مدیر هتل: کار هر روز، کارت مدیریت، مسیر رسیدن و حقوق ۱۴۰۵

شرط‌های سابقه در آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد هتل‌ها مدیر را از درون صنعت می‌خواهند:

• مدیر داخلی یک هتل در شیراز: دست‌کم ۵ سال سابقه مرتبط در هتل چهار یا پنج ستاره، آشنایی با سیستم رزرو و نرم‌افزار هتلداری.
• مدیر داخلی یک مجموعه گردشگری در قم: دست‌کم کارشناسی، ۱۰ سال سابقه در صنعت هتلداری که ۵ سال آن مدیریت یا سرپرستی باشد و انگلیسی قابل قبول؛ پیشنهاد ۷۰ تا ۸۰ میلیون تومان.
• مدیر داخلی یک هتل بزرگ دیگر در قم: دست‌کم ۱۵ سال سابقه مدیریت هتل چهار و پنج ستاره.
• سرپرست‌های بخش، مثل سرپرست رستوران هتل یا سرپرست لباسشویی: معمولا ۲ تا ۵ سال سابقه.

یعنی راه معمول این است: چند سال در پذیرش یا رستوران، چند سال سرپرستی، بعد مدیریت یک بخش و در نهایت مدیر داخلی یا مدیر کل. کسی که از پذیرش شروع می‌کند، درباره کار همان میز در صفحه رسپشن هتل بیشتر می‌خواند. مدرک دانشگاهی راه را کوتاه‌تر می‌کند ولی جای سابقه را نمی‌گیرد؛ برای هتل چهار و پنج ستاره کارشناسی شرط کارت است، مگر سابقه مدیریت ۱۰ ساله داشته باشی.

دوره‌های فنی و حرفه‌ای برای مسیر مدیریت

فنی و حرفه‌ای سه استاندارد مدیریتی هتل دارد. سقف شهریه حضوری آن‌ها در آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵ این است:

• مدیر هتل: ۲۱۰ ساعت، ۵۳٫۶ میلیون تومان؛ آنلاین ۴۲٫۹ میلیون.
• مدیر غذا و نوشابه هتل: ۲۰۸ ساعت، ۵۳٫۱ میلیون تومان.
• مدیر خانه‌داری هتل (مدیر اقامت): ۱۲۰ ساعت، ۲۵٫۳ میلیون تومان.

این گواهی‌ها مهارت را نشان می‌دهند، ولی کارت مدیریت هتل را وزارت میراث فرهنگی صادر می‌کند و شرط آن دوره و آزمون خود وزارتخانه است. اگر فقط یکی را می‌توانی بگذرانی، از اداره کل میراث استان بپرس کدام برای پرونده کارت پذیرفته می‌شود. برای مدیریت درآمد و نرم‌افزارهای بین‌المللی هتل، استاندارد فنی و حرفه‌ای در تهران پیدا نشد و این مهارت‌ها بیشتر در خود هتل‌های زنجیره‌ای یاد گرفته می‌شود.

در قانون، مدیر هتل کسی است که مسئولیت اداره هتل را دارد و کارت مدیریت وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به نام اوست. دستورالعمل کارت مدیران در تعریف خود یک شرط روشن هم گذاشته است: مدیر غیر از کار در همان هتل، شغل دیگری ندارد. پس مدیر هتل یک عنوان تشریفاتی نیست؛ اگر هتل خطا کند، نامه و تذکر اول به نام او می‌آید.

در عمل، هتل‌های ایران با چند عنوان مدیر کار می‌کنند و بهتر است پیش از هر مصاحبه بدانی کدام را می‌خواهند:

• مدیر کل یا مدیر هتل: بالاترین مدیر اجرایی هتل، طرف حساب مالک یا هیئت مدیره و صاحب کارت مدیریت. در هتل‌های زنجیره‌ای به او General Manager یا به اختصار GM می‌گویند.
• مدیر داخلی: عنوانی که در آگهی‌های ایران زیاد دیده می‌شود. یکی از آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ در شیراز کار او را نظارت بر پذیرش، خانه‌داری، رستوران، حراست و رزرواسیون، رضایت مهمان، آموزش نیروها و گزارش دوره‌ای به مدیرعامل نوشته بود.
• مدیر اقامت: سرپرست پذیرش و خانه‌داری با هم، که در هتل‌های بزرگ زیر نظر مدیر کل کار می‌کند. یک گروه هتلداری در آبان ۱۴۰۵ این سمت را برای دفتر مرکزی خود می‌خواست تا استانداردهای پذیرش و خانه‌داری همه هتل‌هایش را بنویسد و بسنجد.

یک روز معمول مدیر هتل

روز با گزارش شب قبل شروع می‌شود: چند اتاق پر بود، چند مهمان امروز می‌رسند و می‌روند، فروش اتاق و رستوران چقدر بود و چه شکایتی ثبت شد. بعد جلسه کوتاه با مدیران بخش‌هاست؛ پذیرش از رزروهای گروهی می‌گوید، خانه‌داری از اتاق‌های آماده و خراب، فنی از تعمیرها و رستوران از رویدادهای هفته. بخش بزرگی از روز به راه رفتن در هتل می‌گذرد: لابی، راهرو، آشپزخانه و اتاقی که مهمان از آن ناراضی بوده. عصر نوبت عددهای پول است؛ هزینه نیرو، خرید و قرارداد با آژانس‌ها و شرکت‌ها. مدیر هتل همچنین مسئول است گزارش روزانه ورود و خروج مهمان‌ها و آمارهایی را که وزارتخانه می‌خواهد به موقع بفرستد.

کار در ساعت اداری تمام نمی‌شود. هتل شبانه‌روزی است و اگر شب برق برود، مهمان مهمی برسد یا اتفاقی بیفتد، اولین تماس با مدیر است. به همین دلیل دستورالعمل کارت، حضور مدیر در محل کار را لازم می‌داند و اگر بخواهد بیش از دو هفته از هتل دور باشد، باید کتبی با اداره کل میراث استان هماهنگ کند.

مدیر هتل با سه عدد اصلی سنجیده می‌شود و در هر جلسه با مالک، اول همین‌ها را می‌پرسند:

• ضریب اشغال: چند درصد اتاق‌های قابل فروش در یک شب فروخته شده است.
• ADR یا میانگین نرخ روزانه: درآمد اتاق تقسیم بر تعداد اتاق‌های فروخته‌شده؛ یعنی هر اتاق به طور میانگین چند فروخته شد.
• RevPAR یا درآمد هر اتاق موجود: درآمد اتاق تقسیم بر همه اتاق‌های هتل، فروخته یا نفروخته. همان ADR ضرب در ضریب اشغال است.

یک مثال ساده: هتلی ۱۰۰ اتاق دارد و دیشب ۷۰ اتاق را به میانگین ۴ میلیون تومان فروخته است. ضریب اشغال ۷۰ درصد، ADR برابر ۴ میلیون تومان و RevPAR برابر ۲٫۸ میلیون تومان است. اگر مدیر برای پر کردن هتل نرخ را بشکند و ۹۰ اتاق را به ۳ میلیون بفروشد، اشغال بالا رفته ولی RevPAR به ۲٫۷ میلیون رسیده و هزینه نظافت و نیروی ۲۰ اتاق بیشتر هم روی دستش مانده است. این مثال عددی فرضی است و فقط برای نشان دادن حساب آمده است.

عددهای دیگری هم روی میز مدیر است: سود ناخالص عملیاتی، هزینه هر اتاق پرشده، نسبت نیرو به اتاق، امتیاز مهمان‌ها در سایت‌های رزرو و درصد شکایت‌ها. در ایران یک عامل مهم هم بیرون از دست مدیر است: نرخ اتاق، غذا و خدمات را بهره‌بردار پیشنهاد می‌دهد و تشکل صنفی و مدیرکل میراث استان تایید می‌کنند. پس مدیر هتل ایرانی بیشتر از راه پر کردن اتاق در فصل کم‌سفر، فروش رستوران و تالار و کم کردن هزینه نتیجه می‌گیرد.

فصل و جغرافیا هم عدد را عوض می‌کند. طبق آمار معاونت گردشگری که ۱۲ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، در میان ۱۶ استان بررسی‌شده ضریب اشغال شهریور ۱۴۰۵ در گیلان ۹۸، مازندران ۹۵، اردبیل ۹۳ و آذربایجان شرقی و قزوین ۹۰ درصد بود؛ در همان ماه خراسان جنوبی ۲۶، خوزستان ۳۶، یزد ۴۰، سمنان ۴۸ و کرمان ۵۰ درصد داشتند. معاون گردشگری وزارتخانه هم ۸ مهر ۱۴۰۵ گفت ضریب اشغال تخت هتل‌ها جز مناطق جنوبی از مرداد بالای ۸۰ درصد بوده است. مدیر هتلی در رشت و مدیر هتلی در یزد با یک درجه و یک اندازه، دو کار کاملا متفاوت دارند.

۵ آبان ۱۴۰۵ در یک سایت بزرگ کاریابی ۵۳۱ آگهی فعال که با هتل، هتلداری و اقامتگاه جور درمی‌آمد خوانده شد. آگهی‌هایی که عنوان مدیر، سرپرست یا معاون داشتند و کارفرمایشان خود هتل یا گروه هتلداری بود جدا شد؛ آژانس‌ها، سایت‌های رزرو، شرکت‌های هتل‌سازی و دفتر مدیرعامل شرکت‌ها کنار رفتند. ۱۷ آگهی ماند:

• سطح: ۵ آگهی مدیر داخلی یا مدیر کل و مدیر اقامت؛ ۸ آگهی مدیر بخش، شامل غذا و نوشیدنی ۳ (یکی دستیار مدیر)، فروش و بازاریابی ۲، منابع انسانی، فنی و مالی هر کدام ۱؛ و ۴ آگهی سرپرستی رستوران، خانه‌داری و لباسشویی.
• شهر: ۱۰ آگهی در استان تهران (تهران ۵، پرند ۴ و پاکدشت ۱)، قم ۲ و شیراز، اصفهان، آستارا، دلیجان و سیرجان هر کدام ۱.
• جنسیت: ۹ آگهی بی‌شرط، ۶ آگهی فقط یا ترجیحا آقا و ۲ آگهی فقط خانم.
• سن: ۱۴ آگهی سقف سنی داشتند، از ۳۵ تا ۵۰ سال، با میانه ۴۵ سال.
• زبان: ۶ آگهی زبان خارجی خواسته بودند و ۴ آگهی سابقه در هتل چهار و پنج ستاره را شرط کرده بودند.
• حقوق: ۸ آگهی عدد حقوق داشتند؛ جزئیات در بخش حقوق آمده است.

در یک سایت آگهی محلی هم در پنج شهر بزرگ دنبال مدیر هتل، مدیر داخلی هتل و سرپرست هتل گشتیم. از صدها نتیجه فقط ۲ آگهی واقعا مدیریتی و برای هتل بود: سرپرست خانه‌داری یک هتل در تهران و همکاری با یک خانم مسلط به انگلیسی در کار مدیریت هتل. عنوان مدیر داخلی در آن سایت بیشتر برای دفتر، فروشگاه و آموزشگاه به کار می‌رود.

نتیجه روشن است: سمت مدیر هتل کم آگهی می‌شود و بیشتر از راه گروه‌های هتلداری، معرفی همکاران و ارتقا در همان هتل پر می‌شود. برای همین، کار در یک گروه هتلداری با چند هتل، شانس رسیدن به مدیریت را بیشتر می‌کند؛ در همین ۱۷ آگهی، یک گروه هتلداری در پرند ۴ آگهی و گروهی دیگر در تهران و آستارا ۵ آگهی داشت.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ گروه جداگانه‌ای برای مدیر هتل ندارند. نزدیک‌ترین گروه، «مدیران هتل، رستوران و گردشگری» در سطح مدیر است؛ کسانی که یک واحد پذیرایی و اقامتی را اداره می‌کنند. عددهای زیر برای همین گروه در استان تهران است و حقوق دریافتی در آن، جمع پرداخت ثابت و متغیر ماهانه است و لزوما خالص بعد از کسور نیست.

• دریافتی ۱۴۰۴: میانه ۵۰ میلیون تومان؛ نیمی از مدیران بین ۴۰ تا ۶۰ میلیون می‌گرفتند.
• درخواستی برای ۱۴۰۵: میانه ۶۷٫۵ میلیون تومان و بازه میانی ۶۰ تا ۹۶٫۳ میلیون. این عدد انتظار خود مدیران است، نه چیزی که گرفته‌اند.
• استان‌های گروه اول: دریافتی معمول حدود ۳۵ میلیون تومان، یعنی حدود ۳۰ درصد کمتر از تهران. برای استان‌های دیگر عدد قابل اتکایی منتشر نشده است.
• پیشنهاد آگهی‌های آبان ۱۴۰۵: سه آگهی مدیر داخلی و مدیر اقامت ۶۰ تا ۸۰ (سیرجان)، ۷۰ تا ۸۰ (قم) و ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان (دفتر مرکزی یک گروه هتلداری)؛ مدیر فروش و بازاریابی یک هتل در تهران ۹۰ تا ۱۰۰ میلیون؛ و چهار آگهی سرپرستی ۴۰ تا ۵۰، ۴۰ تا ۶۰ و ۴۰ تا ۷۰ میلیون تومان.

حقوق مدیر هتل با چه چیزی بالا می‌رود؟

سابقه بزرگ‌ترین عامل است؛ در همان گروه، میانگین دریافتی مدیران با بیش از ۱۵ سال سابقه ۶۷٫۱ میلیون تومان بود. بعد درجه و اندازه هتل، شهر و فصل کاری، زبان و کار در گروه‌های هتلداری که چند هتل دارند. هر عدد آگهی را بپرس ثابت است یا با پاداش، خالص است یا ناخالص و بیمه و اسکان جداست یا نه.

درآمد مدیر هتل در ایران از حقوق ماهانه بیشتر است، ولی محدودیت‌هایی هم دارد که در شغل‌های دیگر نیست. چهار چیز آن را شکل می‌دهد:

• پاداش عملکرد: خیلی از مالکان بخشی از پرداخت را به ضریب اشغال، فروش یا سود هتل گره می‌زنند. گزارش‌های حقوق برای پاداش این گروه عدد قابل اتکایی منتشر نکرده‌اند، پس پیش از قبول کار، فرمول آن را مکتوب بخواه.
• اسکان و غذا: در هتل‌های بین‌راهی، ساحلی و شهرهای کوچک، مدیر گاهی در خود هتل یا نزدیک آن ساکن می‌شود و غذای هتل را می‌خورد. این مزایا ارزش دارد ولی معمولا در عدد حقوق آگهی دیده نمی‌شود.
• یک هتل در یک زمان: طبق آیین‌نامه، هر کس فقط می‌تواند مدیر یک واحد باشد و مدیر نباید شغل دیگری داشته باشد. پس راه درآمد دوم، مثل اداره هم‌زمان یک اقامتگاه دیگر، برای مدیر کارت‌دار بسته است.
• فصل و اتفاق: درآمد هتل و پاداش مدیر با سفر بالا و پایین می‌رود. در روزهای جنگ، ضریب اشغال برخی استان‌ها به چند درصد رسید، ولی در شهریور ۱۴۰۵ استان‌های شمالی بالای ۹۰ درصد پر بودند.

زنان در مدیریت هتل

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ۸ مهر ۱۴۰۴ گفت ۳۰ تا ۴۰ درصد سمت‌های مدیریتی هتل‌ها بر عهده زنان است. آیین‌نامه هم برای کارت مدیریت شرط جنسیت ندارد و کارت پایان خدمت فقط برای مردان خواسته می‌شود. در ۱۷ آگهی آبان ۱۴۰۵، ۹ آگهی شرط جنسیت نداشتند.

پیش از قبول پیشنهاد مدیریت، این‌ها را بپرس

• هتل چند ستاره است و چند اتاق دارد؛ کارت مدیریت به نام چه کسی ثبت می‌شود؟
• چه کسانی زیر نظر تو هستند و تصمیم خرید، استخدام و نرخ قرارداد با کیست؟
• حقوق ثابت چقدر است و پاداش با کدام عدد حساب می‌شود؟
• اسکان، غذا، بیمه و مرخصی چطور است و در اوج سفر چند روز در هفته کار می‌کنی؟