رشته سینما و فیلمسازی: هنرستان، کنکور هنر، شغل و درآمد
گروه شغلیرشته سینما در هنرستان یکی از رشته‌های شاخه فنی و حرفهای است و در دانشگاه، کارشناسی سینما در گروه آزمایشی هنر با آزمون عملی پذیرش دارد. این صفحه می‌گوید فیلمسازی چه مراحلی دارد، فیلمنامهنویسی و کارگردانی کجا خوانده میشود، آگهی‌های این کار چه میخواهند و درآمدش چقدر است.
تست راه تا کار نشان می‌دهد قصه‌گویی با تصویر چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است.
فیلمسازی چیست؟ پنج مرحله ساخت یک فیلم
فیلمسازی یعنی همه کارهایی که یک ایده را به فیلمی تبدیل می‌کند که تماشاگر می‌بیند:
- ۱
توسعه
ایده، فیلمنامه و پیدا کردن سرمایه؛ کار فیلمنامهنویس و تهیه‌کننده.
- ۲
پیش‌تولید
انتخاب بازیگر و گروه، لوکیشن، برنامه‌ریزی و بودجه.
- ۳
تولید
فیلمبرداری سر صحنه با کارگردان، فیلمبردار، صدابردار و بازیگران.
- ۴
پس‌تولید
تدوین، صداگذاری، موسیقی، رنگ و جلوه‌های ویژه.
- ۵
توزیع
رساندن فیلم به جشنواره، سینما، تلویزیون یا پلتفرم‌های نمایش آنلاین.
شغل‌های سینما و فیلمسازی
مسیر دوره هر شغل در صفحه خودش است:
کارگردان فیلم و ویدئو
کارگردانی فیلم کوتاه، تبلیغ و ویدئو؛ راهش بیشتر ساختن فیلم است تا آگهی.
تازه نفس: ۶ دورهماهر: ۵ دورهسوپرحرفه‌ای: ۵ دورهتهیهکننده فیلم و ویدئو
برنامه‌ریزی، بودجه و اداره ساخت؛ کسی که فیلم را از ایده به نمایش می‌رساند.
تازه نفس: ۵ دورهماهر: ۶ دورهسوپرحرفه‌ای: ۵ دورهفیلمبردار
بیشترین آگهی را دارد: ۱۸۲ آگهی فیلمبردار و تصویربردار در مهر ۱۴۰۵.
تازه نفس: ۶ دورهماهر: ۵ دورهسوپرحرفه‌ای: ۵ دورهفیلمنامهنویس و نویسنده سناریو
نوشتن فیلمنامه و سناریو برای فیلم، سریال و ویدئوی تبلیغاتی.
تازه نفس: ۵ دورهماهر: ۵ دورهسوپرحرفه‌ای: ۳ دوره
رشته سینما در هنرستان
«سینما» یک رشته شاخه فنی و حرفهای در گروه هنر هنرستان‌هاست. کنارش رشته «تولید برنامههای تلویزیونی» هم هست که کتاب‌های تصویربرداری، تدوین و صدا را دارد؛ شاخه کاردانش هم «تصویربرداری» را دارد. رشتهای با نام فیلمسازی، کارگردانی یا فیلمنامهنویسی در مدرسه نیست.
برای دانشگاه هم لازم نیست حتما هنرستان رفته باشی: هر دیپلمی می‌تواند کنار گروه خودش در کنکور هنر هم شرکت کند.
کتاب‌های رشته سینما و تولید برنامههای تلویزیونی
دفتر کتاب‌های درسی برای رشته سینما فقط کتاب‌های عمومی و نظری پایه دهم و یازدهم را فهرست کرده است: فیزیک، تاریخ هنر ایران، شیمی، مدیریت تولید و تاریخ هنر جهان. برای پایه دوازدهم این رشته فهرستی منتشر نشده و معلوم نیست کارگاه‌هایش چه درس‌هایی دارد؛ پیش از ثبت‌نام از خود هنرستان بپرس.
کتاب‌های عملی دوربین و تدوین در رشته کناری، تولید برنامههای تلویزیونی، است: در پایه دهم طراحی و زبان بصری، تصویربرداری و صدابرداری و تولید نمایش‌های عروسکی، در پایه یازدهم مدیریت تولید و ساخت دکور، لباس، ماسک و گریم، و در پایه دوازدهم تدوین و صداگذاری برنامههای تلویزیونی. اگر به کار پشت دوربین علاقه داری، این رشته را هم کنار سینما بسنج.
یک نکته برای کنکور: هنرجوی فنی و حرفهای برای داشتن سوابق تحصیلی باید امتحان نهایی درس‌های عمومی شاخه نظری را هم بدهد؛ کدهای با سوابق تحصیلی رشته‌های هنر معدل همه دیپلم‌ها را با تمام وزن حساب می‌کنند.
رشته سینما در کنکور هنر ۱۴۰۵
ظرفیت رشته سینما در ۱۴۰۵؛ هیچ کدی فقط دخترانه یا فقط پسرانه نبود:
| راه ورود | دانشگاه | ظرفیت |
|---|---|---|
| با آزمون | دانشگاه هنر ایران در تهران ۴۰ و در کرج ۲۸ | ۶۸ |
| با آزمون و مصاحبه | دانشگاه سوره | ۵۰ |
| معدل و آزمون عملی | دامغان، کردستان و هشت موسسه غیرانتفاعی | ۴۷۰ |
| جمع | همه کدها برای دختر و پسر | ۵۸۸ |
آزمون عملی رشته سینما: زمان، مدارک و سهم نمره
ضریب آزمون عملی سینما ۱۲ است، به اندازه درس درک عمومی هنر؛ با درس‌های کتبی، حدود یک چهارم نمره نهایی از همین آزمون می‌آید. کدهای با سوابق تحصیلی هم بدون آن قابل انتخاب نیستند. داوطلب باید از ۲۵ مرداد تا ۵ شهریور ۱۴۰۵ در سایت سازمان سنجش اعلام علاقه می‌کرد.
آزمون ۱۴۰۵ سینما فقط در تهران، در دپارتمان تئاتر دانشگاه هنر ایران، برگزار شد: خانم‌ها چهارشنبه ۱ و چهارشنبه ۸ مهر، آقایان پنجشنبه ۹ و یکشنبه ۱۲ مهر. داوطلب می‌توانست نمونه کار هم ببرد: فایل فیلم، عکس یا فتورمان روی فلش، و اصل نوشته‌هایش مثل فیلمنامه، نقد، یادداشت و مقاله سینمایی.
برای آزمون عملی سینما چطور آماده شویم؟
دفترچه سازمان سنجش محتوای این آزمون را شرح نداده است. آنچه داوطلبان سال‌های قبل نقل می‌کنند، گفت‌وگو با داوران درباره فیلم‌ها، کتاب‌ها و نمایش‌هایی است که دیده‌ای و فعالیت‌هایی است که در سینما داشته‌ای. پس از چند ماه قبل، فیلم ببین و درباره‌اش یادداشت بنویس، یکی دو فیلم کوتاه با گوشی بساز و کارهایت را مرتب روی فلش نگه دار. این نمونه‌ها بعد از دانشگاه هم همان چیزی است که کارفرماها میخواهند.
رشته فیلمسازی، کارگردانی و فیلمنامهنویسی کجاست؟
فیلمنامهنویسی و کارگردانی تلویزیون
در دانشگاه صدا و سیما؛ فیلمنامهنویسی ۲۵ و کارگردانی تلویزیون ۵۰ ظرفیت با آزمون در ۱۴۰۵.
کارگردانی
در دانشگاه سوره، ۴۰ ظرفیت با آزمون و مصاحبه.
انجمن سینمای جوانان
دوره فیلمسازی ۴۰۰ ساعته در هفت ماه و سه گام: کارگاه تجربه اول، درس‌های اصلی از ایده تا فیلمنامه، کارگردانی، فیلمبرداری، تدوین و صدا، و در آخر کارگاه ساخت فیلم داستانی، مستند و تجربی. ورود با آزمون و مصاحبه و اولویت ۱۷ تا ۳۵ ساله‌هاست و انجمن حدود ۵۷ دفتر در کشور دارد.
دوره نوجوانان
انجمن سینمای جوانان در تابستان ۱۴۰۵ در تهران دوره‌ای برای ۱۲ تا ۱۷ ساله‌ها داشت: عکاسی، انیمیشن، فیلمسازی با موبایل، کارگردانی، تدوین و صداگذاری، تا ساخت یک فیلم کوتاه.
جشنواره فیلم کوتاه
چهل و سومین جشنواره فیلم کوتاه تهران ۲۵ تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵ برگزار میشود؛ فیلم کوتاه رایج‌ترین راه دیده شدن است.
پروانه ساخت و پروانه نمایش
فیلم بلند سینمایی هنوز پروانه ساخت را از شورای پروانه فیلمسازی می‌گیرد و حذف این شورا در شهریور ۱۴۰۵ محل بحث بود. نمایش عمومی هر فیلم هم پروانه نمایش لازم دارد.
رشتهای با نام فیلمسازی
در کنکور ۱۴۰۵ کارشناسی‌ای با نام فیلمسازی نبود؛ نزدیک‌ترینش همان سینماست.
بازار کار سینما و ویدئو در آگهیها
همه آگهی‌های گروه فیلم و سینما یک سایت بزرگ کاریابی در مهر ۱۴۰۵ خوانده شد. بیشترشان فیلمبردار و تدوینگر برای ویدئوی شبکههای اجتماعی و تبلیغات بودند و بیشترین کارفرماها آژانس‌های بازاریابی و تبلیغات، فروشگاه‌های اینترنتی، آموزشگاه‌ها و کلینیک‌های زیبایی. Premiere یا After Effects در ۲۰۸ آگهی آمده بود.
کار کارگردان، فیلمنامهنویس و تهیه‌کننده سینما از آگهی پیدا نمی‌شود؛ از راه ساختن فیلم کوتاه، دستیاری در پروژه‌ها و شبکه آشنایی پیدا میشود. خانه سینما، نهاد صنفی سینماگران، ۳۳ صنف و بیش از ۸ هزار عضو دارد.
۲۳۹ آگهی از ۴۰۵ آگهی در استان تهران بود و ۳۰ آگهی برای جلوی دوربین، یعنی بازیگر و مجری. نمونهکار در ۱۸۸ آگهی خواسته شده بود، خیلی بیشتر از رشته تحصیلی.
کارهای سینما در آمار آمریکا
در طبقه‌بندی رسمی مشاغل آمریکا، ۸۸٪ تهیه‌کنندگان و کارگردانان کار گروهی را بسیار مهم دانسته‌اند و ۷۶٪ آن‌ها بیش از ۴۰ ساعت در هفته کار می‌کنند؛ ۵۷٪ گفته‌اند برای کارشان کارشناسی لازم است. برای فیلمبردار و تصویربردار، آموزش مهارتی یا کاردانی کافی شمرده میشود و ۶۱٪ آن‌ها کاردانی را شرط دانسته‌اند. ۷۴٪ نویسندگان کارشناسی را لازم دانسته‌اند و ۴۷٪ کارشان را بسیار پررقابت توصیف کرده‌اند. یعنی در آن آمار، مدرک برای کارگردانی و نوشتن بیشتر از فیلمبرداری اهمیت دارد.
درآمد شغل‌های سینما و فیلمسازی
ماهانه و خالص، تهران، فیلم و سینما، بدون تفکیک سابقه، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه تولید فیلم و ویدئو است، نه یک عنوان شغلی خاص.
سالانه و ناخالص، عددِ میانه. میانه‌ی ۴ شغلِ این گروه. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).
بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق، میانه دریافتی خالص شغل‌های فیلم و سینما، که بازیگر، کارگردان، تصویربردار، صدابردار، تدوینگر و گریمور را با هم می‌شمارد، در تهران در پایان ۱۴۰۴ ماهی ۳۳ میلیون تومان بود؛ ربع پایین ۲۷ و ربع بالا ۴۲ میلیون.
۲۲۰ آگهی عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۳۰ و ۴۰ میلیون تومان بود. کار سینما بیشتر پروژهای است: دستمزد هر پروژه جداست و بین دو پروژه ممکن است درآمدی نباشد.
حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵ حدود ۲۱٫۸ میلیون تومان ناخالص است؛ پس میانه دریافتی این گروه بالاتر از حداقل است، ولی چون کار پروژهای است، درآمد یک سال کامل به تعداد پروژه‌ها بستگی دارد. در آگهیها هم بیشتر از مدرک، کار با Premiere و After Effects و نمونهکار خواسته شده بود.
درآمد کارگردان و فیلمبردار در آمریکا و کانادا
رقم سالانه پیش از مالیات این شغلها در دو کشور، هر کدام به ارز خودش.
دورههای فیلمنامهنویسی و فیلمبرداری در فنی و حرفهای
شهریه حضوری این دوره‌ها در آموزشگاه‌های آزاد تهران حداکثر این است (۱۴۰۵):
| دوره | ساعت | سقف شهریه |
|---|---|---|
| فیلمنامه نویس | ۱۳۰ | حدود ۱۷٫۵ میلیون تومان |
| تصویربردار | ۳۸۰ | حدود ۵۱٫۱ میلیون تومان |
| سینماتور | ۱۸۵ | حدود ۲۴٫۹ میلیون تومان |
| نورپرداز | ۱۳۱ | حدود ۱۷٫۶ میلیون تومان |
| صدابردار استودیو | ۱۹۲ | حدود ۲۵٫۸ میلیون تومان |
| اپراتور تدوین | ۴۷۰ | حدود ۶۳٫۲ میلیون تومان |
| تدوینگر تصویر | ۵۱۷ | حدود ۶۹٫۵ میلیون تومان |
| گریمور سینما، تئاتر و تلویزیون | ۹۵ | حدود ۱۲٫۸ میلیون تومان |
رشته سینما به چه کسی می‌آید؟
احتمالا راضی می‌شوی اگر
- زیاد فیلم می‌بینی و درباره‌اش فکر و بحث می‌کنی
- قصه را با تصویر در ذهنت می‌سازی
- کار گروهی و ساعت‌های طولانی سر صحنه را دوست داری
- حاضری اول با گوشی و دوربین ساده فیلم کوتاه بسازی
احتمالا اذیت می‌شوی اگر
- کار با قرارداد بلندمدت و حقوق ثابت را ترجیح می‌دهی
- نقد شدن کارت سخت است
- منتظر ماندن برای پروژه بعدی نگرانت می‌کند
این گروه شغلی در یک نگاه
تست راه تا کار علاقه‌ها و شخصیتت را با سینما و گروه‌های نزدیکش مثل تدوین و عکاسی مقایسه می‌کند.
شروع تستسوالهای رایج درباره رشته سینما
رشته سینما در هنرستان هست؟
بله، در شاخه فنی و حرفهای و گروه هنر. تولید برنامههای تلویزیونی هم رشته نزدیک آن است.
رشته سینما در دانشگاه چه گرایشهایی دارد؟
دفترچههای کنکور ۱۴۰۵ برای سینما گرایشی چاپ نکردهاند؛ کارگردانی، فیلمبرداری و تدوین در خود رشته خوانده میشود.
رشته سینما بدون کنکور هست؟
۴۷۰ ظرفیت در ۱۴۰۵ با سوابق تحصیلی بود، ولی آزمون عملی برای این رشته لازم است. بیشتر این ظرفیت‌ها در موسسه‌های غیرانتفاعی با شهریه است و فقط دامغان و کردستان دولتی‌اند.
رشته فیلمسازی کجاست؟
در کنکور رشتهای با این نام نیست؛ سینما، کارگردانی در سوره و دورههای انجمن سینمای جوانان نزدیکترین راهها هستند.
فیلمنامهنویسی را کجا بخوانم؟
کارشناسی فیلمنامهنویسی در دانشگاه صدا و سیماست؛ ادبیات نمایشی و دوره فیلمنامهنویس فنی و حرفهای هم راه دیگر است.
کارگردان شدن مدرک میخواهد؟
مدرک شرط قانونی نیست؛ کارگردانها بیشتر با فیلم کوتاه، دستیاری و جشنوارهها شناخته میشوند.
بازار کار رشته سینما چطور است؟
آگهیها بیشتر فیلمبردار و تدوینگر ویدئوی شبکههای اجتماعی میخواهند؛ کار سینمایی پروژهای و از راه آشنایی است.
چگونه فیلمسازی را شروع کنیم؟
با ساختن فیلم کوتاه؛ حتی با موبایل. دوره ۴۰۰ ساعته انجمن سینمای جوانان برای ۱۷ تا ۳۵ ساله‌ها و دوره تابستانی نوجوانان ۱۲ تا ۱۷ سال دو راه سازمان‌یافته‌اند. بعد فرستادن فیلم به جشنواره‌هایی مثل جشنواره فیلم کوتاه تهران کمک می‌کند کارت دیده شود.
رشته سینما در دانشگاه سوره چگونه است؟
سوره در ۱۴۰۵ برای سینما ۵۰ ظرفیت با آزمون داشت که مصاحبه هم دارد؛ سازمان سنجش چند برابر ظرفیت را برای مصاحبه فرا می‌خواند. دانشگاه وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی است و رعایت قوانین پوشش و حجاب را شرط کرده است. سوره کارگردانی را هم با ۴۰ ظرفیت دارد.
رشته سینما برای مهاجرت خوب است؟
مدرک سینما بهتنهایی اجازه کار یا اقامت در کشور دیگری نمیدهد. در این کار نمونهکار و تجربه پروژه بیشتر از نام مدرک دیده میشود و کار بیشتر پروژهای است. رقم حقوق این شغلها در آمریکا و کانادا در بخش درآمد همین صفحه آمده است.
آموزشگاه فیلمسازی یا فیلمبرداری دارید؟
اگر دوره فیلمسازی، فیلمنامهنویسی، فیلمبرداری، کارگردانی یا آمادگی آزمون عملی کنکور هنر برگزار می‌کنید، آموزشگاه را ثبت کنید. هر آموزشگاه و دوره پیش از نمایش در سایت بررسی میشود.
- درخواست با موبایل مدیر آموزشگاه
- معرفی دوره کنار مسیر شغلی فیلمبردار، کارگردان و فیلمنامهنویس
- انتشار دوره پس از بررسی
ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی میشود.
پیش از انتخاب رشته سینما، تست بده
تست راه تا کار چند دقیقه طول می‌کشد و نشان می‌دهد سینما، تدوین یا کار دیگری به تو نزدیک‌تر است.
شروع تستسوالی درباره تولید فیلم و ویدئو دارید؟
سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.