مدرک باریستایی: کدام معتبر است و چقدر هزینه دارد؟
گروه شغلیکدام مدرک باریستایی ارزش پول و وقت را دارد؟ این صفحه مدرک فنی و حرفهای، گواهی SCA و گواهی خود آموزشگاهها را با شهریه هر دوره کنار ۴۸۷ آگهی باریستای مهر ۱۴۰۵ می‌گذارد تا پیش از ثبت‌نام بدانی کافه‌ها واقعا چه می‌خواهند.
با تست راه تا کار ببین کار ایستاده، پرتماس و شیفتی پشت بار چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است.
مدرک باریستایی از کجا می‌آید؟
باریستایی را در دورههای کوتاه آموزشگاهها و بعد با کار در کافه یاد می‌گیرند و هر مدرکی که در این کار هست از همین دوره‌ها می‌آید. این صفحه فقط درباره همین مدرک‌هاست: چه مدرک‌هایی هست، هر کدام را چه کسی میدهد، چقدر هزینه دارد و در کافه‌های ایران و برای مهاجرت چقدر به کار می‌آید.
اگر می‌خواهی بدانی باریستا چه کار می‌کند، یک روز کاری‌اش چطور می‌گذرد و چقدر حقوق می‌گیرد، صفحه شغل باریستا را ببین.
رشته باریستا در هنرستان یا دانشگاه هست؟
نه. در فهرست رشته‌های فنی و حرفهای و کاردانش هنرستان و در دفترچه‌های کنکور ۱۴۰۵ رشته‌ای به نام باریستا یا کافه نیست. نزدیک‌ترین رشته‌ها هتلداری و مدیریت آشپزی و قنادی در شاخه کاردانش‌اند. پس دیپلم یا مدرک دانشگاهی باریستایی وجود ندارد و همه مدرک‌های این کار از دورههای کوتاه می‌آیند.
مدرک باریستایی چقدر وقت و پول می‌برد؟
برای سه راه اصلی در ۱۴۰۵ این عددها به دست آمد. دوره متصدی کافی شاپ فنی و حرفهای ۱۳۰ ساعت است و سقف شهریه حضوری آن در تهران ۱۸٫۶ میلیون تومان. اگر چهار دوره ۳۰ ساعته قهوه را جدا بگذرانی، ۱۲۰ ساعت و حدود ۳۴٫۳ میلیون می‌شود و نسخه هتل آن، متصدی کافی شاپ در هتل، ۲۰۸ ساعت و ۴۴٫۳ میلیون است. دورههای آزاد آموزشگاهها معمولا ۳۰ تا ۴۵ ساعت‌اند و حضوری حدود ۶ تا ۱۸٫۴ میلیون و آنلاین ۳٫۵ تا ۹ میلیون تومان قیمت دارند.
برای اینکه این عددها را بهتر بسنجی، میانه دریافتی خالص یک باریستا در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۲ میلیون تومان در ماه بود. راه سوم، مدرک SCA، برای کسی که ساکن ایران است اصلا باز نیست؛ جزئیاتش پایین‌تر آمده است.
شغل‌های گروه باریستا و خدمات کافه
این گروه دو شغل دارد که در یک کافه کنار هم کار می‌کنند؛ صفحه و مسیر دوره هر کدام جداست:
باریستا
آماده کردن قهوه و نوشیدنی پشت بار. در مهر ۱۴۰۵، ۴۸۷ آگهی باریستا خوانده شد که ۷۵٪ آن‌ها در تهران بودند.
تازه نفس: ۲ دورهماهر: ۴ دورهسوپرحرفه‌ای: ۴ دورهمسئول سرویس کافه
پذیرش مهمان، گرفتن سفارش، سرو و حساب. ۴۲۵ آگهی سالن‌کار، ویتر و گارسون در همان ماه خوانده شد.
تازه نفس: ۴ دورهماهر: ۳ دورهسوپرحرفه‌ای: ۳ دوره
مدرک باریستایی: کدام مدرک چه کاری می‌کند؟
سه نوع کاغذ با نام مدرک باریستایی دست مردم است. فرقشان در این است که چه کسی آن را میدهد و چطور می‌شود درستی‌اش را بررسی کرد:
| مدرک | چه کسی میدهد | در ایران | خارج از ایران | بررسی |
|---|---|---|---|---|
| گواهینامه مهارت فنی و حرفهای | سازمان آموزش فنی و حرفهای، بعد از دوره و آزمون | رسمی‌ترین مدرک این کار در ایران؛ استانداردی به نام باریستا ندارد و دوره‌اش «متصدی کافی شاپ» یا ماژول‌های قهوه است | ترجمه رسمی می‌شود؛ نشانه‌ای از پذیرفته شدنش در کشور دیگری پیدا نشد | استعلام با کد ملی در درگاه سازمان |
| گواهی SCA (انجمن قهوه تخصصی) | مربیان مجاز SCA در کشورهای مختلف | SCA در صفحه رسمی خود نوشته است مربیانش به کسی که ساکن ایران است آموزش و مدرک نمی‌دهند | شناخته‌شده‌ترین مدرک قهوه تخصصی؛ ایرانی ساکن کشور دیگر می‌تواند آن را بگیرد | از طریق خود SCA |
| گواهی خود آموزشگاه (با نام «بینالمللی» یا «دو زبانه») | همان آموزشگاه | اعتبارش به اندازه نام همان آموزشگاه است و در هیچ مرجع رسمی ثبت نمیشود | ادعای اعتبار در ده‌ها کشور، تایید سفارت یا تضمین کار در خارج با هیچ سندی همراه نبود | فقط از خود آموزشگاه |
کافه‌ها مدرک باریستایی می‌خواهند؟
برای این بخش ۱٬۰۱۲ آگهی فعال ۱۴ مهر ۱۴۰۵ یک سایت بزرگ کاریابی در دسته باریستا، کافی‌من و گارسون و جستجوی باریستا خوانده شد. ۴۸۷ آگهی برای باریستا بود، از جمله ۱۷۴ آگهی با عنوان «باریستا و بارتندر».
مدرک در آگهی‌ها
کلمه‌های مدرک، گواهینامه، سرتیفیکیت، SCA و فنی و حرفهای فقط در ۴ آگهی آمده بود. در دو آگهی منظور مدرک تحصیلی دیپلم بود و دو آگهی دیگر نوشته بودند داشتن مدرک معتبر باریستا یا دوره تخصصی قهوه «مزیت» است. هیچ آگهی مدرک باریستا را شرط استخدام نکرده بود.
پس آگهی‌ها چه می‌خواستند؟
- مهارت: بار سرد، شیک و موکتل در ۱۰۱ آگهی (۲۱٪)، اسپرسو در ۹۰ (۱۸٪)، لاتهآرت در ۲۲ (۵٪) و قهوههای دمی در ۱۶ آگهی آمده بود.
- سن: ۳۳۹ آگهی (۷۰٪) سقف سنی داشتند؛ ۱۲۲ آگهی تا ۳۰ سال، ۷۵ آگهی تا ۳۵ سال و ۲۸ آگهی تا ۴۰ سال.
- جنسیت: ۳۰۱ آگهی (۶۲٪) شرطی نداشتند، ۱۲۹ آگهی (۲۶٪) فقط یا ترجیحا خانم و ۵۷ آگهی (۱۲٪) فقط یا ترجیحا آقا می‌خواستند.
- زمان کار: ۲۷۰ آگهی تمام‌وقت، ۱۰۱ آگهی پاره‌وقت و ۱۱۴ آگهی هر دو را می‌پذیرفتند.
- جا: ۳۶۳ آگهی (۷۵٪) در تهران بود و بعد از آن اصفهان و البرز هر کدام ۲۲ آگهی.
یعنی در کافه‌های ایران مهارت پشت دستگاه و آمادگی برای شیفت سنجیده می‌شود، نه کاغذ. اگر دوره‌ای می‌گذرانی، مهم‌ترین چیزی که از آن می‌خواهی ساعت‌های واقعی کار با دستگاه اسپرسو و شیر است.
هزینه مدرک باریستایی فنی و حرفهای در ۱۴۰۵
سقف شهریه آموزشگاههای آزاد تهران برای دورههای فنی و حرفهای نزدیک به باریستایی در ۱۴۰۵ این‌ها بود؛ دوره آنلاین ۸۰ درصد همین عددهاست:
| دوره | ساعت | شهریه حضوری |
|---|---|---|
| متصدی کافی شاپ | ۱۳۰ | ۱۸٫۶ میلیون تومان |
| تهیه نوشیدنی‌ها | ۳۶ | ۹٫۸ میلیون تومان |
| تهیه نوشیدنی با ماشین اسپرسو | ۳۰ | ۸٫۷ میلیون تومان |
| ترکیب و هنر شیر و قهوه (لاتهآرت) | ۳۰ | ۸٫۷ میلیون تومان |
| تهیه قهوههای دمی | ۳۰ | ۸٫۶ میلیون تومان |
| برشت و کاپینگ قهوه | ۳۰ | ۸٫۳ میلیون تومان |
| متصدی کافی شاپ در هتل | ۲۰۸ | ۴۴٫۳ میلیون تومان |
مدرک بینالمللی باریستا: SCA و ادعای آموزشگاهها
شناخته‌شده‌ترین مدرک قهوه تخصصی در دنیا را انجمن قهوه تخصصی (SCA) میدهد. برنامه آموزشی آن شش ماژول دارد، از جمله مهارت‌های باریستا، دم‌آوری، رست و ارزیابی حسی قهوه، و هر ماژول سه سطح پایه، میانی و حرفهای دارد. آموزش و آزمون را فقط مربیان مجاز SCA برگزار می‌کنند.
SCA در صفحه رسمی خود، که آخرین بار فروردین ۱۴۰۰ به‌روز شده، نوشته است به دلیل تحریم‌های آمریکا نه خودش و نه مربیانش نمی‌توانند به کسی که ساکن ایران است آموزش بدهند، از او آزمون بگیرند یا برایش مدرک صادر کنند، و درخواستش برای معافیت رد شده است. ایرانی‌ای که در کشور دیگری زندگی می‌کند می‌تواند دورههای SCA را بگذراند.
SCA از کی در ایران مدرک نمیدهد؟
تا پیش از ۱۳۹۶ مربیان انجمن قهوه تخصصی اروپا در ایران دوره برگزار می‌کردند. در آن سال این انجمن با همتای آمریکایی‌اش یکی شد و SCA ساخته شد، و طبق گزارش‌های همان زمان، نهاد تازه از ابتدا فعالیتش را در ایران متوقف کرد و حق صدور مدرک را از مربیان ایرانی گرفت. یکی از مدیران آموزش کافی‌شاپ‌داری همان زمان گفته بود آموزشگاه‌هایی که ادعای مدرک بینالمللی دارند مدرک واقعی صادر نمی‌کنند.
سطح‌ها و امتیاز مدرک SCA
هر دوره SCA امتیاز دارد: آشنایی با قهوه ۱۰ امتیاز، سطح پایه ۵، سطح میانی ۱۰ و سطح حرفهای ۲۵. دیپلم قدیمی قهوه SCA به کسی می‌رسید که ۱۰۰ امتیاز جمع کرده بود؛ این دیپلم از ابتدای ۲۰۲۴ دیگر صادر نمیشود و جایش را دیپلم‌های مهارتی تازه مثل دیپلم کافه گرفته‌اند، هرچند دیپلم‌های قبلی هنوز شناخته می‌شوند. پس اگر کسی امروز «دیپلم قهوه SCA» تازه صادرشده نشان میدهد، این هم یک نشانه برای پرسیدن است.
با این حال بعضی آموزشگاهها در ایران دوره و «گواهی SCA» تبلیغ می‌کنند. در صفحههایی که خوانده شد ادعاهای دیگری هم بود: مدرکی «معتبر در بیش از ۴۰ کشور»، «قابل ارائه به سفارتخانه‌ها»، «دو زبانه و مورد پذیرش همه کشورها» و حتی تضمین کار در کشور مقصد. هیچ‌کدام سندی همراه نداشت.
پیش از ثبت‌نام در دوره باریستایی این‌ها را بپرس
- اگر گفتند مدرک فنی و حرفهای، نام و کد استاندارد دوره را بپرس؛ مدرک را بعدا با کد ملی استعلام کن.
- اگر گفتند SCA، بپرس مدرک را چه کسی و برای ساکن کدام کشور صادر می‌کند.
- اگر گفتند مدرک خود آموزشگاه، بدان که بیرون از همان آموزشگاه ثبت و استعلامی ندارد.
- بپرس از کل ساعت دوره چند ساعت را خودت پشت دستگاه اسپرسو کار می‌کنی؛ همان چیزی که کافه‌ها می‌سنجند.
مدرک باریستایی برای مهاجرت
در طبقه‌بندی رسمی مشاغل کانادا، باریستا یکی از عنوان‌های گروه ۶۵۲۰۱ است، در سطح پنجم طبقه‌بندی مهارت آن کشور، که یعنی معمولا آموزش کوتاه در محل کار کافی است. برنامه کارگران ماهر کانادا فقط سابقه کار در سطح‌های صفر تا سوم را می‌پذیرد؛ آشپز در سطح سوم است و باریستا نه.
در طبقه‌بندی استرالیا هم باریستا در سطح مهارت ۴ است و تا مرداد ۱۴۰۵ در هیچ‌کدام از فهرست‌های مشاغل ماهر آن کشور نبود. مدرک باریستایی برای خود کار و برای کارفرمای آن کشور مدرک واقعی است، ولی جای ویزای کار را نمی‌گیرد. در همان طبقه‌بندی استرالیا یک سال سابقه کار مرتبط می‌تواند جای مدرک لازم این شغل را بگیرد، و در کانادا هم نوشته شده آموزش این کار در محل کار داده می‌شود؛ یعنی حتی آنجا هم سابقه پشت بار از کاغذ مهم‌تر است. برای سازمان فنی و حرفهای هم فقط این گفته رسمی پیدا شد که گواهینامه‌هایش در کشورهای عضو سازمان بینالمللی کار «قابلیت ترجمه» دارند؛ ترجمه‌پذیر بودن با پذیرفته شدن یکی نیست.
آموزشگاه باریستا دارید؟
اگر آموزشگاه شما باریستایی را با ساعت واقعی کار پشت دستگاه اسپرسو، مدرس باتجربه کافه و مدرکی که می‌شود استعلامش کرد درس میدهد، درخواست همکاری بفرستید. هر آموزشگاه و هر دوره پیش از نمایش در سایت بررسی می‌شود.
- ثبت‌نام آموزشگاه با یک شماره موبایل
- بررسی درخواست‌ها پیش از نمایش
- صفحه آموزشگاه پس از تایید
- بررسی هر دوره پیش از معرفی در سایت
ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی می‌شود.
پرسش‌های رایج درباره مدرک باریستایی
هزینه مدرک باریستایی فنی و حرفهای چقدر است؟
سقف شهریه دوره متصدی کافی شاپ در آموزشگاههای آزاد تهران در ۱۴۰۵، ۱۸٫۶ میلیون تومان حضوری و ۱۴٫۹ میلیون آنلاین بود. هر دوره ۳۰ ساعته قهوه، مثل لاتهآرت یا قهوههای دمی، حدود ۸٫۳ تا ۸٫۷ میلیون تومان است.
اعتبار مدرک فنی و حرفهای را چطور استعلام کنم؟
در بخش استعلام گواهینامه درگاه سازمان فنی و حرفهای، با کد ملی، شماره شناسنامه و کد امنیتی. استعلام با پیامک و نسخه موبایل همان درگاه هم ممکن است. اگر آموزشگاه کد استاندارد دوره را نمیدهد یا مدرک در استعلام پیدا نمیشود، آن مدرک فنی و حرفهای نیست.
دوره باریستا مجازی چقدر هزینه دارد؟
شهریه آنلاین دورههای فنی و حرفهای ۸۰ درصد قیمت حضوری است: سقف آن برای متصدی کافی شاپ در تهران ۱۴٫۹ میلیون تومان و برای هر دوره ۳۰ ساعته قهوه حدود ۶٫۶ تا ۷ میلیون بود. دورههای آنلاین آموزشگاههای آزاد در مهر ۱۴۰۵ حدود ۳٫۵ تا ۹ میلیون تومان بودند. دوره آنلاین تئوری را خوب میدهد، اما کار با دستگاه اسپرسو را باید جای دیگری تمرین کنی.
مدرک SCA در ایران معتبر است؟
SCA طبق صفحه رسمی خود به کسی که ساکن ایران است آموزش و مدرک نمیدهد. پس مدرکی که به نام SCA به یک ساکن ایران داده شود از طرف خود SCA صادر نشده است. ایرانی ساکن کشور دیگر می‌تواند دورههای SCA را همان‌جا بگذراند.
گواهی «بینالمللی» آموزشگاهها چقدر اعتبار دارد؟
گواهیای که آموزشگاه خودش با نام «بینالمللی» یا «دو زبانه» میدهد در هیچ مرجع رسمی ثبت نمیشود و اعتبارش به اندازه نام همان آموزشگاه است. ادعاهایی مثل اعتبار در بیش از ۴۰ کشور، تایید سفارت یا تضمین کار در خارج در صفحههایی که خوانده شد با هیچ سندی همراه نبود.
مدرک فنی و حرفهای بینالمللی باریستا وجود دارد؟
در متنهای رسمی سازمان فنی و حرفهای چیزی به نام مدرک بینالمللی پیدا نشد. آموزشگاهها همان گواهینامه عادی را «بینالمللی» یا «دو زبانه» مینامند. یکی از مدیران سازمان در ۱۳۹۳ گفته بود گواهینامهها در کشورهای عضو سازمان بینالمللی کار «قابلیت ترجمه» دارند، که با پذیرفته شدن در آن کشورها فرق دارد.
هزینه مدرک SCA خارج از ایران چقدر است؟
هر مربی مجاز SCA قیمت خودش را دارد. برای نمونه، یک مرکز آموزشی در هنگ‌کنگ دوره سطح پایه و میانی مهارت باریستا را برای کلاس مهر ۱۴۰۵ با ۳۰ ساعت آموزش و هزینه آزمون‌ها ۱۷٬۷۰۰ دلار هنگ‌کنگ گذاشته بود. این دوره فقط برای کسی ممکن است که ساکن کشوری غیر از ایران باشد.
برای باز کردن کافه مدرک باریستا لازم است؟
در قانون و آییننامههایی که پیدا شد شرطی برای مدرک باریستا در پروانه کسب کافه دیده نشد. برای پروانه کسب، دوره احکام تجارت و کسب و کار، کارت بهداشت و گواهی عدم سوءپیشینه لازم است، چون کافه جزو اماکن عمومی است.
کارت بهداشت برای باریستا لازم است؟
بله؛ برای هر کسی که در اماکن عمومی یا توزیع مواد غذایی کار می‌کند الزامی است. از دفتر پیشخوان درخواست می‌دهی، بعد از معاینه و آزمایش صادر می‌شود و ۶ ماه یا یک سال اعتبار دارد.
پیش از ثبت‌نام در دوره باریستایی، تست بده
با چند دقیقه تست راه تا کار، علاقه‌ها و شخصیتت را با کار پشت بار مقایسه کن.
شروع تستسوالی درباره باریستا و خدمات کافه دارید؟
سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.