حسابداری مالیاتی چیست؟ کار حسابدار مالیاتی، درآمد و رشته امور مالیاتی

حسابداری مالی سود و زیان شرکت را طبق استانداردهای حسابداری برای مدیران و سهام‌داران گزارش می‌کند. حسابداری مالیاتی همان عددها را طبق قانون مالیات‌ها بازبینی می‌کند تا معلوم شود چه مقدار از درآمد «مشمول مالیات» است و چه هزینه‌هایی از آن کم می‌شود. این دو عدد تقریبا هیچ‌وقت یکی نیستند.

هزینه‌های قابل قبول

طبق ماده ۱۴۷ قانون مالیات‌های مستقیم، هزینه‌ای از درآمد کم می‌شود که در حد متعارف، متکی به مدارک و منحصرا مربوط به تحصیل درآمد باشد. تبصره ۳ این ماده در آذر ۱۴۰۴ اصلاح شد: هزینه‌های ۴۰۰ میلیون ریال و بیشتر باید از راه بانک پرداخت شوند تا پذیرفته شوند. حسابدار مالیاتی کسی است که این قاعده‌ها را در کار روزانه اجرا می‌کند و نمی‌گذارد هزینه درستی به خاطر نبود مدرک رد شود.

کار او سه بخش دارد: محاسبه و ثبت درست مالیات‌ها، فرستادن به موقع اظهارنامه‌ها و صورتحساب‌ها، و دفاع از پرونده در رسیدگی و هیئت‌های حل اختلاف. اشتباه در هر کدام، جریمه و مالیات اضافه به همراه دارد.

سامانه مودیان بر پایه قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان مصوب ۱۳۹۸ ساخته شد، از ۱۴۰۱ آزمایشی کار کرد و از دی ۱۴۰۲ مرحله‌به‌مرحله اجباری شد. با آن، فروش هر کسب‌وکار به‌صورت صورتحساب الکترونیکی جلوی چشم سازمان مالیاتی است و خطای حسابداری زودتر از قبل دیده می‌شود.

طبق همان مصاحبه، از ۱۳ میلیون مودی صاحب شغل فقط حدود ۵۰۰ هزار نفر اظهارنامه دادند. وقتی دولت برای نیمی از بودجه به مالیات تکیه دارد، سخت‌گیری بیشتر می‌شود و شرکت‌ها بیش از همیشه به کسی نیاز دارند که سامانه مودیان، ارزش افزوده و اظهارنامه را درست اداره کند.

در مهر ۱۴۰۵ آگهی‌های یک سایت بزرگ کاریابی را با کلمه‌های مالیات، ارزش افزوده و مودیان جستجو کردیم و ۱۵۷ آگهی کار مالیاتی را یکی‌یکی خواندیم: ۱۱۷ کارشناس و حسابدار مالیاتی، ۳۶ کارشناس ارشد و سرپرست، و ۴ مشاور مالیاتی. ۱۱۱ آگهی در تهران بود و بعد مازندران، اصفهان و البرز هر کدام ۸ و مشهد ۷.

همه ۱۰۸ آگهی که رشته نوشته بودند، حسابداری خواسته بودند. ۱۰۷ آگهی شرط جنسیت نداشتند؛ ۱۹ آگهی فقط خانم و ۱۰ آگهی فقط آقا می‌خواستند. کارفرماها بیشتر تولیدی (۴۷)، بازرگانی (۱۸)، کالاهای مصرفی (۱۲)، سرمایه‌گذاری (۱۱) و موسسه‌های حسابرسی (۱۱) بودند.

متن آگهی‌ها نشان می‌دهد این کار چقدر به سامانه مودیان گره خورده است: سامانه مودیان و صورتحساب ۱۰۳ بار، ارزش افزوده ۹۸، اظهارنامه ۹۲، نرم‌افزار حسابداری ۹۰، حقوق و دستمزد و بیمه ۷۸، اکسل ۶۲، معاملات فصلی ۵۸، دفاع و اعتراض ۴۸ و عملکرد اشخاص حقوقی ۴۶ بار آمده بود. ۹۰ آگهی سابقه خواسته بودند؛ حسابداری مالیاتی معمولا بعد از چند سال حسابداری عمومی شروع می‌شود.

در کنکور ۱۴۰۵ کارشناسی‌ای با نام امور مالیاتی در دفترچه‌های سراسری نبود. تنها رشته با این نام «کاردانی امور مالی و مالیاتی» است: ۱۵ کد رشته با ۱٬۲۷۰ ظرفیت، همه در موسسه‌های غیرانتفاعی و فقط با سوابق تحصیلی. کارشناسی ارشد حسابداری هم گرایش جداگانه مالیاتی ندارد.

پس راه اصلی، کارشناسی حسابداری است و بعد یادگیری قانون مالیات‌ها در کار. در کنکور ۱۴۰۵ حسابداری ۵٬۱۵۳ ظرفیت با آزمون و حدود ۱۹ هزار ظرفیت با سوابق تحصیلی داشت. «دانشگاه علوم اقتصادی» که گاهی دانشگاه سازمان مالیاتی معرفی می‌شود، از ۱۳۸۲ زیر وزارت علوم است.

دوره‌های فنی و حرفه‌ای

فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد تهران دو دوره حسابدار مالیاتی دارد: ۲۱۵ ساعت با ۴۴٫۹۸ میلیون تومان و ۱۱۰ ساعت با ۳۱٫۶۷ میلیون تومان؛ و دوره مشاور مالیات بر ارزش افزوده، ۸۵ ساعت و ۲۹٫۹۳ میلیون تومان. چون قانون‌ها و بخشنامه‌ها هر سال عوض می‌شوند، حسابدار مالیاتی باید همیشه بخشنامه‌های تازه سازمان امور مالیاتی را دنبال کند.

حسابداران مالیاتی در گزارش‌های معتبر حقوق جزو گروه مالی و حسابداری‌اند. کارشناسان این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴ میانه دریافتی ماهانه ۲۸ میلیون تومان داشتند و نیمی از آن‌ها ۲۲ تا ۳۵ میلیون می‌گرفتند.

آگهی‌های مالیاتی پیشنهاد بالاتری داشتند: ۵۹ آگهی حسابدار مالیاتی میانه ۳۵ تا ۴۵ میلیون تومان، کارشناسان ارشد و سرپرست‌ها ۶۰ تا ۷۵ میلیون، و یک آگهی مشاور مالیاتی ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. سامانه مودیان تقاضا را بالا برده و حسابداری که آن را خوب می‌شناسد، از حسابدار عمومی بیشتر می‌گیرد.

بسیاری از حسابداران مالیاتی باتجربه برای چند شرکت کوچک به‌صورت پاره‌وقت هم کار می‌کنند یا دفتر مشاوره خودشان را دارند؛ درآمد این کار آزاد به تعداد مشتری‌ها بستگی دارد و عدد معتبری برای آن پیدا نکردیم.