رشته هتلداری: هنرستان، دانشگاه و کار در هتل

در هنرستان، هتلداری رشته‌ای از شاخه کاردانش است، در گروه کشاورزی و خدمات، از پایه دهم تا دوازدهم؛ در شاخه فنی و حرفه‌ای رشته‌ای به این نام نیست. در دانشگاه، کارشناسی «هتلداری» در کنکور سراسری هر سه گروه انسانی، ریاضی و تجربی را می‌پذیرد و اسم «مدیریت هتلداری» که در جستجوها رایج است، اسم رسمی رشته در دفترچه ۱۴۰۵ نیست.

مدیریت هتلداری چیست؟

اداره یک هتل یعنی هماهنگ کردن پذیرش، خانه‌داری، رستوران، فروش و تاسیسات تا مهمان راضی برود و اتاق‌ها پر بمانند. مدیر هتل معمولا از یکی از همین بخش‌ها بالا می‌آید و طبق مقررات کارت مدیریت هتل می‌خواهد.

رشته هتلداری در هنرستان چه درس‌هایی دارد؟

کار در کاردانش با بخش‌های عملی هتل جلو می‌رود؛ در معرفی این رشته از مهارت‌هایی مثل اتاق‌داری، متصدی طبقات، کارمند پذیرش، میزآرایی، تشریفات، کار با رایانه و متصدی البسه نام برده می‌شود. نتیجه این رشته بیشتر ورود به کار در بخش‌های عملیاتی هتل است؛ برای ادامه، کاردانی و کارشناسی هتلداری هست.

برنامه هشت ترمی دانشگاه سمنان برای کارشناسی هتلداری ۱۱۲ واحد دارد و درس‌های عملی، یعنی پذیرش، خانه‌داری، خدمات رستوران، آشپزی، شیرینی‌پزی و کارآموزی، در سال سوم و چهارم آمده است. درس جداگانه‌ای برای مدیریت درآمد (Revenue) در آن نیست.

دو سال اول بیشتر پایه مدیریت است: اصول سازمان و مدیریت، اقتصاد، حسابداری، کامپیوتر، تاریخ فرهنگ و هنر ایران، مبانی گردشگری و زبان انگلیسی. از سال سوم درس‌ها هتلی می‌شوند، مثل حسابداری هتلداری، منابع انسانی در هتل، استانداردهای بین‌المللی هتل، محاسبه قیمت تمام‌شده، روابط عمومی و یک زبان خارجی دوم. کارآموزی ۲ واحد است و در ترم آخر می‌آید؛ پس اگر می‌خواهی زودتر کار هتل را ببینی، کار پاره‌وقت در هتل در سال‌های اول کمک می‌کند.

فنی و حرفه‌ای در بخش هتلداری ۳۷ استاندارد دارد. سقف شهریه چند دوره اصلی در آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵:

• «مدیر هتل»: ۲۱۰ ساعت، ۵۳٫۶ میلیون تومان.
• «کارمند پذیرش هتل»: ۱۷۶ ساعت، ۳۷٫۴ میلیون تومان.
• «فروش و بازاریابی هتل»: ۱۶۴ ساعت، ۴۱٫۹ میلیون تومان.
• «رزرواسیون»: ۱۶۰ ساعت، ۳۴ میلیون تومان.
• «مدیر خانه‌داری» یا مدیر اقامت: ۱۲۰ ساعت، ۲۵٫۳ میلیون تومان.
• «کارمند پذیره (فرانت آفیس)» کار و دانش: ۳۵۰ ساعت، ۷۳٫۲ میلیون تومان.
• «اتاق‌دار هتل»: ۲۵۰ ساعت، ۱۸٫۶ میلیون تومان؛ «زبان تخصصی هتلداری»: ۶۵ ساعت، ۱۳٫۷ میلیون تومان.

دوره آنلاین این استانداردها ۸۰ درصد قیمت حضوری است. برای مدیریت درآمد، سرپرست پذیرش و نرم‌افزارهای هتل استاندارد جداگانه‌ای پیدا نشد؛ این‌ها بیشتر در خود هتل یاد گرفته می‌شوند.

در یک سایت بزرگ کاریابی ۵۷۸ آگهی فعال ۱۵ مهر ۱۴۰۵ که با هتل جور درمی‌آمد خوانده شد. ۱۹۴ آگهی از خود هتل‌ها و اقامتگاه‌ها بود؛ آژانس‌ها، سایت‌های رزرو و شرکت‌های هتل‌سازی کنار گذاشته شدند. عنوان‌ها این‌طور تقسیم می‌شد:

• رستوران، آشپزخانه و کافه ۳۰، پذیرش ۲۴، مدیریت و سرپرستی ۲۱، خانه‌داری ۱۸، فروش ۱۱، رزرواسیون ۹ و مهماندار و میزبان ۵ آگهی. ۷۶ آگهی هم برای حسابداری، فنی و تاسیسات، انبار، IT، ناجی غریق و منابع انسانی بود.
• جا: ۱۰۰ آگهی در تهران و بعد مشهد ۱۹، شیراز ۱۵، البرز ۱۴، گیلان ۱۴ و اصفهان ۱۳.
• شرط جنسیت: ۸۷ آگهی بی‌شرط، ۷۰ آگهی فقط یا ترجیحا آقا و ۳۷ آگهی فقط یا ترجیحا خانم.
• شیفت در ۴۶ آگهی (۲۴٪) آمده بود، غذا در ۲۹ و ظاهر آراسته و خوش‌برخوردی در ۶۰ آگهی (۳۱٪).
• ۱۴۶ آگهی (۷۵٪) سقف سنی داشتند و ۴۵ و ۳۵ سال رایج‌ترین بود.

یعنی هتل بیشتر از مدرک، برخورد با مهمان، زبان و آمادگی برای شیفت را می‌سنجد؛ مدرک هتلداری امتیاز است، نه شرط.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ گروه جداگانه‌ای برای کارکنان هتل ندارند، پس اینجا فقط از حقوق پیشنهادی آگهی‌ها حرف می‌زنیم. از ۱۹۴ آگهی هتل مهر ۱۴۰۵، ۱۰۰ آگهی عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۲۵ و ۳۰ میلیون تومان بود.

غذا، بیمه و انعام هم بخشی از درآمد کارکنان هتل است؛ ۲۹ آگهی غذا و ۴۲ آگهی بیمه را نام برده بودند. درآمد مدیران هتل به درجه و اندازه هتل بستگی دارد و فقط ۶ آگهی مدیریت عدد حقوق داشتند.

حقوق در هتل چطور بالا می‌رود؟

کف پیشنهاد خانه‌داری، ۲۱ میلیون، کمی زیر حداقل دستمزد ناخالص ۱۴۰۵ است؛ پیش از قبول کار بپرس عدد آگهی خالص است یا ناخالص و بیمه و غذا جدا حساب می‌شود یا نه. فاصله بزرگ میان بخش‌های عملیاتی و مدیریت هم نشان می‌دهد درآمد در هتل بیشتر با بالا رفتن در همان هتل زیاد می‌شود: از پذیرش یا خانه‌داری به سرپرستی و بعد مدیریت بخش.

کار در هتل‌های ترکیه، مثل آنتالیا، جستجوی پرتکراری است. طبق صفحه وزارت کار ترکیه، هر خارجی برای کار مجوز کار می‌خواهد و حداقل حقوقش هم تعیین شده است: برای کار تخصصی دو برابر حداقل دستمزد ترکیه، برای مدیر سه برابر و برای باقی کارها خود حداقل دستمزد.

• کسب‌وکارهای گردشگری دارای گواهی، اگر دست‌کم ۱۰ ترک استخدام کنند، از قاعده «پنج ترک برای هر خارجی» معاف‌اند.
• از ۱۱ مارس ۲۰۲۶ در کارهای ساده اقامتی، برای هر ۵ ترک یک خارجی بیشتر مجاز شده است.
• هیچ‌کدام از این قاعده‌ها خاص ایرانی‌ها نیست و مدرک هتلداری به‌تنهایی اجازه کار نمی‌دهد.

پیش از قبول هر پیشنهاد کار خارج، بپرس مجوز کار را چه کسی و پیش از سفر می‌گیرد؛ کار بدون مجوز یعنی بی‌بیمه و بی‌حمایت.

وزیر میراث فرهنگی و گردشگری در آبان ۱۴۰۳ تعداد هتل‌های کشور را ۱٬۴۳۰ هتل گفته بود و هدف دولت در خرداد ۱۴۰۴، رسیدن به ۹۰۰ هزار تخت و ساختن ۱۰۰ هتل در سال بود. در خرداد ۱۴۰۵ بیش از ۹۶ هتل فعال در تهران گزارش شد.

• جنگ به این صنعت ضربه زد. پس از جنگ ۱۲ روزه در تیر ۱۴۰۴ رئیس جامعه هتلداران گفت لغو رزروها در برخی استان‌ها به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده و در تهران ۱۳ هتل بیش از ۱٬۱۰۰ آسیب‌دیده را اسکان داده‌اند. در اوایل ۱۴۰۵ هم تشکل آژانس‌ها زیان مراکز اقامتی را بیش از پنج همت و زیان کل گردشگری در ۴۰ روز را بیش از ۲۰ همت گفته بود.
• در مرداد ۱۴۰۵ آژانس‌های تهران از گران شدن اقامت در هتل‌ها به دلیل هزینه نگهداری و نوسان ارز خبر دادند.
• وزیر در ۸ مهر ۱۴۰۴ گفته بود ۳۰ تا ۴۰ درصد پست‌های مدیریت هتل‌ها با زنان است.

آمار رسمی تعداد اتاق و ضریب اشغال سراسری پیدا نشد.