استایلینگ چیست؟ استایلیست، ویژوال مرچندایزینگ و رشته استایلیست

در مهر ۱۴۰۵ آگهی‌های یک سایت بزرگ کاریابی را با کلمه‌های استایلیست، ویژوال مرچندایزر، مرچندایزر، ویترین و مشاور مد جستجو کردیم. حدود ۳۰۰ آگهی آمد که بیشترشان فروشنده فروشگاه بودند. ۵۶ آگهی واقعا کار این گروه بود: ۲۸ مرچندایزر، ۲۲ ویژوال مرچندایزر و کارشناس چیدمان فروشگاه، و فقط ۶ استایلیست.

مرچندایزرها بیشتر در شرکت‌های کالاهای مصرفی بودند؛ ۲۰ آگهی از این صنعت، ۱۱ آگهی از تولیدی‌ها، ۹ آگهی از خرده‌فروشی و ۵ آگهی دارویی. ۴۰ آگهی گزارش و عکس از قفسه‌ها و ۹ آگهی کار با پلانوگرام خواسته بودند. فقط ۱۴ آگهی به پوشاک و مد اشاره داشتند و ۲ آگهی از صنعت مد و کالای لوکس بودند. ۲۸ آگهی در تهران بودند و ۳۴ آگهی شرط جنسیت نداشتند.

استایلیست‌ها در آگهی‌ها بیشتر برای برندهای پوشاک کار می‌کردند: استایلیست عکاسی یک برند لباس کودک، استایلیست فروشنده در فروشگاه یک برند و استایلیست در فروشگاه‌های یک برند خارجی. این نشان می‌دهد استایلینگ در ایران بیشتر کار آزاد است و از راه نمونه‌کار، اینستاگرام و معرفی به دست می‌آید، نه آگهی استخدام.

در هیچ‌کدام از دفترچه‌های کنکور ۱۴۰۵، از کارشناسی تا ارشد، رشته‌ای با نام استایلیست، استایلینگ، مرچندایزینگ یا ویترین پیدا نکردیم. نزدیک‌ترین رشته دانشگاهی طراحی لباس است: ۲٬۰۴۸ ظرفیت در کارشناسی ۱۴۰۵ که همه ۷۰۵ ظرفیت با آزمون آن فقط برای خانم‌هاست و آقایان از راه پذیرش با سوابق تحصیلی یا دانشگاه آزاد وارد می‌شوند. طراحی پارچه ۳۸۲ ظرفیت داشت، و یک کاردانی طراحی پوشاک با ۶۰ ظرفیت مختلط و بدون آزمون در یک دانشگاه غیرانتفاعی در تنکابن هم در دفترچه بود.

برای ویژوال مرچندایزر و مرچندایزر مد، رشته‌های بازاریابی، مدیریت بازرگانی و طراحی داخلی هم راه ورود هستند؛ ۲۲ آگهی رشته خواسته بودند و ۲۱ تای آن‌ها مدیریت بود.

دوره استایلینگ

در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران استانداردی برای استایلینگ، ویترین‌آرایی یا ویژوال مرچندایزینگ نبود. نزدیک‌ترین دوره‌ها طراحی لباس‌اند: طراح لباس با رایانه ۲۴٫۹، طراح لباس مردانه ۲۵٫۸ و طراح لباس زنانه ۵۴ میلیون تومان. تنها دوره چیدمان فروشگاه، دکوراسیون فروشگاهی عینک بود: ۳۰ ساعت و ۴٫۵ میلیون تومان.

استایلینگ بیشتر در آموزشگاه‌های خصوصی و دوره‌های کوتاه آموزش داده می‌شود. برای نمونه، یکی از مجتمع‌های آموزشی تهران دوره ۳۰ ساعته استایلینگ با شهریه ۸٫۶ میلیون تومان دارد که شناخت انواع صورت و اندام، اثر رنگ و خط، کمد کپسولی و شناخت شخصیت مشتری را آموزش می‌دهد. چنین دوره‌ای پایه است و نمونه‌کار جای آن را در بازار می‌گیرد.

مد و لباس در ایران زیر نظر کارگروه ساماندهی مد و لباس در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است که بر پایه قانون ساماندهی مد و لباس مصوب ۱۳۸۵ کار می‌کند. این کارگروه به طرح‌های مجاز، شناسه یکپارچه مد و لباس ایران یا «شیما» می‌دهد که شرط حضور طراحان و تولیدکنندگان در نمایشگاه‌های مد است. طبق گزارش عملکرد ۱۴۰۴ این کارگروه، از آغاز دولت چهاردهم ۲۴ مجوز موسسه تک‌منظوره مد و لباس صادر شده است. چهاردهمین جشنواره مد فجر در دی ۱۴۰۵ در اصفهان برگزار می‌شود.

برای کار استایلیست مجوز جداگانه‌ای پیدا نکردیم؛ شیما برای طرح‌ها و نمایشگاه‌هاست و پروانه کسب برای مغازه و کارگاه. بازار پوشاک بزرگ است: اتاق اصناف ایران در ۲۰۲۱ گزارش داده بود کشور ۵۷٬۴۰۴ واحد صنفی تولید پوشاک و ۱۷۲٬۹۱۱ واحد توزیع پوشاک دارد که ۲۲٬۳۴۰ واحد توزیع آن در استان تهران است. این عددها چند سال قدیمی‌اند، ولی نشان می‌دهند ده‌ها هزار فروشگاه و برند به ویترین، عکس محصول و چیدمان نیاز دارند.

گزارش‌های معتبر حقوق برای استایلیست گروه جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه، طراحان لباس و جواهر تهران، میانه دریافتی ماهانه ۲۶ میلیون تومان در پایان ۱۴۰۴ داشتند و نیمی از آن‌ها ۲۳ تا ۳۵ میلیون می‌گرفتند. نمونه این گروه کوچک بود، پس این عدد تخمینی است و در کادر حقوق همین علامت را دارد.

۱۳ آگهی که بازه حقوق داشتند، همه میانه ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. استایلیست‌ها ۳۵ تا ۴۷٫۵ و ویژوال مرچندایزرها ۳۰ تا ۴۰ میلیون؛ ویژوال مرچندایزر یک برند لباس ۴۰ تا ۶۰ و کارشناس چیدمان فروشگاه ۳۰ تا ۳۵ میلیون تومان پیشنهاد داشتند.

درآمد استایلیست آزاد به تعداد مشتری‌ها و پروژه‌ها بستگی دارد و عدد معتبری برای آن پیدا نکردیم. همکاری ثابت با یک برند برای عکاسی محصول، یا مشتری‌های همیشگی استایلینگ شخصی، درآمد را پایدارتر می‌کند.