آموزش گرومینگ: از کجا شروع کنیم، هزینه دوره‌ها و بازار کار آرایشگر حیوانات

دوره ۹۰ ساعته فنی و حرفه‌ای همه سطح اول و بخشی از سطح دوم را پوشش می‌دهد و در پایان، آزمون کتبی و عملی دارد. گواهی آن ملی است و برای پروانه کسب به کار می‌آید. آموزشگاه‌های آزاد گواهی خودشان را می‌دهند و هنرجو بعد از آن می‌تواند در دو آزمون نظری و عملی فنی و حرفه‌ای هم شرکت کند.

ابزار شروع کار

فهرستی که یک آموزشگاه تهران پیش از شروع دوره از هنرجو می‌خواهد این است:

• ماشین اصلاح مخصوص حیوان (کلیپر) و چند تیغه با شماره‌های مختلف، از تیغه ۴ و ۷ برای موی بلندتر تا تیغه ۳۰ یا ۴۰ برای نواحی بهداشتی
• قیچی صاف، قیچی منحنی و قیچی پیتاژ برای نرم کردن لبه مو
• برس اسلیکر و شانه فلزی دوطرفه
• ناخن‌گیر، پودر یا ژل بندآورنده خون، و وسایل تمیز کردن گوش

برای کار در منزل، سشوار قوی، میز تاشو و قلاده نگه‌دارنده هم لازم می‌شود. پیش از خرید، از مربی بپرس کدام برند و مدل را در کلاس استفاده می‌کند؛ ابزار ارزان و کند، هم کار را کند می‌کند و هم پوست حیوان را می‌کشد.

گرومینگ (Grooming) در کار با حیوانات یعنی رسیدگی به ظاهر و بهداشت بدن حیوان خانگی: شست‌وشو و خشک کردن، برس کشیدن و باز کردن گره مو، گرفتن موی مرده یا همان دیشدینگ، اصلاح و کوتاه کردن مو با ماشین یا قیچی، کوتاه کردن ناخن، تمیز کردن گوش، مسواک زدن و تخلیه کیسه مقعدی. به کسی که این کار را انجام می‌دهد گرومر یا آرایشگر حیوانات می‌گویند؛ معادل انگلیسی آن Pet Groomer است.

گرومینگ درمان نیست. آرایشگر حیوان دارو نمی‌دهد، زخم را درمان نمی‌کند و تشخیص بیماری نمی‌گذارد. کارش این است که پوست، مو، ناخن و گوش را تمیز و مرتب نگه دارد و اگر چیز غیرعادی دید، مثل کک، زخم، ریزش لکه‌ای مو یا بوی بد گوش، به صاحب حیوان بگوید که سراغ دامپزشک برود. به همین دلیل خیلی از بخش‌های گرومینگ کنار کلینیک یا بیمارستان دامپزشکی کار می‌کنند.

کلمه گرومینگ در فارسی دو معنای دیگر هم دارد که در جستجو قاطی می‌شوند: یکی کیت‌های اصلاح موی صورت و بدن انسان و دیگری فریب تدریجی کودکان که در خبرها با همین کلمه آمده است. منظور این صفحه فقط کار حرفه‌ای با سگ، گربه و حیوانات کوچک دیگر است.

گرومینگ سگ و گرومینگ گربه

سگ‌ها بسته به نوع پوشش مو آرایش متفاوتی می‌خواهند: موی افتاده و بلند، موی فر، موی دولایه و موی زبر هر کدام ابزار و روش خودشان را دارند. گربه‌ها کمتر آرایش مدل‌دار می‌خواهند و بیشتر برای شست‌وشو، گره‌گیری، کم کردن ریزش مو و ناخن می‌آیند، ولی آرام نگه داشتنشان سخت‌تر است. آموزشگاه‌ها برای گربه جلسه جداگانه می‌گذارند و ۲۶ آگهی از ۳۱ آگهی خدمات آرایش که در آبان ۱۴۰۵ خواندیم، گربه را هم کنار سگ نام برده بودند.

آرایشگر حیوانات خانگی کسی است که گرومینگ را شغل خودش کرده است. در ایران این کار سه شکل اصلی دارد و بیشتر آرایشگرها بین آن‌ها جابه‌جا می‌شوند:

• بخش گرومینگ کلینیک یا بیمارستان دامپزشکی: مشتری از خود کلینیک می‌آید و تو ابزار و جای کار آماده داری. هر ۴ آگهی استخدامی که در آبان ۱۴۰۵ پیدا کردیم، از کلینیک یا مجموعه گرومینگ بود.
• سالن آرایش حیوانات یا پت شاپ با بخش آرایش: کار نوبتی در یک محل ثابت، معمولا با تقسیم درآمد با صاحب سالن.
• خدمت در منزل یا سیار: آرایشگر با ابزار خودش به خانه مشتری می‌رود. ۱۸ آگهی از ۳۱ آگهی خدمات، کار در منزل یا سیار را پیشنهاد داده بودند.

کار روزانه فقط قیچی زدن نیست. جواب دادن پیام مشتری، هماهنگ کردن نوبت، تمیز و ضدعفونی کردن ابزار، عکس گرفتن از نمونه‌کار و گذاشتن آن در صفحه اینستاگرام هم بخشی از کار است، به‌خصوص برای کسی که مستقل کار می‌کند.

آیا مجوز جداگانه لازم است؟

تا آبان ۱۴۰۵ قاعده جداگانه‌ای برای مجوز سالن آرایش حیوانات پیدا نکردیم. رئیس سازمان نظام دامپزشکی در شهریور ۱۴۰۵ گفته بود پت شاپ‌ها مجوز دامپزشکی ندارند و با پروانه صنف‌های دیگر کار می‌کنند. گواهی مهارت فنی و حرفه‌ای در گرفتن پروانه کسب صنفی به کار می‌آید؛ پیش از باز کردن سالن، شرط‌های اتحادیه و اداره دامپزشکی شهر خودت را بپرس.

از ۳۱ آگهی خدمات، ۱۷ تا در تهران، ۷ تا در مشهد، ۳ تا در اصفهان، ۲ تا در شیراز و در تبریز و اهواز هر کدام ۱ آگهی بود. یعنی بازار این کار بیشتر بازار خدمت است تا استخدام: آرایشگرها خودشان آگهی می‌دهند و مشتری پیدا می‌کنند. ۴ آگهی استخدام این شرط‌ها را داشتند:

• یک کلینیک دامپزشکی تهران گرومر حرفه‌ای آقا را یک روز در میان، از ساعت ۱۲ تا ۲۰ می‌خواست.
• یک کلینیک دیگر تهران آرایشگر حیوانات را با حقوق ماهانه می‌خواست و فقط رزومه خواسته بود.
• یک مجموعه گرومینگ در تهران کارآموز خانم بدون سابقه می‌خواست، آموزش از صفر و بدون بیمه.
• یک کلینیک دامپزشکی مشهد گرومر حرفه‌ای سگ و گربه را بدون شرط جنسیت می‌خواست، به شرطی که خودش تجهیزات گرومینگ را بیاورد.

هیچ‌کدام از این ۴ آگهی عدد حقوق ننوشته بودند. یک آگهی منقضی‌شده بیمارستان دامپزشکی در شمال غرب تهران در شهریور ۱۴۰۵ گرومر خانم یا آقای ۲۵ تا ۳۵ ساله با سابقه کار را پاره‌وقت می‌خواست که اصلاح با ماشین و قیچی و شست‌وشوی همه نژادها را بلد باشد؛ پرداخت آن درصدی بود، نصف مبلغ هر نوبت برای آرایشگر. در سایت بزرگ کاریابی هم در همان روز حتی یک آگهی گرومر یا آرایشگر حیوانات پیدا نشد؛ پس اگر دنبال کار هستی، مستقیم سراغ کلینیک‌ها و سالن‌های آرایش حیوانات شهرت برو.

چرا عدد حقوق در ایران نمی‌آوریم؟

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ برای آرایشگر حیوانات عدد جداگانه ندارند و گروه دیگری هم پیدا نکردیم که کارش واقعا همین باشد. آگهی‌های استخدام هم عدد ننوشته بودند. پس عدد ماهانه نمی‌سازیم و به‌جای آن، قیمت هر نوبت در آگهی‌های خدمات و سهم آرایشگر را می‌گذاریم که از خود این کار می‌آیند.

اصلاح یک سگ یا گربه کوچک در آگهی‌های تهران ۶۹۰ تا ۹۵۰ هزار تومان بود: ۶۹۰ هزار تومان برای اصلاح و شست‌وشو در یک سالن شمال غرب تهران در مهر ۱۴۰۵، ۷۵۰ هزار تومان برای اصلاح با ماشین در منزل و ۹۵۰ هزار تومان برای همان کار در بیمارستان در شرق تهران در شهریور ۱۴۰۵، و ۹۰۰ هزار تومان برای نژاد کوچک در منزل در خرداد ۱۴۰۵. اصلاح با قیچی گران‌تر است و نژاد بزرگ قیمت بالاتری دارد. در اهواز در مهر ۱۴۰۵ شست‌وشو و خشک کردن ۴۵۰ هزار تومان و اصلاح نژاد کوچک با قیچی از یک میلیون تومان بود. ناخن و تخلیه کیسه مقعدی در یک آگهی تهران هر کدام ۲۰۰ هزار تومان جدا حساب می‌شد. گزارش‌های خبری مهر ۱۴۰۴ هم گفته بودند اصلاح کامل در بعضی کلینیک‌های تهران تا ۲ میلیون تومان است.

آرایشگری که در کلینیک کار می‌کند همه این مبلغ را نمی‌گیرد. در آگهی بیمارستان دامپزشکی تهران، سهم آرایشگر ۵۰ درصد هر نوبت بود. آرایشگر مستقل همه مبلغ را می‌گیرد، ولی شامپو، تیغه، استهلاک ماشین و رفت‌وآمد را خودش می‌دهد و روزهایی هم بی‌مشتری می‌ماند. درآمد این کار را شمار نوبت‌ها، شهر، نوع خدمت (قیچی یا ماشین) و مشتری ثابت تعیین می‌کند.