درآمد برنامه نویسی: حقوق هر زبان، بازار کار و مسیر شروع

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ حقوق برنامه‌نویس‌ها را برای هر زبان جدا آورده‌اند. جدول زیر میانه حقوق دریافتی خالص را در پایان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد و در پرانتز، حقوقی که همان افراد برای ۱۴۰۵ درخواست کرده بودند. برای جاوا و وردپرس فقط عدد کل کشور منتشر شده بود و عدد جونیور Node.js هم مال کل کشور است.

حقوق برنامه نویسی در ایران با چه چیزی بالا می‌رود؟

سطح کار بیشترین اثر را دارد: در تهران دریافتی سینیور حدود ۲٫۴ تا ۲٫۷ برابر جونیور همان زبان بود. فاصله زبان‌ها در یک سطح کمتر است؛ سطح میانی تهران از ۳۶ میلیون در PHP، React و Node.js تا ۴۰ میلیون در C# و .NET. وردپرس کمترین عدد را داشت و جونیور و سطح میانی‌اش هر دو ۲۰ میلیون تومان بود.

حقوق پیشنهادی آگهی‌های مهر ۱۴۰۵

در نمونه ۷۰۰ آگهی، ۲۲۷ آگهی عدد حقوق داشتند. حداقل و حداکثر پیشنهادی آن‌ها، در میانه، ۴۰ و ۶۰ میلیون تومان در ماه بود: برای جونیور ۲۱٫۵ تا ۳۲٫۵ میلیون (فقط ۸ آگهی) و برای سینیور ۶۵ تا ۸۰ میلیون (۳۸ آگهی). به تفکیک کار: فرانت‌اند ۳۲٫۵ تا ۴۷٫۵، بک‌اند ۴۰ تا ۵۶، فول‌استک ۴۰ تا ۶۰، موبایل ۴۰ تا ۶۵ و وردپرس ۲۵ تا ۳۷٫۵ میلیون تومان.

در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ عنوان همه ۱٬۳۹۶ آگهی فعال دسته توسعه نرم‌افزار و برنامه‌نویسی یک سایت بزرگ کاریابی خوانده شد، و متن کامل ۷۰۰ آگهی که به تصادف انتخاب شدند. ۱٬۰۳۲ آگهی در تهران بود و بعد از آن اصفهان ۸۹، خراسان رضوی ۶۹ و البرز ۳۲ آگهی.

کدام زبان برنامه نویسی بیشتر خواسته می‌شود؟

۸۲۴ آگهی، یعنی ۵۹ درصد، اسم زبان را در عنوان نیاورده بودند. در بقیه، C# و .NET با ۱۶۱ آگهی از همه بیشتر بود؛ بعد پایتون ۸۵، وردپرس ۷۱، جاوا ۶۶، PHP ۶۱، React ۵۴، Angular ۲۸، Go ۱۸ و Node.js ۱۶ آگهی.

جای تازه‌کارها در آگهی‌ها

فقط ۵۰ آگهی عنوان جونیور یا کارآموز داشتند، در برابر ۳۰۸ آگهی سینیور یا لید. ۱۸۵ آگهی سابقه را با عدد نوشته بودند و میانه‌اش ۳ سال بود؛ ۵۴ آگهی ۲ سال خواسته بودند.

کارفرماها چه چیز دیگری خواسته بودند؟

از ۷۰۰ آگهی، ۳۵۹ آگهی رشته نوشته بودند که ۳۴۵ تا کامپیوتر یا فناوری اطلاعات بود و ۳۴۱ آگهی هیچ شرط تحصیلی نداشتند. ۲۲۲ آگهی انگلیسی خواسته بودند و ۱۶۳ آگهی از هوش مصنوعی نام برده بودند. ۶۰۶ آگهی تمام‌وقت بود، ۷۰ آگهی، یعنی ۱۰ درصد، دورکاری را ممکن می‌دانستند و ۵۹۶ آگهی، یعنی ۸۵ درصد، جنسیت را مهم ندانسته بودند.

برنامه‌نویسی را می‌شود کامل از خانه انجام داد، ولی بیشتر کارفرماهای ایرانی هنوز حضوری استخدام می‌کنند. از نمونه ۷۰۰ آگهی مهر ۱۴۰۵ فقط ۷۰ آگهی دورکاری را ممکن می‌دانستند، ۲۳ آگهی پاره‌وقت و ۲۰ آگهی قراردادی یا پروژه‌ای بودند. در یک نظرسنجی ۱۴۰۳ از حدود ۵ هزار برنامه‌نویس ایرانی، ۱۹ درصد فریلنسر بودند، ۱۵ درصد کاملا دورکار کار می‌کردند و ۵۷ درصد کاملا حضوری.

کار برای مشتری خارجی از ایران

• طبق مقررات تحریم آمریکا، شرکت آمریکایی برای خرید خدمت از کسی که در ایران زندگی می‌کند مجوز می‌خواهد. Upwork هم ایران را در فهرست کشورهایی آورده که نمی‌توانند در آن حساب بسازند.
• گیت‌هاب از دی ۱۳۹۹ با مجوز دولت آمریکا برای کاربران ایرانی باز است، چه رایگان و چه پولی. ولی در صفحه قوانینش نوشته پرداخت از ایران ممکن است مسدود شود و Copilot را در فهرست محصولاتی آورده که فروشش به ایران مجاز نیست.
• ایران در فهرست کشورهایی که گوگل‌پلی در آن‌ها حساب توسعه‌دهنده باز می‌کند، نیست.

این‌ها مشاوره حقوقی نیست؛ پیش از قرارداد با کارفرمای خارجی، شرایط را با یک حقوقدان بررسی کن.

اینترنت، شرط کار از خانه

کار از خانه به اینترنت پایدار وابسته است. از ۱۸ دی ۱۴۰۴ اینترنت بین‌الملل به‌شدت مختل شد و از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۶ خرداد ۱۴۰۵ تقریبا برای همه قطع بود. وزیر ارتباطات گفته حدود ۱۰ میلیون نفر شغلی وابسته به اینترنت دارند. همان نظرسنجی ۱۴۰۳ هم نشان داده بود برنامه‌نویس‌های ایرانی حدود ۱۰ درصد وقت کاری روزانه‌شان را صرف دور زدن تحریم و فیلترینگ می‌کنند.

هوش مصنوعی همین حالا بخشی از کار روزانه برنامه‌نویس‌هاست، ولی عددها از جایگزینی کامل خبر نمی‌دهند:

• در یک نظرسنجی جهانی ۲۰۲۵ با ۴۹٬۰۰۹ پاسخ از ۱۷۷ کشور، ۸۴ درصد از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کردند یا قصدش را داشتند و ۵۱ درصد برنامه‌نویس‌های حرفه‌ای هر روز با آن کار می‌کردند.
• در همان نظرسنجی فقط ۳۳ درصد به درستی خروجی آن اعتماد داشتند و ۴۶ درصد اعتماد نداشتند. بزرگ‌ترین گلایه، با ۶۶ درصد، کدی بود که «تقریبا درست است، ولی نه کاملا».
• در نظرسنجی ۱۴۰۳ برنامه‌نویس‌های ایرانی، ۸۰ درصد از هوش مصنوعی استفاده می‌کردند و ۵۴ درصد باور داشتند جای آن‌ها را نمی‌گیرد.
• ۲۳ درصد آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ از هوش مصنوعی یا مدل‌های زبانی نام برده بودند؛ کار با این ابزارها کم‌کم جزو مهارت‌های خواسته‌شده می‌شود.

آینده برنامه نویسی با هوش مصنوعی: کدنویسی صرف کوچک می‌شود

پیش‌بینی رسمی اشتغال آمریکا برای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۵ همین تفاوت را نشان می‌دهد. شغل توسعه‌دهنده نرم‌افزار، با حدود ۱٫۷ میلیون شاغل، «بسیار سریع‌تر از میانگین»، یعنی ۷ درصد یا بیشتر، رشد می‌کند. شغل برنامه‌نویس کامپیوتر که طبق مشخصات دیگران کد می‌نویسد، با حدود ۱۱۱ هزار شاغل، ۱ درصد یا بیشتر کوچک می‌شود. اگر همین روند ادامه پیدا کند، جای کسی که فقط کد می‌نویسد تنگ‌تر می‌شود و کسی که مسئله را می‌فهمد، نرم‌افزار را طراحی می‌کند و کد هوش مصنوعی را بررسی می‌کند، جای بیشتری پیدا می‌کند.

برای مردان، سربازی سوال مهمی است: ۲۱ آگهی از ۷۰۰ آگهی مهر ۱۴۰۵ در متن خود از سربازی، نظام وظیفه یا امریه نام برده بودند. راه رسمی برنامه‌نویس‌ها امریه در شرکت‌های دانش‌بنیان است. طبق شیوه‌نامه‌ای که ۵ مرداد ۱۴۰۵ تصویب شد:

• مدرک کارشناسی، کارشناسی ارشد یا دکترای غیرپزشکی لازم است؛ با دیپلم یا گواهی دوره نمی‌شود.
• متقاضی باید از دو ماه پیش از درخواست، با بیمه تمام‌وقت، جزو نیروهای کلیدی همان شرکت باشد و دست‌کم ۴۰ امتیاز داشته باشد.
• متقاضی‌ها بر اساس امتیاز رتبه‌بندی می‌شوند و هر شرکت، بسته به نوعش، حداکثر ۱ تا ۴ سرباز امریه می‌تواند داشته باشد.
• خدمت با دوره آموزشی همان ۲۴ ماه است. شرکت حقوق را طبق مقررات نیروهای مسلح می‌دهد و قرارداد یا پرداخت اضافه ممنوع است.

ظرفیت کل کشور برای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ سالانه ۱٬۵۰۰ نفر اعلام شده بود و تا آبان ۱۴۰۶ تمدید شده است، بدون عدد تازه.