آموزش مشاور مالیاتی: ترتیب درس‌ها، آزمون رسمی ۱۴۰۵ و درآمد مشاور

صفحه هر دوره را در راه تا کار ببین: قانون مالیات‌های مستقیم، آیین دادرسی مالیاتی، دفاع در هیئت‌های حل اختلاف و آمادگی آزمون مشاوران رسمی مالیاتی.

از سال اول یک دفترچه پرونده نگه دار: هر لایحه‌ای که نوشتی، ماده‌ای که به آن تکیه کردی و رای هیئت. همین دفترچه بعدا رزومه تو برای مشتری است و نشان می‌دهد سابقه‌ات در کار مالیاتی بوده، نه فقط در حسابداری عمومی.

مشاور مالیاتی کسی است که کنار مودی تصمیم‌های مالیاتی را می‌گیرد و از پرونده‌اش دفاع می‌کند: کدام هزینه را می‌شود در اظهارنامه آورد، قرارداد را چطور بنویسیم که مالیات اضافه نسازد، به برگ تشخیص چطور اعتراض کنیم و در هیئت حل اختلاف چه بگوییم. حسابدار مالیاتی بیشتر کار ثبت و ارسال را انجام می‌دهد. مشاور روی تصمیم و دفاع کار می‌کند و معمولا چند مشتری دارد، نه یک کارفرما.

در بازار دو گروه با این عنوان کار می‌کنند:

• مشاور رسمی مالیاتی: عضو جامعه مشاوران رسمی مالیاتی ایران که از راه آزمون ورودی جامعه پذیرفته شده و کارت عضویت گرفته است. فقط این گروه می‌تواند خودش را «رسمی» بنامد.
• مشاور مالیاتی بدون عضویت: حسابدار باتجربه، کارشناس بازنشسته اداره مالیات یا کارمند یک موسسه خدمات مالیاتی که مشاوره می‌دهد، اظهارنامه می‌فرستد و لایحه می‌نویسد. در آگهی‌های خدمات بیشتر همین گروه دیده می‌شوند: از ۹۳ آگهی خدمات مالیاتی تهران، فقط ۹ آگهی از عضویت در جامعه یا عنوان مشاور رسمی نام برده بودند.

بیشتر مشاوران رسمی پیش از آزمون سال‌ها حسابدار، حسابرس یا کارشناس مالیاتی بوده‌اند. برای همین آموزش مشاور مالیاتی یک کلاس چندماهه نیست؛ ترکیبی از درس، کار زیر دست یک مشاور و در پایان آزمون جامعه است.

شرط‌های دیگر آگهی: تابعیت ایران، حسن شهرت، نداشتن محکومیت کیفری موثر، ۱۰ سال سابقه کار تمام‌وقت در کار مالیاتی، حسابداری، حسابرسی، حقوقی، مالی یا تدریس این درس‌ها، و نداشتن هیچ رابطه استخدامی با دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری. اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها از شرط آخر مستثنا هستند. رشته‌های پذیرفته‌شده این‌هاست: امور مالی و مالیاتی، حسابداری، حسابرسی، اقتصاد، بازرگانی، حقوق، مدیریت در همه گرایش‌ها، مهندسی صنایع، فناوری اطلاعات، کامپیوتر، بانکداری، علوم بانکی، بیمه بازرگانی، فقه و حقوق اسلامی، امور گمرکی و علوم قضایی.

همه سوال‌ها یک نمره دارند و درس‌ها جدا حساب نمی‌شوند. حد قبول در آگهی ۷۰ درصد میانگین نمره یک درصد بالای داوطلب‌ها آمده است؛ یعنی قبولی به سطح رقبا بستگی دارد، نه به یک عدد ثابت. سهم درس‌ها در آگهی آزمون دهم و گزارش‌های آزمون ۱۴۰۵ یکی است:

• احکام مالیات‌های مستقیم: ۳۷ سوال
• احکام مالیات بر ارزش افزوده: ۲۳ سوال
• حسابداری و حسابرسی بخش خصوصی و عمومی: ۲۰ سوال
• قوانین تجارت، مدنی و محاسبات عمومی: ۲۰ سوال
• پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان: ۱۰ سوال
• حسابداری مالیاتی و آیین‌نامه ماده ۲۱۹: ۱۰ سوال

با ۱۵۰ دقیقه برای ۱۲۰ سوال، برای هر سوال حدود یک دقیقه و ربع وقت داری و نمره منفی حدس زدن را گران می‌کند. نیمی از آزمون، یعنی ۶۰ سوال، فقط از دو قانون مالیات‌های مستقیم و ارزش افزوده است؛ برنامه مطالعه را از همین دو شروع کن.

در قانون عنوانی به نام «وکیل مالیاتی» پیدا نکردیم. این اسم را بازار ساخته است: در آگهی‌های خدمات تهران، ۷ آگهی خود را وکیل مالیاتی معرفی کرده بودند. کسی که دنبال این کار است، دو راه واقعی دارد:

• وکیل دادگستری که مالیات یاد می‌گیرد: از رشته حقوق و آزمون وکالت می‌گذرد، پروانه وکالت می‌گیرد و بعد در پرونده‌های مالیاتی کار می‌کند؛ به‌ویژه وقتی کار به شکایت در دیوان عدالت اداری می‌کشد.
• حسابدار یا کارشناسی که مشاور رسمی مالیاتی می‌شود: همان مسیر آزمون جامعه که بالاتر آمد. حقوق و فقه هم جزو ۱۶ رشته پذیرفته‌شده آزمون است، پس حقوق‌خوانده‌ها از این راه هم می‌توانند وارد شوند.

قانون هم این دو گروه را کنار هم آورده است. طبق ماده ۲۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم، هر هیئت حل اختلاف سه عضو دارد و عضو سوم نماینده یکی از چند مرجع است که کانون وکلا، مرکز وکلا و جامعه مشاوران رسمی مالیاتی ایران در فهرست آن‌اند؛ مودی همزمان با اعتراض، یکی از این مرجع‌ها را به عنوان نماینده خود انتخاب می‌کند.

در هر دو راه زبان کار یکی است: ماده قانون، سند و عدد. وکیلی که حسابداری بلد نیست عدد پرونده را نمی‌فهمد و حسابداری که آیین دادرسی نمی‌داند مهلت‌ها را از دست می‌دهد.

گزارش‌های معتبر حقوق برای مشاور مالیاتی گروه جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه «مالی و حسابداری» است و چون این کار سابقه زیاد می‌خواهد، عدد سطح کارشناس ارشد و مدیر را آورده‌ایم. در تهران، کارشناسان ارشد این گروه در پایان ۱۴۰۴ میانه ۴۴ میلیون تومان خالص در ماه دریافت کردند و مدیران ۷۴ میلیون. برای ۱۴۰۵ همین کارشناسان ارشد میانه ۶۰ میلیون و مدیران ۱۰۵ میلیون درخواست کرده‌اند.

آگهی استخدام با عنوان مشاور کم است. از ۱۶۵ آگهی یک سایت کاریابی که با کلمه مشاور مالیاتی پیدا شد، فقط ۱۷ آگهی کلمه مالیات را در عنوان داشت و ۴ آگهی واقعا کار مشاوره و دفاع مالیاتی بود. یک موسسه خدمات مالیاتی برای کارشناس ارشد مشاور مالیاتی ۷۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بود و یک شرکت برای کارشناس ارشد حسابداری مالیاتی ۶۰ تا ۸۰ میلیون. دو آگهی دیگر سن ۳۰ تا ۵۰ سال خواسته بودند؛ کارفرما برای این عنوان آدم باسابقه می‌خواهد.

درآمد مشاور مستقل از تعرفه می‌آید، نه حقوق. در آبان ۱۴۰۵ میانه بازار یک سایت سفارش خدمات در تهران برای هر ساعت مشاوره حضوری ۱٫۳۵ تا ۳ میلیون تومان و برای هر ساعت آنلاین ۷۵۰ هزار تا ۱ میلیون تومان بود. یک دفتر در آگهی خود قرارداد ماهانه ۱۲ ساعته را ۵ میلیون تومان و هر لایحه دفاع را ۵ تا ۱۰ میلیون نوشته بود؛ دفتری دیگر برای هر تبصره ماده ۱۰۰، ۷۰۰ هزار تومان می‌گرفت.

چیزهایی که درآمد را بالا می‌برند: مشتری ثابت با قرارداد سالانه، پرونده‌های دفاع بزرگ، عضویت در جامعه و شناخت عمیق یک صنعت، مثلا واردات یا پیمانکاری. چیزهایی که آن را پایین نگه می‌دارند: کار فصلی اظهارنامه با قیمت ارزان، و رقابت با دفترهایی که ۲۰ سال سابقه دارند.