شغل های مرتبط با حیوانات: پت شاپ، آرایش، تربیت و نگهداری حیوانات خانگی

پت شاپ فروشگاه غذا و لوازم حیوانات خانگی است و بعضی‌ها خدمات آرایش، نگهداری یا فروش حیوان هم دارند. وضع مجوز این کسب‌وکار در ایران روشن نیست: رئیس سازمان نظام دامپزشکی در ۱ شهریور ۱۴۰۵ گفت پت شاپ‌ها مجوز دامپزشکی ندارند و با پروانه کسب صنف‌هایی مثل لوازم آرایشی، گل‌فروشی و اصناف کشاورزی کار می‌کنند. به گفته او پت شاپ‌ها اجازه فروش دارو و مکمل ندارند و دو نهاد دامپزشکی می‌خواهند در آینده مجوز آن‌ها را صادر کنند.

برای سالن آرایش حیوانات و پانسیون هم قاعده روشنی پیدا نکردیم. صاحبان پانسیون که یورونیوز فارسی در تیر ۱۴۰۵ با آن‌ها حرف زد، با هم موافق نبودند: یکی گفت پانسیون خانگی مثل هر کار خانگی دیگری مجوز نمی‌خواهد و دیگری گفت مجوز دامپزشکی لازم است. پس پیش از سرمایه‌گذاری، از اداره دامپزشکی و اتحادیه شهرتان بپرسید.

سگ‌گردانی و لایحه حیوانات

قانونی که نگهداری سگ را ممنوع کند وجود ندارد، ولی گرداندن سگ در خیابان در تهران از ۹ بهمن ۱۳۹۷ با دستور پلیس ممنوع شد و در تیر ۱۴۰۱ دوباره اعلام شد. در خرداد ۱۴۰۴ دادستان‌های اصفهان، تبریز، کرمان، همدان، خرم‌آباد، ارومیه، قزوین و چند شهر دیگر هم همین کار را کردند. طرح «صیانت از حقوق عامه در مقابل حیوانات مضر و خطرناک» که نگهداری حیوان در آپارتمان را جرم می‌داند، در ۴ دی ۱۴۰۱ از کمیسیون قضایی مجلس گذشت، ولی رای صحن و تصویب نهایی آن را تا ۱۴۰۵ پیدا نکردیم.

این‌ها برای کسی که این شغل را انتخاب می‌کند مهم است: مربی سگ کارش را بیشتر در خانه یا فضای خصوصی انجام می‌دهد و پیاده‌روی با سگ، که در کشورهای دیگر بخش اصلی کار پت سیتر است، در بسیاری از شهرهای ایران در خیابان ممنوع است.

هیچ‌کدام از این ۱۱۲ آگهی آرایشگر حیوانات، مربی سگ یا پت سیتر نمی‌خواستند. این سه شغل در ایران بیشتر خوداشتغالی‌اند: آرایشگر با سالن یا خدمات در خانه، مربی با کلاس خصوصی و پت سیتر با معرفی و صفحه اینستاگرام. ۶۲ آگهی در تهران بود و بعد اصفهان، بابل و مشهد.

۴۲ آگهی برای ادمین اینستاگرام، تولید محتوا، سئو و بازاریابی پت شاپ‌ها بود؛ یعنی فروش این بازار بیشتر آنلاین است. ۵۴ آگهی شرط جنسیت نداشتند، ۳۸ آگهی خانم یا ترجیحا خانم و ۲۰ آگهی آقا یا ترجیحا آقا می‌خواستند.

نگهداری از حیوانات خانگی، یا پت سیتینگ، یعنی مراقبت از حیوان وقتی صاحبش در سفر یا سر کار است: غذا دادن، تمیز کردن ظرف و جای حیوان، بازی، دارو دادن طبق دستور دامپزشک و خبر دادن به صاحب حیوان. این کار یا در خانه صاحب حیوان انجام می‌شود یا در یک پانسیون.

مراقبت از حیوانات خانگی در پانسیون

یورونیوز فارسی در تیر ۱۴۰۵ نوشت هزینه یک روز نگهداری در بیمارستان‌ها و کلینیک‌های دامپزشکی تهران حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ هزار تومان و در پانسیون‌های خصوصی بیرون شهر یک تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است. یک صاحب پانسیون خانگی هم گفته بود با جنگ ۱۴۰۵ شمار سگ‌هایی که به او سپرده شد بیشتر شد.

آرایش حیوانات خانگی

طبق گزارش عصر ایران از قیمت‌های تهران در ۱۴۰۴، اصلاح ناخن ۳۹۰ هزار تومان، شست‌وشوی گربه ۳۷۰ هزار تومان، آرایش با قیچی ۶۰۰ هزار تومان و اصلاح کامل مو در بعضی کلینیک‌ها تا ۲ میلیون تومان بود. آرایشگر باید حیوان مضطرب را آرام کند، پوست و گوش و ناخن را بشناسد و نشانه‌های بیماری را برای ارجاع به دامپزشک ببیند.

تربیت سگ

مربی سگ هم به سگ فرمان یاد می‌دهد و هم، مهم‌تر، به صاحب آن یاد می‌دهد چطور با حیوانش رفتار کند. مشکلات رفتاری مثل پارس زیاد، پریدن روی آدم‌ها و ترس، بیشترین درخواست‌ها هستند. این کار صبر زیاد، شناخت رفتار حیوان و مهارت آموزش دادن به آدم‌ها را با هم می‌خواهد.

بازار حیوانات خانگی

آمار رسمی از شمار حیوانات خانگی ایران نیست؛ یک برآورد غیررسمی که عصر ایران در مهر ۱۴۰۴ نقل کرد، ۶ تا ۸ میلیون حیوان خانگی در کشور است. رئیس پیشین جامعه دامپزشکان هم در ۱۴۰۴ گفته بود سهم خانواده‌های صاحب حیوان رو به افزایش است.

پیش از راه‌انداختن پت شاپ

کسی که می‌خواهد پت شاپ باز کند، کنار فروش باید چند چیز را بداند: بخشی از غذا و لوازم وارداتی است و قیمتش با ارز تغییر می‌کند؛ پت شاپ اجازه فروش دارو و مکمل ندارد؛ و بخش بزرگی از فروش امروز آنلاین است، همان‌طور که ۴۲ آگهی ادمین و بازاریاب این بازار نشان می‌دهد. خدمات کنار فروش، مثل آرایش یا نگهداری کوتاه‌مدت، مشتری را برمی‌گرداند ولی مهارت و فضای جدا می‌خواهد. شناخت تغذیه و نیاز هر نژاد هم کمک می‌کند فروشنده مشاور مشتری باشد، نه فقط صندوقدار.

شهریه دوره پیرایش حیوانات در فهرست فنی و حرفه‌ای حدود ۴٫۵ برابر هر ساعت دوره‌های هم‌گروهش است و ممکن است اشتباه چاپی باشد؛ پیش از ثبت‌نام از آموزشگاه بپرسید. برای آرایشگر و مربی، کار کنار یک استاد باتجربه و تمرین روی حیوان‌های واقعی مهم‌ترین بخش یادگیری است.

چرا عدد حقوق در ایران نمی‌آوریم؟

گزارش‌های معتبر حقوق برای آرایشگر حیوانات، مربی سگ یا پت سیتر عدد جداگانه ندارند و در ۱۱۲ آگهی این حوزه هم حتی یک آگهی برای این سه شغل نبود؛ بیشترشان خوداشتغال‌اند. گروه دیگری هم پیدا نکردیم که کارش واقعا شبیه این شغل‌ها باشد، پس عدد ماهانه‌ای به‌عنوان حقوق در ایران نمی‌آوریم؛ به‌جای آن، پیشنهاد آگهی‌های همین بازار و قیمت خدمات را می‌گذاریم که از خود این کار می‌آیند.

آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ برای فروشنده پت شاپ میانه ۲۵ تا ۳۵ میلیون و برای دستیار و پذیرش کلینیک ۲۲ تا ۳۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. درآمد آرایشگر و مربی خوداشتغال به شمار مشتری بستگی دارد؛ با قیمت‌های گفته‌شده، هر جلسه آرایش یا هر روز نگهداری چند صد هزار تا یکی دو میلیون تومان است، منهای هزینه مواد، رفت‌وآمد و اجاره.