۱۴۵ آگهی در سطح کارشناس بود.
- اکسل در ۳۴ آگهی، انگلیسی در ۲۰، گلخانه در ۱۷، آبیاری قطره‌ای و تحت فشار در ۱۱ و GIS، پهپاد یا کشاورزی هوشمند فقط در ۳ آگهی آمده بود.
پس بازار آگهی این رشته بیشتر فروش فنی است: کسی که هم گیاه و خاک را بشناسد و هم بتواند با کشاورز حرف بزند و بفروشد. کار مهندسی دولتی و پروژه‌ای بیشتر از راه شرکت‌های دارای پروانه می‌آید، نه آگهی.
کار میدانی و رشته کشاورزی برای خانم‌ها
مهندس کشاورزی بیشتر وقتش سر مزرعه، باغ، گلخانه یا در راه است. ۸۷ آگهی از ۱۸۴ (۴۷٪) سفر، ماموریت، بازدید مزارع یا کار منطقه‌ای را جزو کار نوشته بودند و ۱۳ آگهی خودرو یا گواهینامه می‌خواستند.
همین کار میدانی در شرط جنسیت آگهی‌ها هم دیده میشود: ۶۴ آگهی فقط آقا و ۲۷ آگهی ترجیحا آقا می‌خواستند، روی هم ۹۱ آگهی (۴۹٪)؛ فقط یا ترجیحا خانم ۱۷ آگهی (۹٪) و بی‌شرط ۷۶ آگهی (۴۱٪). در کنکور اما تقریبا همه کدها دخترانه-پسرانه است: ۶۵۰ کد از ۶۶۱ کد. فقط مجتمع آموزش عالی فاطمیه نهاوند ۲۰ صندلی باغبانی ویژه خواهران داشت، و مکانیک بیوسیستم دانشگاه شیراز ۲۰ صندلی را از پیش ۱۰ زن و ۱۰ مرد تقسیم کرده بود. کار خانم‌ها در این رشته بیشتر در آزمایشگاه خاک و گیاه، گلخانه، کنترل کیفیت و فروش و پشتیبانی فنی دیده میشود.
مهندسی کشاورزی به چه کسی می‌آید؟
احتمالا راضی می‌شوی اگر
- از کار در فضای باز، سر مزرعه و گلخانه خسته نمی‌شوی
- دوست داری علم را روی یک مسئله واقعی مثل کم‌آبی یا آفت پیاده کنی
- با کشاورز و مشتری راحت حرف می‌زنی؛ نیمی از آگهی‌ها فروش فنی بود
- سفر و کار در شهرها و روستاهای دیگر برایت مشکلی نیست
احتمالا اذیت می‌شوی اگر
- کار پشت میز و در یک شهر ثابت می‌خواهی
- از فروش و حرف زدن با مشتری فرار می‌کنی
- انتظار داری مدرک به‌تنهایی کار دولتی بیاورد
- گرما، سرما و جاده‌های فرعی برایت سخت است
این گروه شغلی در یک نگاه
تست راه تا کار علاقه‌ها و شخصیتت را با مهندسی کشاورزی و گروه‌های نزدیکش مقایسه میکند.
شروع تستنظام مهندسی کشاورزی: پروانه به چه کار می‌آید؟
سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی با قانونی که مجلس در تیر ۱۳۸۰ تصویب کرد تشکیل شد و آییننامه اجرایی آن در آذر ۱۳۹۱ آمد. پروانه در آگهیهای خصوصی خواسته نمی‌شود، ولی در کار دولتی و پروژه‌ای در را باز میکند:
- ۱
مدرک کارشناسی
مهندس کشاورزی در این قانون کسی است که دست‌کم کارشناسی کشاورزی یا منابع طبیعی دارد. دارندگان کاردانی در «کانون کاردان‌ها» عضو می‌شوند.
- ۲
عضویت و پروانه
عضوها طبق آییننامه باید پروانه اشتغال داشته باشند. در خود آییننامه آزمون یا شرط سابقه برای گرفتن پروانه نیامده است.
- ۳
رتبه
صلاحیت هر عضو با «رتبه» تعیین میشود و کار بزرگ‌تر رتبه بالاتر می‌خواهد.
- ۴
کار دولتی و پروژه‌ای
دستگاه‌های دولتی باید طرح، مشاوره و پیمانکاری کشاورزی را «صرفا» به دارندگان پروانه، در حد صلاحیت و رتبه‌شان، بدهند.
درآمد مهندسی کشاورزی در ۱۴۰۵
ماهانه و خالص، سراسر کشور، سطح کارشناس، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه فناوری و مدیریت کشاورزی است، نه یک عنوان شغلی خاص.
سالانه و ناخالص، عددِ میانه. میانه‌ی ۳ شغلِ این گروه. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).
| سطح و جا | میانه | نیمه میانی |
|---|---|---|
| کارشناس، کل کشور | ۲۹ | ۲۲ تا ۳۵ |
| کارشناس ارشد، تهران | ۳۲ | ۲۶ تا ۳۸ |
| کارشناس ارشد، شهرهای کوچک | ۳۱ | ۲۵ تا ۳۹ |
| مدیر، شهرهای کوچک | ۴۱ | ۳۶ تا ۵۰ |
بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، میانه حقوق دریافتی خالص مهندسان کشاورزی و کارشناسان علوم دامی در سطح کارشناس در کل کشور در پایان ۱۴۰۴، ۲۹ میلیون تومان در ماه بود و نیمی از آن‌ها بین ۲۲ تا ۳۵ میلیون می‌گرفتند. همین افراد برای ۱۴۰۵ میانه ۴۰ میلیون درخواست کرده بودند. این گروه ۷۶ نفر است.
حقوق مهندس کشاورزی در آگهی‌ها
از ۱۸۴ آگهی مهر ۱۴۰۵، ۹۱ آگهی عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۳۰ و ۴۰ میلیون تومان بود: فروش ۳۰ تا ۴۰ (۵۳ آگهی) و کارشناس فنی ۳۲٫۵ تا ۴۵ میلیون (۱۲ آگهی). در فروش، پورسانت یا تارگت در ۳۰ آگهی آمده بود و درآمد واقعی به فروش بستگی دارد.
نقش‌های دیگر کمتر آگهی داشتند و عددشان فقط تصویر کلی می‌دهد: کنترل کیفیت ۳۰ تا ۴۵ میلیون (۵ آگهی)، گلخانه و باغبانی ۲۵ تا ۳۵ (۵ آگهی) و گیاهپزشکی ۲۲٫۵ تا ۳۵ میلیون (۴ آگهی). بالاترین عدد، ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون، در ۵ آگهی تولید خاک و کود بود که بیشترشان مدیر می‌خواستند. پس شروع گلخانه و گیاهپزشکی نزدیک حداقل دستمزد است و با سابقه و مسئولیت بالا می‌رود.
فاصله کم‌درآمدترین و پردرآمدترین‌ها
در همان گزارش حقوق، ده درصد پایین کارشناس‌های کل کشور تا ۱۶ میلیون و ده درصد بالا از ۴۴ میلیون تومان به بالا دریافت می‌کردند. در شهرهای بزرگ میانه کارشناس ارشد ۲۹ میلیون با نیمه میانی ۲۲ تا ۴۱ میلیون بود.
درآمد مهندس کشاورزی در آمریکا و کانادا
این عددها حقوق سالانه پیش از مالیات در همان کشورهاست، هر کدام به ارز خودش. پذیرش مدرک ایرانی و سابقه کار در هر کشور قاعده جداگانه‌ای دارد.
آبیاری نوین و گلخانه: آینده شغلی مهندسی کشاورزی
کم‌آبی کار مهندس کشاورزی را عوض کرده است. تا مهر ۱۴۰۴ روی هم ۳٫۲ میلیون هکتار زمین به آبیاری نوین مجهز شده بود که حدود ۵۵۰ هزار هکتار آن را کشاورزها خودشان و بدون کمک دولت ساخته بودند. برنامه هفتم توسعه سالی ۳۵۰ هزار هکتار می‌خواهد: ۲۰۰ هزار هکتار آبیاری تحت فشار و ۱۵۰ هزار هکتار آبیاری زیرسطحی هوشمند. مجری طرح آبیاری نوین وزارت جهاد کشاورزی در مهر ۱۴۰۴ گفته بود در ۲٫۵ میلیون هکتار دیگر هم امکان اجرای این سامانه‌ها هست، ولی برای آن سالی ۴۰ تا ۵۰ همت اعتبار لازم است. یعنی کار هست، اما سرعتش به بودجه بستگی دارد.
گلخانه هم بزرگ میشود: تا اردیبهشت ۱۴۰۴ حدود ۲۷ هزار هکتار گلخانه ساخته شده یا در حال ساخت بود، در برابر هدف ۶۴ هزار هکتار تا پایان ۱۴۰۴. برنامه هفتم تولید دست‌کم ۱۰ میلیون تن محصول گلخانه‌ای را تا پایان برنامه خواسته است، بیشتر در قالب شهرک‌ها و قطب‌های کشاورزی بزرگ.
این طرح‌ها بیشتر از راه شرکت‌های طراحی و اجرا جلو می‌رود و کمتر به آگهی استخدام میرسد. دوره‌های کوتاه فنی و حرفه‌ای هم کمک می‌کنند؛ سقف شهریه آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵:
- آبیاری: ۶۰ ساعت، ۸٫۸ میلیون تومان.
- طراحی و ساخت گلخانه: ۱۷۲ ساعت، ۵۰٫۶ میلیون تومان؛ نسخه کامل‌تر آن برای گلخانه خاکی و بدون خاک ۳۰۰ ساعت و ۸۸٫۶ میلیون تومان.
- کشتکار گلخانه‌های هیدروپونیک: ۲۸۳ ساعت، ۸۳ میلیون تومان.
- سرویس و نگهداری تراکتور و تیلر: ۶۷ ساعت، ۱۶٫۴ میلیون تومان.
- GPS در کشاورزی: ۱۰۱ ساعت، ۳۱٫۸ میلیون تومان؛ GIS در کشاورزی: ۴۹ ساعت، ۱۵٫۴ میلیون تومان.
برای پهپاد کشاورزی، کشاورزی دقیق و مدیریت مزرعه استاندارد فنی و حرفه‌ای پیدا نشد.
آموزشگاه کشاورزی دارید؟
اگر آموزشگاه شما آبیاری، گلخانه، GIS یا مکانیزاسیون را با کار عملی سر زمین و در کارگاه درس می‌دهد، درخواست همکاری بفرستید. هر آموزشگاه و هر دوره پیش از نمایش در سایت بررسی میشود.
- ثبت درخواست فقط با شماره موبایل مدیر آموزشگاه
- معرفی دوره‌های آبیاری و گلخانه کنار مسیر شغلی همین رشته
- صفحه اختصاصی آموزشگاه بعد از بررسی و تایید
- نمایش هر دوره فقط پس از بررسی جداگانه
ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی میشود.
پرسش‌های رایج درباره مهندسی کشاورزی
مهندسی کشاورزی در کدام رشته کنکور است؟
علوم و مهندسی آب، مکانیک بیوسیستم و مکانیزاسیون در گروه ریاضی، اقتصاد کشاورزی در تجربی و ریاضی، و باغبانی، خاک، گیاهپزشکی، تولید و ژنتیک گیاهی، ترویج و علوم دامی در گروه تجربی.
رشته کشاورزی چه شاخههایی دارد؟
در کارشناسی ۱۴۰۵ ده رشته بود که به سه دسته میرسد: آب و ماشین (علوم و مهندسی آب، مکانیک بیوسیستم، مکانیزاسیون)، گیاه و خاک (باغبانی، تولید و ژنتیک گیاهی، گیاهپزشکی، خاک) و اقتصاد، ترویج و علوم دامی. در هنرستان هم امور زراعی، امور باغی و ماشینهای کشاورزی هست.
مهندسی کشاورزی بدون کنکور هست؟
بله؛ در ۱۴۰۵ حدود ۹۵٪ صندلیها، یعنی ۸٬۲۲۸ صندلی از ۸٬۶۴۸، صرفا با سوابق تحصیلی بود و هفت رشته از ده رشته اصلا کد با آزمون نداشتند.
با دیپلم انسانی میتوان رشته کشاورزی خواند؟
در کدهای صرفا با سوابق ۱۴۰۵، دیپلم انسانی برای رشتههای گروه تجربی مثل باغبانی، خاک و گیاهپزشکی با ضریب ۵۷٫۱٪ حساب میشد، در حالی که دیپلم تجربی و ریاضی ۱۰۰٪ بود. یعنی راه بسته نیست، ولی معدل تو با وزن کمتری رقابت میکند. برای کدهای با آزمون باید در گروه آزمایشی تجربی یا ریاضی کنکور بدهی.
کدام رشتههای کشاورزی پردرآمدترین هستند؟
آمار حقوق جداگانه برای هر گرایش پیدا نشد. در آگهیهای مهر ۱۴۰۵ کارشناس فنی میانه ۳۲٫۵ تا ۴۵ میلیون و فروش ۳۰ تا ۴۰ میلیون پیشنهاد گرفته بود. درآمد بیشتر به نوع کار، رتبه پروانه و فروش بستگی دارد تا اسم گرایش.
رشته کشاورزی برای خانم‌ها خوب است؟
۶۵۰ کد از ۶۶۱ کد کنکور کشاورزی دخترانه-پسرانه است، ولی ۴۹٪ آگهی‌ها فقط یا ترجیحا آقا می‌خواستند، بیشتر به خاطر کار میدانی و سفر. آزمایشگاه، گلخانه، کنترل کیفیت و پشتیبانی فنی جاهایی است که خانم‌ها بیشتر کار پیدا می‌کنند.
آیا رشته کشاورزی خوب است؟
برای کسی که کار میدانی و فروش فنی را دوست دارد، بله. ولی بازار آگهی‌اش محدود است: ۱۸۴ آگهی در مهر ۱۴۰۵ و نیمی فروش. رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی در ۱۳۹۴ گفته بود دست‌کم ۱۳۰ هزار فارغالتحصیل کشاورزی جویای کارند؛ عدد تازه‌تری پیدا نشد.
برای گرفتن پروانه نظام مهندسی کشاورزی آزمون لازم است؟
در آییننامه اجرایی ۱۳۹۱ آزمون یا شرط سابقه برای پروانه نیامده است و صلاحیت با رتبه تعیین میشود. شرطهای دقیق ورود برای یک فارغالتحصیل تازه را از سازمان نظام مهندسی استان بپرس.
مهندسی کشاورزی چند سال طول میکشد؟
کارشناسی چهار سال است؛ کاردانیهای کشاورزی مثل تکنولوژی آبیاری یا گلخانه دو سالاند.
پیش از انتخاب رشته کشاورزی، تست بده
تست راه تا کار چند دقیقه طول میکشد و نشان می‌دهد کار سر زمین، گلخانه یا فروش فنی کدام بیشتر به تو نزدیک است.
شروع تستسوالی درباره فناوری و مدیریت کشاورزی دارید؟
سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.