رشته طراحی لباس: دانشگاه، هنرستان و بازار کار

رشته طراحی لباس به طراحی پوشاک می‌پردازد: کشیدن طرح روی اندام، شناخت پارچه و رنگ، الگوسازی و دوخت نمونه، و در سال‌های آخر ساختن یک مجموعه یا کالکشن.

طراحی مد چیست و رشته طراحی مد داریم؟

طراحی مد همین کار در مقیاس بزرگ‌تر است: دنبال کردن روند مد، طراحی کالکشن برای یک فصل و ساختن نام و برند. در کنکور رشته‌ای به نام رشته طراحی مد نیست و راه دانشگاهی آن همان طراحی لباس است.

طراحی لباس یا طراحی دوخت؟

این دو اسم را زیاد با هم اشتباه می‌گیرند. طراحی دوخت رشته هنرستان در شاخه فنی و حرفه‌ای است و بیشتر دوخت و الگوسازی یاد می‌دهد؛ طراحی لباس رشته کارشناسی دانشگاه در گروه هنر است و طراحی و هنر در آن پررنگ‌تر است. راه هنرستان، کتاب‌ها و کار خیاطی را در صفحه رشته طراحی دوخت نوشته‌ایم؛ این صفحه بیشتر درباره راه دانشگاه و کار طراحی است.

در کنکور ۱۴۰۵ گروه هنر سه رشته کارشناسی نزدیک به هم دارد: طراحی لباس، طراحی پارچه و طراحی و چاپ پارچه. رشته‌ای به نام طراحی پارچه و لباس فقط در کارشناسی ارشد هست. طراحی لباس ۲٬۰۴۸ صندلی داشت: ۵۶۸ صندلی با آزمون، ۱۳۷ صندلی دانشجو-معلم و ۱٬۳۴۳ صندلی صرفا با سوابق تحصیلی.

صندلی‌های با آزمون فقط برای دختران است

هر ۷۰۵ صندلی با آزمون طراحی لباس، یعنی ۵۶۸ صندلی عادی و ۱۳۷ صندلی دانشجو-معلم، فقط دختر می‌پذیرفت. ۷۸ درصد صندلی‌های عادی در دانشکده‌های دخترانه دانشگاه ملی مهارت بود و بقیه در الزهرا (تهران ۱۵ و ارومیه ۲۵)، حضرت معصومه قم (۲۵) و موسسه علم و فرهنگ (۶۰). دانشگاه هنر ایران، هنر اصفهان و دانشگاه تهران کدرشته طراحی لباس نداشتند. پسرها فقط از راه کدهای صرفا با سوابق، یعنی ۹۱۸ صندلی در موسسه‌های غیرانتفاعی و پیام نور، یا دانشگاه آزاد وارد این رشته می‌شوند.

آزمون عملی طراحی

آزمون عملی طراحی لباس یک سوال طراحی ۲۱۰ دقیقه‌ای است که با نقاشی، ارتباط تصویری، گرافیک و طراحی پارچه مشترک است و در ۱۴۰۵ صبح ۳ مهر برگزار شد. نمره آن ضریب ۱۲ دارد و فقط کسی که در آن شرکت کرده باشد می‌تواند کدهای با آزمون این رشته‌ها را انتخاب کند. در گروه هنر سهم آزمون ۷۰ درصد و سهم سوابق تحصیلی ۳۰ درصد است.

رشته طراحی لباس بدون کنکور

کدهای صرفا با سوابق تحصیلی رشته‌های گروه هنر، معدل هر دیپلمی را صد درصد حساب می‌کنند؛ یعنی با دیپلم ریاضی، تجربی، انسانی یا هنرستان هم می‌شود بدون آزمون طراحی لباس خواند.

ژوژمان یعنی نمایش و داوری کارهای عملی دانشجو در پایان ترم یا پایان دوره. دانشجوها طرح‌ها و لباس‌هایشان را کنار هم می‌گذارند و استادها آن‌ها را می‌بینند، نقد می‌کنند و نمره می‌دهند؛ گاهی بازدید هم برای همه باز است. کلمه از فرانسوی و به معنی داوری است.

در ژوژمان طراحی لباس معمولا طراحی اندام، اسکیس‌های یک مجموعه، تخته رنگ و پارچه، الگو و لباس دوخته‌شده دیده می‌شود. در ژوژمان پایان سال یک موسسه آموزش عالی در تیر ۱۴۰۳ بیش از ۷۰۰ طرح، ۲۶ لباس عروس و ۲۲۰ دست کت، پالتو و بارانی دوخته‌شده نمایش داده شد؛ یعنی طراحی لباس در دانشگاه فقط کشیدن طرح نیست.

برای ژوژمان چه آماده کنیم؟

• مسیر کار را نشان بده: از اسکیس اولیه تا الگو و لباس نهایی، نه فقط نتیجه.
• طرح‌ها را حول یک ایده و یک پالت رنگ نگه دار تا یک مجموعه دیده شوند.
• ارائه را تمرین کن؛ بخشی از نمره به توضیح خودت برمی‌گردد.

ژوژمان در هنرستان طراحی و دوخت هم برگزار می‌شود و همین کارها بعدها نمونه‌کار تو برای استخدام است.

برای این بخش ۲۸۵ آگهی فعال ۱۴ مهر ۱۴۰۵ یک سایت بزرگ کاریابی خوانده شد: دسته طراحی لباس و طلا و جواهر و جستجوی طراح لباس، طراح مد، طراح کفش، طراح کیف و طراح پوشاک. بیشتر این‌ها کارهای فروش، تولید محتوا و بازاریابی در شرکت‌های پوشاک بود. ۳۰ آگهی برای طراحی لباس و ۱۹ آگهی برای الگوسازی بود؛ ۶ آگهی طراحی طلا و زیورآلات، ۹ آگهی تدریس، ۷ آگهی استایلیست و چیدمان فروشگاه و ۳ آگهی کفش و چرم هم دیده شد.

طراح لباس در آگهی‌ها چه کسی است؟

• ۲۳ آگهی از ۳۰ آگهی طراحی لباس، یعنی ۷۷٪، دوخت یا الگوسازی را هم می‌خواستند. در بازار ایران طراح لباس معمولا کسی است که طرحش را تا الگو و نمونه هم پیش می‌برد.
• جنسیت: در آگهی‌های طراحی ۱۱ آگهی فقط خانم و ۶ آگهی ترجیحا خانم می‌خواستند و ۱۲ آگهی شرطی نداشتند.
• جا: از ۴۹ آگهی طراحی و الگوسازی ۳۸ آگهی در تهران و ۸ آگهی در البرز بود؛ ۴۳ آگهی تمام‌وقت بودند.
• نرم‌افزار: نرم‌افزارهای الگوی صنعتی مثل جمینی و ایران‌جک در ۱۹ آگهی، فتوشاپ در ۱۴ و ایلاستریتور در ۱۰ آگهی؛ CLO 3D فقط در ۳ آگهی آمده بود.
• مدرک و نمونه‌کار: ۱۷ آگهی رشته نوشته بودند که ۱۲ تای آن طراحی پارچه و لباس بود؛ ۱۲ آگهی نمونه‌کار خواسته بودند. ۱۵ آگهی سابقه نوشته بودند و میانه آن ۳ سال بود.
• حقوق پیشنهادی: میانه ۱۹ آگهی طراحی ۳۰ تا ۴۰ میلیون و ۱۳ آگهی الگوسازی ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان بود.

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، میانه حقوق دریافتی خالص طراحان لباس و طلا و جواهر در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۶ میلیون تومان در ماه بود و نیمی از آن‌ها بین ۲۳ تا ۳۵ میلیون می‌گرفتند. در کلان‌شهرها و شهرهای کوچک میانه دریافتی ۲۳ میلیون بود. همین گروه برای ۱۴۰۵ در تهران میانه ۳۹ میلیون درخواست کرده بود. این گروه ۴۱ نفر است و تفکیک سابقه ندارد.

درآمد طراح لباس و الگوساز در آگهی‌ها

از ۳۰ آگهی طراحی لباس مهر ۱۴۰۵، ۱۹ آگهی عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۳۰ و ۴۰ میلیون تومان بود. برای ۱۳ آگهی الگوساز این عدد ۴۰ تا ۶۰ میلیون بود؛ یعنی کارفرماها برای الگوساز باتجربه بیشتر از طراح پیشنهاد داده بودند. درآمد کسی که برند یا مزون خودش را دارد به فروش بستگی دارد و آمار معتبری برای آن پیدا نشد.

برای کار کردن به‌عنوان طراح لباس مجوز جداگانه‌ای لازم نیست. قانون ساماندهی مد و لباس، مصوب ۱۲ دی ۱۳۸۵، کارگروهی در وزارت فرهنگ و ارشاد درست کرده که به طرح‌های تاییدشده «شیما» می‌دهد، یعنی شناسه یکپارچه مد و لباس. شیما شرط حضور در نمایشگاه‌های مد و لباس داخل کشور است و طراحی که ۱۰ نشان شیما بگیرد می‌تواند از راه همین کارگروه بیمه هنرمندان شود. درخواست آن برای دارندگان مدرک مرتبط، هنرمندان تجربی و صاحبان جواز کسب باز است.

گرفتن جواز صنفی برای طراحان اختیاری است. کسی که مزون یا خیاطی باز می‌کند پروانه کسب اتحادیه خیاطان می‌خواهد و برای کار در خانه مجوز مشاغل خانگی خیاطی لباس هست؛ جزئیات این دو در صفحه رشته طراحی دوخت آمده است.

جشنواره مد و لباس فجر

سیزدهمین جشنواره مد و لباس فجر در خرداد ۱۴۰۴ حدود ۳٬۲۰۰ اثر از نزدیک ۱٬۳۰۰ طراح را دریافت کرد و چهاردهمین دوره برای دی ۱۴۰۵ در اصفهان برنامه‌ریزی شده است؛ برای طراح تازه‌کار راهی برای دیده شدن است.