مدرک پرستاری کودک: کدام دوره رسمی است و برای کار در خانه و مهد چه لازم است؟

عبارت پرستاری کودک سه معنای متفاوت دارد و دانستن فرقشان از هزینه و وقت بیهوده جلوگیری می‌کند:

• پرستار کودک در خانه: کسی که نگهداری روزانه یک یا چند کودک را در خانه خانواده انجام می‌دهد. برای این کار قانونی پیدا نکردیم که مدرک بخواهد و در فهرست شهریه فنی و حرفه‌ای تهران ۱۴۰۵ هم استانداردی با نام پرستار کودک یا مراقب کودک نیست.
• مربی مهد کودک و کودکستان: کسی که در مهد با گروهی از کودکان کار می‌کند. این کار قاعده استخدام دارد و دوره رسمی «مربی مهد کودک» ۲۰۰ ساعت است.
• پرستاری کودکان در دانشگاه: یک گرایش ارشد پرستاری که کارشناسی پرستاری و آزمون ارشد می‌خواهد و شغلش پرستار بیمارستان است، نه پرستار خانگی.

پس وقتی آموزشگاهی «مدرک بین‌المللی پرستاری کودک» وعده می‌دهد، بپرسید دقیقا کدام استاندارد است و کدام نهاد آن را صادر می‌کند. درستی چنین ادعاهایی را نتوانستیم تایید کنیم.

چه دوره‌ای واقعا به کار می‌آید؟

برای پرستار خانگی، کمک‌های اولیه مهم‌ترین مهارت قابل آموزش است: دوره کمک‌های اولیه فنی و حرفه‌ای ۱۹ ساعت و حدود ۵٫۷ میلیون تومان است. برای کسی که می‌خواهد در مهد کار کند یا کار خانگی را حرفه‌ای‌تر کند، دوره مربی مهد کودک پایه رشد کودک، بازی و برنامه روزانه را درس می‌دهد. خانواده‌ها هم بیشتر از برگه مدرک، به معرف، سابقه و برخورد شما اعتماد می‌کنند.

دوره مربی مهد کودک کوتاه‌ترین راه رسمی برای کار با کودکان است و گواهی آن در قاعده‌های استخدام مهد هم به کار می‌آید. کارشناسی رشد و پرورش کودکان پیش‌دبستانی برای کسی است که می‌خواهد مدیر یا مربی ارشد مهد شود.

کنار دوره، چند مهارت را خودتان هم می‌توانید یاد بگیرید: تغذیه سالم کودک در هر سن، برنامه خواب، بازی‌های مناسب سن و آشنایی با نشانه‌های بیماری که باید سریع به پدر و مادر خبر داد. پرستاری که بتواند برای روز کودک برنامه بچیند و گزارش کوتاهی از روز به والدین بدهد، معمولا زودتر اعتماد خانواده را جلب می‌کند و توصیه‌اش به خانواده‌های دیگر هم می‌رسد.

مهد کودک‌ها با اصلاحیه ۱۴۰۲ نام «کودکستان» گرفته‌اند و صدور مجوزشان به سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک در وزارت آموزش و پرورش رفته است؛ مجوزهای قدیمی بهزیستی هنوز در ۱۴۰۵ فعال‌اند. آخرین قاعده استخدام کارکنان که توانستیم بخوانیم مال بهزیستی است و در ۲۰۱۹ منتشر شده بود؛ اینکه سازمان تازه همان را نگه داشته یا نه، تایید نشد.

طبق آن قاعده، مربی مهد باید کاردانی یا بالاتر داشته باشد، با اولویت رشته‌های کودک و پیش‌دبستانی، یا دیپلم با یک سال سابقه در مهد؛ گواهی دوره آموزشی، سن ۲۰ تا ۶۰ سال، نداشتن سوءپیشینه و تایید سلامت روان هم لازم است. نسبت کارکنان هم مشخص است: یک مربی برای هر ۱۰ نوزاد یا ۱۵ نوپا و یک مراقب برای هر ۱۰ نوزاد.

آگهی‌ها همین را تایید می‌کنند: از ۸۱ آگهی با متن کامل، ۳۰ آگهی سابقه خواسته بودند و ۲۰ آگهی رشته‌هایی مثل روان‌شناسی، علوم تربیتی، آموزش ابتدایی یا پیش‌دبستانی را نام برده بودند.

قانون حمایت از اطفال و نوجوانان

قانون ۱۳۹۹ برای کسی که کودک را نگهداری می‌کند مسئولیت روشن گذاشته است. ماده ۹ سهل‌انگاری کسی جز پدر و مادر را که به کودک آسیب بزند، جرم می‌داند. ماده ۱۷ کمک نکردن یا گزارش ندادن کودک در خطر را جرم می‌داند و برای کسانی که شغلشان این وظیفه را دارد، محرومیت ۶ ماه تا ۲ سال از آن شغل هم دارد. پرستار و مربی کودک باید بداند در برابر آزار یا خطر چه وظیفه‌ای دارد.

آگهی پرستار کودک در خانه در سایت‌های کاریابی کم است، چون این کار بیشتر از راه آشنایان، شرکت‌های اعزام و سایت‌های آگهی محلی پیدا می‌شود. همان ۷ آگهی هم پیشنهاد بالاتری از مربی مهد داشتند، چون کار تمام‌روز و تنها با یک خانواده است و گاهی کارهای خانه را هم در بر می‌گیرد.

تقریبا همه آگهی‌ها فقط خانم می‌خواستند. ۶۰ آگهی در تهران بود. فقط ۱۰ آگهی بیمه و ۱۲ آگهی مدرک یا دوره را نام برده بودند.

تولد در ایران کم می‌شود: ۸۹۲٬۲۸۲ تولد در ۱۴۰۴ ثبت شد، ۸٫۹ درصد کمتر از ۹۷۹٬۹۲۹ تولد ۱۴۰۳، و میانگین فرزند برای هر زن در ۱۴۰۳ حدود ۱٫۳ بود. این یعنی بازار کار با نوزاد و کودک خردسال در کل کوچک‌تر می‌شود، ولی خانواده‌هایی که هر دو والد کار می‌کنند، هنوز به مهد و پرستار نیاز دارند.

در مرداد ۱۴۰۴ حدود ۳۱٬۵۰۰ کودکستان فعال بود و در شهریور ۱۴۰۵ بیش از ۳۴ هزار مجوز کودکستان گزارش شد. بعد از جنگ ۱۴۰۵ کودکستان‌ها چند ماه بسته بودند که روی درآمد مربیان اثر گذاشت. به گفته والدین، شهریه ماهانه مهد در تهران ۱۴۰۵ حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان است؛ یعنی برای یک خانواده، پرستار تمام‌روز در خانه هزینه‌ای در همین حدود یا بیشتر دارد.

کار در خارج

این مدرک راهی برای مهاجرت کاری نیست. برنامه‌های مراقبت کودک و پشتیبانی خانگی کانادا تا ۳۰ مارس ۲۰۲۷ بسته‌اند. اوپر در آلمان برای سن ۱۸ تا ۲۶ سال است، زبان آلمانی در سطح A1 می‌خواهد و بیشتر یک برنامه فرهنگی ۶ تا ۱۲ ماهه با ۲۸۰ یورو پول توجیبی است تا شغل.

گزارش‌های معتبر حقوق برای پرستار کودک و سالمند یک گروه دارند. در پایان ۱۴۰۴ میانه دریافتی ماهانه این گروه در سراسر کشور ۲۱ میلیون تومان بود و نیمی از افراد ۱۶ تا ۲۹ میلیون.

آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ برای مربی مهد میانه ۲۰ تا ۲۶ میلیون و برای مربی کودک ۲۰ تا ۲۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. پرستار کودک در خانه با میانه ۳۰ تا ۵۰ میلیون بالاتر بود، ولی این عدد فقط از ۴ آگهی است. درآمد پرستار خانگی به ساعت کار، تعداد کودکان، شبانه‌روزی بودن و کارهای اضافه خانه بستگی دارد.