شغل دوربین مداربسته و اعلام حریق: درآمد، آموزش و بازار کار ۱۴۰۵

سیستم‌های امنیتی ساختمان چند بخش دارند: دوربین مداربسته که تصویر را ضبط و نمایش می‌دهد، دزدگیر که ورود غیرمجاز را خبر می‌دهد، و کنترل تردد که با کارت یا اثر انگشت در را باز می‌کند. نصاب این سیستم‌ها محل را بررسی می‌کند، جای دوربین‌ها را تعیین می‌کند، کابل‌کشی می‌کند، دوربین و دستگاه ضبط را نصب و تنظیم می‌کند و به صاحب ساختمان یاد می‌دهد تصویر را روی گوشی ببیند.

دوربین مداربسته چیست: آنالوگ یا تحت شبکه؟

دوربین‌های آنالوگ تصویر را با کابل هم‌محور به دستگاه ضبط DVR می‌فرستند و دوربین‌های تحت شبکه یا IP، تصویر را مثل یک کامپیوتر از راه شبکه به دستگاه NVR. سیستم‌های تازه بیشتر تحت شبکه‌اند؛ به همین دلیل ۳۱ آگهی از ۵۲ آگهی این صفحه آشنایی با شبکه را خواسته بودند. نصاب امروزی کمی تکنسین شبکه هم هست.

کار در محل انجام می‌شود: پشت‌بام، راه‌پله، پارکینگ، کارخانه و گاهی دکل. ۵ آگهی کار در ارتفاع یا روی دکل را نام برده بودند و ۷ آگهی گواهینامه یا وسیله نقلیه خواسته بودند.

ضوابط حفاظتی و انتظامی ساختمان‌ها که آبان ۱۴۰۳ تصویب شد، از ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ برای مجتمع‌های مسکونی و ساختمان‌های تجاری، صنعتی و عمومی چهار واحد به بالا اجرا می‌شود و مدیرکل دفتر مقررات ملی ساختمان گفته رعایت آن هنگام پایان‌کار بررسی می‌شود. پلیس هم از ۱۴۰۳ با سامانه سپتام دوربین واحدهای صنفی مثل طلافروشی، صرافی، رستوران و هتل را با بازدید در محل تایید می‌کند.

طبق آمار خرداد ۱۴۰۵، از حدود ۹۰ هزار ساختمان ارزیابی‌شده در تهران، ۲۹ هزار و ۹۸۵ ساختمان پرخطر و ۴۸ ساختمان در وضع بحرانی بودند. سیستم‌های اعلام و اطفای حریقی که کار نمی‌کنند، یکی از دلیل‌های ناایمن ماندن ساختمان‌هاست؛ حادثه پلاسکو در دی ۱۳۹۵ که ۱۶ آتش‌نشان در آن جان باختند، هنوز یادآور اهمیت ایمنی ساختمان‌هاست و از آن زمان بازدیدهای ایمنی جدی‌تر شده است.

سیستم اعلام حریق آتش را پیش از آنکه بزرگ شود تشخیص می‌دهد و هشدار می‌دهد. چند بخش دارد: آشکارسازهای دود و حرارت، شستی‌های دستی که آدم‌ها در خطر می‌زنند، آژیر و چراغ هشدار، و مرکز کنترل که همه را به هم وصل می‌کند. در سیستم‌های متعارف هر مدار یک منطقه را نشان می‌دهد و در سیستم‌های آدرس‌پذیر، مرکز کنترل دقیقا می‌گوید کدام آشکارساز هشدار داده است.

طراحی و نصب این سیستم‌ها در جهان بر پایه استانداردهایی مثل NFPA 72 آمریکا و EN 54 اروپاست. در ایران مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، حفاظت ساختمان‌ها در برابر حریق، قاعده اصلی است. طبق گزارشی از ویرایش ۱۳۹۵ این مبحث، ساختمان‌های مسکونی پنج طبقه و بیشتر که پس از ۱۳۹۵ پروانه گرفته‌اند، سیستم اعلام و اطفای حریق لازم دارند و ساختمان‌های کوچک‌تر در پارکینگ و انباری.

کار تکنسین اعلام حریق فقط نصب نیست: آزمایش دوره‌ای آشکارسازها و مرکز کنترل هم بخش مهمی از آن است، چون سیستمی که خاموش یا خراب باشد، ساختمان را ناایمن نگه می‌دارد.

در مهر ۱۴۰۵ آگهی‌های یک سایت بزرگ کاریابی را با کلمه‌های دوربین مداربسته، اعلام حریق، دزدگیر، سیستم‌های امنیتی، CCTV و اطفای حریق جستجو کردیم و عنوان‌ها را یکی‌یکی خواندیم. ۵۲ آگهی برای نصاب و تکنسین بود:

• ۳۶ آگهی دوربین مداربسته، دزدگیر و کنترل تردد
• ۱۶ آگهی اعلام و اطفای حریق

کنار این‌ها ۷ آگهی اپراتور اتاق مانیتورینگ دوربین، ۹ آگهی فروش تجهیزات دوربین و ۵ آگهی آتش‌نشان صنعتی هم بود. ۳۰ آگهی از ۵۲ آگهی در تهران بود و بعد مشهد و کرج.

در متن ۵۲ آگهی، شبکه و دوربین‌های تحت شبکه ۳۱ بار، سابقه ۲۶ بار، پسیو و کابل‌کشی ۱۹ بار و دزدگیر ۱۲ بار آمده بود. فقط ۳ آگهی تاییدیه آتش‌نشانی یا مقررات ملی ساختمان را نام برده بودند و ۶ آگهی بیمه را نوشته بودند. ۳۵ آگهی فقط آقا می‌خواستند، چون کار در محل، ارتفاع و پروژه است؛ ولی ۱۲ آگهی شرط جنسیت نداشتند و اپراتوری مانیتورینگ برای خانم‌ها هم باز است.

کنکور رشته‌ای برای این کار ندارد. بیشتر نصاب‌ها از هنرستان رشته‌های الکترونیک یا الکتروتکنیک، کاردانی برق و الکترونیک یا از برق‌کاری ساختمان به این کار آمده‌اند و بعد شبکه را هم یاد گرفته‌اند.

دوره‌های فنی و حرفه‌ای تهران، ۱۴۰۵

• نصاب و عیب‌یاب سیستم‌های حفاظتی، امنیتی و ارتباطی: ۳۱۵ ساعت، ۵۸٫۳۴ میلیون تومان
• تعمیرکار سیستم‌های نظارت تصویری (دوربین مداربسته): ۲۴۰ ساعت، ۴۴٫۴۵ میلیون تومان
• بازرسی و تست سیستم‌های تشخیص و اعلان حریق: ۸۷ ساعت، ۱۰٫۲۳ میلیون تومان

یک ردیف دیگر همین فهرست، دوره تعمیرکار نظارت تصویری را ۲۶٫۶۱ میلیون تومان نوشته است؛ پیش از ثبت‌نام شهریه را از آموزشگاه بپرسید. استانداردی با نام نصاب اعلام حریق، دوربین تحت شبکه یا دزدگیر در این فهرست نیست.

سریع‌ترین راه ورود، کار کنار یک تیم نصب است: کابل‌کشی، سوکت‌زنی و نصب دوربین را در پروژه یاد می‌گیری و کم‌کم تنظیم دستگاه ضبط و شبکه را هم. دانستن پایه‌های شبکه و یکی دو برند رایج دستگاه ضبط، در آگهی‌ها امتیاز بزرگی است.

برای یک نصاب که در شرکت کار می‌کند، مجوز فردی خاصی پیدا نکردیم. ولی شرکتی که نصب و پشتیبانی «سامانه‌های حفاظتی و مراقبتی الکترونیکی» را انجام می‌دهد، طبق آیین‌نامه‌ای که دی ۱۳۹۹ ابلاغ شد، در رده دوم موسسه‌های خدمات حفاظتی است و زیر نظر نیروی انتظامی مجوز می‌گیرد.

در اعلام حریق، تایید ایمنی ساختمان در روند پروانه و پایان‌کار با آتش‌نشانی است. آتش‌نشانی تهران ساختمان‌ها را بر پایه خطر بازدید می‌کند: پرخطرها هر سال، متوسط‌ها هر سه سال و کم‌خطرها هر ده سال. ناظر ایمنی هم بر پایه آیین‌نامه‌ای از ۱۳۹۲ صلاحیت می‌گیرد.

اگر می‌خواهی کسب‌وکار نصب خودت را راه بیندازی، پیش از هر چیز شرط‌های مجوز را از پلیس و اتحادیه صنفی شهرت بپرسید؛ صنف مشخصی برای نصاب‌های دوربین مداربسته پیدا نکردیم.

گزارش‌های معتبر حقوق برای نصاب دوربین و اعلام حریق گروه جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه، کارگران ماهر و تعمیرکاران تهران است: میانه دریافتی ماهانه پایان ۱۴۰۴ حدود ۳۰ میلیون تومان و نیمی از افراد ۲۵ تا ۴۰ میلیون. عدد این صفحه تخمینی است.

آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ کمی بالاتر بودند: ۲۱ آگهی دوربین و دزدگیر که حقوق نوشته بودند، میانه ۳۰ تا ۴۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند و ۵ آگهی اعلام و اطفای حریق ۴۵ تا ۶۰ میلیون. آگهی‌های فروش تجهیزات دوربین ۲۹ تا ۴۵ میلیون بودند.

بسیاری از نصاب‌های باتجربه پروژه‌ای یا مستقل کار می‌کنند و برای هر نصب دستمزد می‌گیرند؛ برای این درآمد عدد معتبری پیدا نکردیم. آشنایی با شبکه و سیستم‌های آدرس‌پذیر اعلام حریق، پیشنهادها را بالاتر می‌برد.