رشته گریم و میکاپ: گریم چیست، کجا آموزش ببینیم و درآمد میکاپ

گریم در فرهنگ معین یعنی تغییر قیافه چهره هنرپیشه با آرایش و ابزاری خاص؛ معادل فارسی آن چهره‌پردازی است. در سالن‌های زنانه همین کار را میکاپ می‌گویند. پس گریم و میکاپ یک هنرند که در دو جا به کار می‌روند و هدفشان فرق دارد.

میکاپ زیبایی و عروس کمک می‌کند یک آدم واقعی برای یک مراسم بهترین چهره خودش را داشته باشد: پوست یکدست، چشم و لب متناسب، و آرایشی که در عکس و زیر نور تا آخر شب بماند. گریم سینما و تئاتر برعکس است: بازیگر باید شبیه نقش شود. پیر یا جوان کردن، زخم و خون، گریم اکسپرسیون چهره و ماسک، و مهم‌تر از همه یکسان نگه داشتن چهره در صحنه‌هایی که شاید هفته‌ها فاصله داشته باشند.

گریمور و میکاپ آرتیست چه مهارتی لازم دارند؟

شناخت پوست و رنگ، کار با نور، دست ثابت و سلیقه برای هر دو لازم است. میکاپ آرتیست باید با مشتری حرف بزند و سلیقه او را بفهمد و معمولا روی شینیون یا مو هم کار می‌کند. گریمور باید فیلم‌نامه را بخواند، با طراح لباس و فیلم‌بردار هماهنگ باشد و ساعت‌های طولانی سر صحنه بماند.

انواع گریم

در عمل چند نوع گریم از هم جدا می‌شود. گریم زیبایی یا میکاپ برای مراسم و عکس است. گریم شخصیت چهره بازیگر را به سن، قومیت یا حال‌وهوای نقش نزدیک می‌کند. گریم افکت با مواد مخصوص زخم، سوختگی، جای بخیه یا چهره‌های خیالی می‌سازد. گریم تلویزیون و عکاسی هم باید زیر نور شدید و دوربین‌های با کیفیت بالا طبیعی دیده شود. هر کدام از این‌ها مواد، ابزار و تمرین خودش را دارد و بیشتر هنرمندان در یکی دو نوع تخصص پیدا می‌کنند.

در هیچ‌کدام از هفت دفترچه کنکور ۱۴۰۵، از هنر و انسانی تا آزاد، رشته‌ای با نام گریم، چهره‌پردازی یا آرایش نبود. نزدیک‌ترین رشته کنکوری «طراحی صحنه» است با ۱۰۴ ظرفیت که فقط ۲۴ تای آن با آزمون بود؛ رشته‌ای که درباره دکور و لباس است و گریم را کامل آموزش نمی‌دهد.

راه دانشگاهی گریم دانشگاه علمی-کاربردی است که بدون کنکور پذیرش دارد. در فهرست رشته‌های آن «کاردانی حرفه‌ای گریم» و «کارشناسی حرفه‌ای گریم، گرایش چهره‌پردازی» آمده است، ولی ظرفیت و مراکز ۱۴۰۵ را از دفترچه رسمی ندیدیم؛ پیش از ثبت‌نام از خود مرکز بپرسید امسال پذیرش دارد یا نه.

گریم در هنرستان

در هنرستان رشته فنی و حرفه‌ای «نمایش» در پایه دوازدهم کتاب «اصول و مبانی ماسک و گریم» دارد و رشته «تولید برنامه‌های تلویزیونی» در پایه یازدهم درسی درباره دکور، لباس، ماسک و گریم. سمت زیبایی هم رشته کاردانش «آرایشگری» است. برای بیشتر کسانی که می‌خواهند میکاپ آرتیست شوند، راه واقعی دوره‌های استاندارد فنی و حرفه‌ای و بعد کار کنار یک آرایشگر باتجربه است.

نمونه کار مهم‌تر از گواهی

هر راهی را انتخاب کنید، چیزی که کار می‌آورد نمونه کار است: عکس‌های واضح از چهره پیش و پس از آرایش، در نورهای مختلف و روی پوست‌های مختلف. از همان دوره آموزشی شروع به ثبت کارها کنید و چند ماه دستیار یک آرایشگر یا گریمور باتجربه باشید تا سرعت و رفتار با مشتری را یاد بگیرید؛ چیزی که هیچ کلاسی کامل یاد نمی‌دهد.

گریمور سینما برای کار مجوز دولتی لازم ندارد و با معرفی و نمونه کار وارد گروه‌های فیلم‌سازی می‌شود. صنف این کار «انجمن چهره‌پردازان خانه سینما» است که در ۱۳۹۹ گفته بود در وزارت کار ثبت شده است؛ شرط‌های عضویت آن را پیدا نکردیم. بیشتر گریمورهای سینما کار را به‌عنوان دستیار یک چهره‌پرداز شناخته‌شده شروع می‌کنند و تا خودشان طراح گریم یک فیلم شوند، تجربه زیادی در چند پروژه لازم است.

این کار معمولا پروژه‌ای است: چند هفته یا چند ماه کار فشرده سر صحنه و بعد فاصله تا پروژه بعدی. در آمریکا هم گریمور نمایش و فیلم گروه بسیار کوچکی است، فقط حدود ۴٬۳۰۰ نفر، در حالی که آرایشگران و متخصصان زیبایی صدها هزار نفرند. همین نسبت در ایران هم دیده می‌شود: در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ هیچ آگهی گریمور نبود.

دوره‌های تخصصی گریم سینمایی فنی و حرفه‌ای، مثل پیرسازی، جوان‌سازی و ایجاد جای زخم، هر کدام ۳۰ ساعت‌اند و ارزان‌ترین دوره‌های این فهرست؛ ولی بدون تمرین زیاد و ساختن نمونه کار، راهی به صحنه باز نمی‌کنند.

همه آگهی‌های دسته آرایشگر یک سایت بزرگ کاریابی و جستجوی میکاپ و گریم در مهر ۱۴۰۵ روی هم ۱۴۳ آگهی بود. بیشترشان ناخن‌کار، آرایشگر مو و مژه و ابروکار می‌خواستند. فقط ۱۲ آگهی میکاپ را نام برده بودند، و تنها یک آگهی با عنوان میکاپ آرتیست بود: یک سالن در تهران برای همکاری پاره‌وقت با پیشنهاد ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان. یک اپلیکیشن خدمات زیبایی در منزل هم شینیون‌کار با دست‌کم ۵ سال سابقه می‌خواست.

این عدد کم به معنی نبودن کار نیست؛ میکاپ آرتیست‌ها بیشتر از راه نمونه کار، صفحه‌های اجتماعی و معرفی مشتری کار پیدا می‌کنند. چند آگهی صریح گفته بودند «داشتن مشتری الزامی است» یا نمونه کار قوی می‌خواهند؛ ۱۵ آگهی نمونه کار خواسته بودند. یعنی در این بازار، مشتری و نمونه کار از مدرک مهم‌ترند.

۳۸ آگهی پرداخت درصدی داشتند: آرایشگر بخشی از مبلغ هر خدمت را می‌گیرد و درآمدش به تعداد مشتری بسته است. فقط ۵ آگهی بیمه و ۴ آگهی مدرک را نام برده بودند. ۶ آگهی هم صفحه اینستاگرام یا تولید محتوا را خواسته بودند، که نشان می‌دهد معرفی کار در فضای مجازی حالا بخشی از همین شغل است.

گزارش‌های معتبر حقوق برای آرایشگران فقط یک عدد برای کل کشور دارند و سابقه را جدا نکرده‌اند؛ میکاپ آرتیست‌ها هم در همین گروه‌اند. میانه درآمد دریافتی این گروه در پایان ۱۴۰۴، ۲۴ میلیون تومان در ماه بود و نیمه میانی بین ۱۶ تا ۳۸ میلیون. فاصله زیاد بین پایین و بالای این بازه طبیعی است: درآمد کسی که مشتری ثابت دارد با تازه‌کار خیلی فرق می‌کند. همین افراد به‌طور میانه ۳۲ میلیون تومان درخواست می‌کردند.

۹۹ آگهی سالن زیبایی بازه درآمد نوشته بودند و میانه آن‌ها ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان بود. ولی در کار درصدی، این عدد بیشتر حدس سالن است تا قول؛ درآمد واقعی به تعداد مشتری و فصل بستگی دارد.

درآمد میکاپ عروس و کار آزاد

کسی که خودش سالن یا مشتری عروس دارد، از دستمزد هر کار درآمد دارد نه حقوق. عدد قابل اتکایی برای درآمد میکاپ عروس پیدا نکردیم و چون قیمت‌ها بین شهرها و سالن‌ها خیلی فرق دارد، عددی نمی‌نویسیم.