شغل گل آرایی: گل آرایی چیست، آموزش، درآمد و بازار گلفروشی

گل آرایی هنر چیدن گل و گیاه در یک ترکیب زیبا و ماندگار است. گل‌آرا گل‌ها را از بازار یا تولیدکننده می‌گیرد، آماده و نگهداری می‌کند تا زودتر پژمرده نشوند، و از آن‌ها دسته‌گل، باکس، جار شیشه‌ای، سبد، تاج گل مراسم و تزیین ماشین عروس و سالن می‌سازد. کاغذپیچی، شناخت رنگ و فصل گل‌ها و حرف زدن با مشتری برای فهمیدن سلیقه‌اش هم بخشی از کار است.

شغل گلفروشی و شغل گل آرایی

در بیشتر گلفروشی‌ها این دو کار یکی‌اند: کسی که گل می‌فروشد، باید گل‌آرایی هم بلد باشد. ولی گلفروشی‌های بزرگ‌تر و استودیوهای گل گاهی گل‌آرای جدا و فروشنده جدا استخدام می‌کنند. رئیس اتحادیه گلفروشان تهران در سال ۱۳۹۵ گفته بود حدود ۳۰ درصد قیمت یک کار گل، ارزش گل‌آرایی آن است؛ یعنی مهارت گل‌آرا همان چیزی است که گل را گران‌تر می‌کند.

این کار دیگر فقط مردانه نیست. رئیس اتحادیه فروشندگان گل و گیاه تزیینی تهران در شهریور ۱۴۰۵ گفت در گذشته همه گلفروشی‌ها را آقایان اداره می‌کردند، ولی امروز حدود ۳۰ درصد فعالان این حوزه بانوان هستند.

آگهی‌های گل‌آرا بیشتر این کارها را نام برده بودند: دسته‌گل، باکس، جار و گلدان شیشه‌ای، سبد، تاج گل، کاغذپیچی و رنگ‌شناسی. یک گلفروشی کار لوکس با سه سال سابقه می‌خواست و یک استودیوی گل در شیراز تزیین ماشین عروس را هم نام برده بود. هیچ آگهی‌ای مدرک فنی و حرفه‌ای نخواسته بود؛ نمونه‌کار و سلیقه، کار را می‌گیرد.

۹ آگهی از ۱۶ آگهی شرط جنسیت نداشتند، ۳ آگهی ترجیحا خانم و ۲ آگهی فقط خانم می‌خواستند و ۲ آگهی فروشنده فقط آقا. فقط ۲ آگهی بیمه را نوشته بودند. ساعت کار گلفروشی‌ها معمولا طولانی است؛ یکی از آگهی‌ها ۸ صبح تا ۱۰ شب نوشته بود و روزهای مناسبت شلوغ‌ترین روزهای کارند.

در هیچ‌کدام از دفترچه‌های کنکور سراسری ۱۴۰۵ رشته‌ای با نام گل‌آرایی یا طراحی گل پیدا نکردیم. نزدیک‌ترین رشته‌ها پرورش گل‌اند، نه چیدن آن: کاردانی فنی باغبانی با گرایش گل و گیاهان زینتی در دانشگاه جامع علمی کاربردی، کارشناسی علوم و مهندسی باغبانی و گرایش گیاهان زینتی در کارشناسی ارشد. پس رشته گل آرایی در دانشگاه، در عمل همان دوره‌های مهارتی است.

دوره‌های فنی و حرفه‌ای تهران، ۱۴۰۵

• گل‌آرای گل‌های طبیعی مقدماتی: ۷۰۰ ساعت، ۴۳٫۳۹ میلیون تومان حضوری و ۳۴٫۷۲ میلیون مجازی
• گل‌آرای گل‌های طبیعی پیشرفته: ۸۶۵ ساعت، ۵۳٫۶۲ میلیون تومان حضوری و ۴۲٫۹۰ میلیون مجازی
• گل‌آرای گل‌های خشک: ۱۳۶ ساعت، ۱۰٫۴۹ میلیون تومان حضوری و ۸٫۳۹ میلیون مجازی

این دوره‌ها در گروه هنرهای تزیینی‌اند و ساعت‌هایشان طولانی است. بسیاری از گل‌آراها هم با شاگردی در یک گلفروشی، کارگاه‌های کوتاه و تمرین روزانه یاد می‌گیرند. چون آگهی‌ها نمونه‌کار می‌خواهند، از کارهایت عکس خوب بگیر و نمونه‌کار بساز.

طبق گفته معاون وزیر جهاد کشاورزی در آبان ۱۴۰۴، از حدود ۱۸ هزار هکتار گلخانه زیر کشت، حدود ۳٬۳۰۰ هکتار به گل و گیاهان زینتی اختصاص دارد و سالانه حدود ۴ میلیارد گل شاخه بریده و گیاه تولید می‌شود. پس کمبود گل نیست؛ چیزی که ارزش می‌سازد، گل‌آرایی و فروش است.

ولی ۱۴۰۵ سال آسانی برای گلفروشی‌ها نیست. اتحادیه‌ها در شهریور و مهر از رکود گفتند و از افزایش حدود ۴۰ درصدی قیمت خاک، کود و سم؛ خریدارها به سمت گیاه آپارتمانی رفته‌اند و به گفته یکی از مسئولان اتحادیه، حدود نیمی از خانواده‌ها گل و گیاه را در سبد خریدشان دارند.

صادرات گل

عدد تازه‌ای برای صادرات گل به تنهایی پیدا نکردیم؛ آخرین عدد مال ۱۳۹۸ است که انجمن گل و گیاه آن را ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار گفته بود. شهرستان شیراز در ۱۴۰۴، ۱٫۶ میلیون شاخه رز به عراق، ارمنستان و ترکمنستان صادر کرد. در تیر ۱۴۰۵ هم سازمان بهداشت گیاهی روسیه از ایران خواست گواهی صادرات گل به روسیه را تعلیق کند.

محیط زیست و گل خشک

اسفنج گل که در بیشتر کارهای گل استفاده می‌شود، ریزپلاستیک تولید می‌کند؛ پژوهش دانشگاه RMIT در ۲۰۱۹ نشان داد ۷۲ درصد گلفروشانی که از آن استفاده می‌کنند، آب آن را در فاضلاب می‌ریزند و انجمن سلطنتی باغبانی بریتانیا از ۲۰۲۱ استفاده از آن را در نمایشگاه‌هایش ممنوع کرده است. گل خشک و روش‌های بدون اسفنج راهی برای متفاوت شدن یک گل‌آراست.

چرا عدد حقوق در ایران نمی‌آوریم؟

گزارش‌های معتبر حقوق برای گل‌آراها عدد جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروهی که دارند، فروشنده و صندوقدار است؛ ولی گل‌آرا کار هنری و فنی می‌کند، نه فقط فروش پشت دخل، و آگهی‌های خود گل‌آراها هم بیشتر از آن گروه پیشنهاد داده بودند. برای همین کادر حقوق این صفحه خالی است و عددهای آگهی‌های خود این کار را می‌آوریم.

آگهی‌های گل‌آرا که حقوق نوشته بودند، از ۲۵ تا ۳۵ میلیون تا ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند و میانه آن‌ها حدود ۳۰ تا ۴۵ میلیون بود؛ بالاترین پیشنهاد برای کار لوکس با سه سال سابقه بود. آگهی‌های فروشنده گلفروشی از ۱۵ تا ۳۰ میلیون تا ۴۰ تا ۶۰ میلیون تومان بودند.

درآمد صاحب گلفروشی عدد معتبری ندارد. گل خراب‌شدنی است و فروشنده‌ای در تهران در ۱۴۰۲ از حاشیه سود بالا به خاطر جبران گل‌های خراب‌شده گفته بود؛ سود واقعی به محل مغازه، مدیریت موجودی و سفارش‌های مراسم بستگی دارد.