شغل آسانسور: درآمد، خطرات و رشته آسانسور هنرستان
گروه شغلیشغل آسانسور یعنی نصب، سرویس ماهانه و تعمیر آسانسور و پله‌برقی؛ کاری فنی میان برق، مکانیک و ایمنی که هر ساختمان چندطبقه‌ای به آن نیاز دارد. این صفحه می‌گوید تکنسین آسانسور چه کاری میکند، گواهی استاندارد آسانسور چیست، خطرات شغل آسانسور کدام‌اند، رشته آسانسور در هنرستان کجاست و درآمد آسانسور چقدر است.
تست راه تا کار نشان میدهد کار فنی با برق، مکانیک و دستگاه چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است.
تکنسین آسانسور چه کاری میکند؟
طبقه‌بندی شغلی آمریکا کار نصاب و تعمیرکار آسانسور را این‌طور تعریف میکند: مونتاژ، نصب، تعمیر و نگهداری آسانسورهای برقی و هیدرولیک، بالابرها و پله‌برقی‌ها. در ایران این کار معمولا در سه نقش انجام میشود: نصاب که آسانسور را در ساختمان تازه نصب و راه‌اندازی میکند، سرویس‌کار که هر ماه به آسانسورهای قراردادی سر می‌زند، و تعمیرکار که خرابی‌ها را عیب‌یابی و رفع میکند.
انواع آسانسور
- آسانسور کششی: رایج‌ترین نوع؛ کابین با سیمبکسل و موتور بالای چاه حرکت میکند و وزنه تعادل بار موتور را کم میکند.
- آسانسور گیرلس: نوعی آسانسور کششی که موتورش گیربکس ندارد؛ کمصداتر و کممصرفتر است و در ساختمان‌های تازه بیشتر دیده میشود.
- آسانسور هیدرولیک: با جک روغنی بالا می‌رود و برای ساختمان‌های کم‌ارتفاع و بالابرهای بار به کار می‌رود.
- پله‌برقی: پله‌های متحرک در مراکز خرید، مترو و فرودگاه که سرویس و تعمیر خودش را دارد.
قلب کار تکنسین تابلو فرمان است: مدار الکتریکی که فرمان طبقه‌ها، درها و سرعت را اداره میکند. آگهی‌ها هم مرتب آشنایی با تابلو فرمان‌های ایرانی را خواسته بودند. به همین دلیل، کسی که برق صنعتی و مدار فرمان بلد است، سریع‌تر در این کار جا می‌افتد. کار پله‌برقی هم بیشتر در مراکز خرید، مترو و فرودگاه است و سرویس آن معمولا شب‌ها یا پیش از باز شدن مجموعه انجام میشود تا رفت‌وآمد مردم قطع نشود.
شغل آسانسور در این گروه
این گروه یک شغل دارد که صفحه و مسیر یادگیری سه‌مرحله‌ای خودش را دارد:
تکنسین آسانسور
نصب، سرویس و تعمیر آسانسور و پله‌برقی؛ از برق صنعتی و ایمنی کار در ارتفاع تا درایو، آسانسور گیرلس و بازرسی.
تازه نفس: ۴ دورهماهر: ۳ دورهسوپرحرفه‌ای: ۳ دوره
گواهی استاندارد آسانسور و بازرسی سالانه
از فروردین ۱۳۸۲ داشتن گواهی تایید ایمنی برای آسانسور اجباری است و شهرداری‌ها پیش از صدور پایان کار ساختمان آن را می‌خواهند. به گفته مدیرکل استاندارد استان تهران در خرداد ۱۴۰۴، این گواهی یک سال اعتبار دارد و تمدید آن با بازرسی دورهای انجام میشود که درخواستش در سامانه آسانسور سازمان ملی استاندارد ثبت میشود و فقط شرکتهای بازرسی تاییدشده این سازمان آن را انجام می‌دهند. بیمه کردن آسانسور بدون گواهی ممنوع است و اگر بازرسی سالانه انجام نشود، مسئولیت حادثه با مالک، مدیر ساختمان و شرکت سرویس‌کار است.
طبق همین توضیحات، قرارداد نصب و سرویس آسانسور فقط باید با شرکت‌هایی بسته شود که از سازمان صمت یا اتحادیه آسانسور مجوز دارند. سازمان استاندارد خود آسانسور را بازرسی میکند و اتحادیه و صمت بر شرکتهای نصاب و قیمت‌ها نظارت دارند. استان تهران از ابتدای ۱۴۰۴ تا خرداد آن سال بیش از ۲٬۴۰۰ گواهی ایمنی آسانسور صادر کرده بود.
عدد تازه‌ای از کل آسانسورهای کشور پیدا نکردیم. آخرین برآوردهای اتحادیه در ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۸ بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون آسانسور بود و در ۱۳۹۸ گفته شده بود حدود ۴ هزار نفر مجوز سرویس آسانسور دارند و کارت سرویس‌کاری بعد از بررسی پلیس اماکن صادر میشود. با این حال روشن است: هر آسانسور سالی یک بازرسی و هر ماه یک سرویس لازم دارد، و این برای تکنسین‌ها کار ثابت می‌سازد.
یک سرویس ماهانه آسانسور چه کارهایی دارد؟
- ۱
قطع برق و علامت‌گذاری
قبل از شروعقطع و قفل کردن برق تابلو، گذاشتن علامت «در حال تعمیر» در طبقه‌ها و آماده کردن ابزار و کمربند ایمنی.
- ۲
موتور و تابلو
موتورخانهبررسی موتور، روغن گیربکس، ترمز و تابلو فرمان و ثبت هر خطایی که تابلو نشان داده است.
- ۳
سیمبکسل، ریل و درها
چاه و کابینبازدید سیم‌بکسل‌ها، ریل‌ها، قفل درها، سنسورها و تراز ایستادن کابین در هر طبقه.
- ۴
آزمایش و گزارش
پایان کارچند بار بالا و پایین بردن آسانسور، آزمایش زنگ اضطرار و تلفن کابین و ثبت گزارش در دفتر سرویس ساختمان.
خطرات شغل آسانسور
کار آسانسور پرخطر است و آمارها این را نشان می‌دهند. مرکز تحقیقات ایمنی ساخت‌وساز آمریکا (CPWR) گزارش داده است که میان همه شاغلان ساخت‌وساز، نصاب‌ها و تعمیرکاران آسانسور بیشترین نرخ مرگ در حوادث مربوط به آسانسور را داشتند: ۱۴٫۹ نفر در هر ۱۰۰ هزار کارگر تمام‌وقت در سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶. این نرخ در ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۲ حتی ۲۹٫۱ بود و کم شدنش نتیجه قاعده‌های ایمنی سخت‌تر است.
علت‌های اصلی مرگ این‌هاست: گیر کردن میان کابین و دیواره چاه، سقوط در چاه، برخورد کابین و برقگرفتگی. به گفته همین گزارش، بیش از نیمی از این مرگها از قطع نکردن برق پیش از شروع کار بود. در ایران آمار رسمی جدا برای حوادث تکنسین‌های آسانسور پیدا نکردیم؛ ولی حادثه‌هایی مثل سقوط یک کارگر هنگام کار روی کابین در اهواز در خرداد ۱۴۰۴ گزارش شده است.
قاعده‌های ساده‌ای که جان نجات می‌دهند
- همیشه پیش از کار، برق را قطع و قفل کنید و علامت بگذارید.
- روی سقف کابین یا داخل چاه بدون کمربند ایمنی کار نکنید.
- کار در چاه را تنها انجام ندهید؛ یک نفر بیرون باید وضعیت را بداند.
- ابزار عایق و کفش ایمنی داشته باشید و به قطع بودن برق، تا خودتان آزمایش نکرده‌اید، اعتماد نکنید.
رشته آسانسور هنرستان و رشته آسانسور چیست؟
«نصب و سرویس آسانسور» یک رشته در شاخه کاردانش هنرستان است، در گروه برق و زیرمجموعه الکتروتکنیک، که پایه‌های دهم تا دوازدهم را دربرمی‌گیرد. در شاخه فنی و حرفهای رشتهای با این نام نیست. رشته آسانسور در هنرستان، برق، مدار فرمان، نصب و سرویس آسانسور را با کار عملی آموزش میدهد و برای کسی که می‌خواهد زود وارد بازار کار شود، مسیر مستقیمی است.
بعد از هنرستان، به گفته سایت‌های مشاوره تحصیلی، کاردانی پیوسته در مجموعه الکتروتکنیک رشته «نصب و تعمیر آسانسور و پله برقی» دارد و دانشگاه جامع علمیکاربردی هم کاردانی و کارشناسی ناپیوسته «آسانسور و پله برقی» را بدون کنکور ارائه میکند. در شش دفترچه کنکور کارشناسی ۱۴۰۵ کلمه آسانسور پیدا نشد. برای کسی که می‌خواهد مهندس طراحی یا بازرس شود، مهندسی برق یا مکانیک راه دانشگاهی است.
دوره‌های کوتاه
در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفهای تهران دورهای با نام آسانسور، پله برقی، تابلو فرمان یا درایو نبود. بیشتر سرویسکارها کار را کنار یک استادکار در شرکتهای آسانسور یاد گرفته‌اند. دوره‌های برق صنعتی و مدار فرمان فنی و حرفهای پایه خوبی برای شروع‌اند. در آمریکا هم این کار با دوره کارآموزی ۴ تا ۵ ساله و ۸ هزار ساعت کار عملی یاد گرفته میشود و کارآموز در سال اول نصف دستمزد مکانیک کامل را می‌گیرد.
بازار کار آسانسور در آگهی‌ها
جستجوی آسانسور و پله‌برقی در یک سایت بزرگ کاریابی در مهر ۱۴۰۵، ۱۲۲ آگهی آورد که بیشترشان فروش قطعات آسانسور و کار اداری در شرکتهای آسانسور بودند. ۲۲ آگهی کار فنی آسانسور بود و ۲۰ تای آن‌ها در تهران: سرویس‌کار و تکنسین سرویس و نگهداری، نصاب آسانسور و بالابر هیدرولیک، تعمیرکار و سیم‌پیچ الکتروموتور، سرویس‌کار پله برقی، بازرس آسانسور و رئیس بازرسی، کارشناس فنی و پروژه و طراح قطعه.
همه آگهیهای تکنسین فقط آقا می‌خواستند. شرط‌ها روشن بود: یک تا سه سال سابقه، آشنایی با تابلو فرمان‌های ایرانی، توان رفع خرابی و تعویض قطعات، و در دو آگهی، گواهینامه و موتورسیکلت برای رفتن به ساختمان‌ها. یک آگهی سرویس‌کار مقیم با شیفت کاری برای آسانسورهای یک مجموعه بزرگ می‌خواست. بازار کار آسانسور بیشتر از راه شرکتهای سرویس و آشنایی می‌چرخد و آگهی‌ها فقط بخش کوچکی از آن‌اند.
درآمد شغل آسانسور چقدر است؟
ماهانه و خالص، تهران، بر پایه کارگران ماهر و تعمیرکاران، بدون تفکیک سابقه، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه تعمیر و نگهداری آسانسور و پله‌برقی است، نه یک عنوان شغلی خاص.
عدد تخمینی. برای این حوزه داده جداگانه‌ای منتشر نشده؛ این عدد حقوق گروه نزدیکی است که در خط بالا آمده. برای مذاکره حقوق به آن تکیه نکن.
سالانه و ناخالص، عددِ میانه. میانه‌ی ۱ شغلِ این گروه. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).
| نوع عدد | مقدار | یادداشت |
|---|---|---|
| دریافتی کارگران ماهر و تعمیرکاران، تهران | ۳۰ (۲۵ تا ۴۰) | نزدیک‌ترین گروه، پایان ۱۴۰۴ |
| آگهیهای تکنسین آسانسور | ۳۰ تا ۴۷٫۵ | میانه بازه ۱۰ آگهی |
| آگهی سرویس‌کار پله برقی | ۴۰ تا ۵۰ | یک آگهی مهر ۱۴۰۵ |
| آگهی کارشناس فنی آسانسور | ۴۰ تا ۷۰ | یک آگهی مهر ۱۴۰۵ |
گزارش‌های معتبر حقوق برای تکنسین آسانسور گروه جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه، کارگران ماهر و تعمیرکاران تهران، میانه دریافتی ماهانه ۳۰ میلیون تومان در پایان ۱۴۰۴ داشت و نیمی از آن‌ها ۲۵ تا ۴۰ میلیون می‌گرفتند. این عدد تخمینی است و در کادر حقوق همین علامت را دارد.
۱۰ آگهی تکنسین که بازه حقوق داشتند، میانه ۳۰ تا ۴۷٫۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. سرویسکارها بین ۲۰ تا ۴۵، تکنسین‌های باتجربه تا ۵۰ تا ۶۰، سرویس‌کار پله برقی ۴۰ تا ۵۰ و کارشناس فنی آسانسور و پله برقی ۴۰ تا ۷۰ میلیون تومان.
چه چیزی درآمد را بالا می‌برد؟
عیب‌یابی تابلو فرمان و درایو، کار با آسانسورهای گیرلس و پله‌برقی، کم‌یاب‌تر از سرویس ساده است و بیشتر پول دارد. بسیاری از تکنسین‌ها بعد از چند سال، با گرفتن مجوز، شرکت سرویس خودشان را راه می‌اندازند و قرارداد سرویس ماهانه با چند ده ساختمان می‌بندند. بازرسی آسانسور در شرکتهای بازرسی تاییدشده هم راه دیگری برای کسی است که دانش فنی و سابقه کافی دارد. در آمریکا این شغل جزو پردرآمدترین حرفههای فنی است: میانه ۱۰۹٬۹۱۰ دلار در سال، حدود ۱٫۷ برابر تکنسین تبرید.
درآمد آسانسور در آمریکا و کانادا
در آمریکا میانه درآمد نصاب و تعمیرکار آسانسور ۱۰۹٬۹۱۰ دلار در سال است و پیش‌بینی میشود تا ۲۰۳۵ سریع‌تر از میانگین رشد کند. رقم‌های زیر سالانه و پیش از مالیات‌اند:
شغل آسانسور به چه کسی می‌آید؟
احتمالا راضی می‌شوی اگر
- برق و مدار فرمان را دوست داری
- از کار در ارتفاع و فضای تنگ نمی‌ترسی
- قاعده‌های ایمنی را دقیق رعایت می‌کنی
- دوست داری یک روز شرکت سرویس خودت را داشته باشی
احتمالا اذیت می‌شوی اگر
- ارتفاع، چاه و فضای بسته اضطراب می‌آورد
- تماس‌های اضطراری و گیر کردن آدم‌ها در آسانسور تو را تحت فشار می‌گذارد
- رفت‌وآمد هر روزه میان ساختمان‌ها را نمی‌خواهی
این گروه شغلی در یک نگاه
تست راه تا کار علاقه‌ها و شخصیتت را با کار آسانسور و گروه‌های نزدیکش مثل برق ساختمان و تبرید مقایسه میکند.
شروع تستسوالهای رایج درباره شغل آسانسور
درآمد شغل آسانسور چقدر است؟
آگهیهای مهر ۱۴۰۵ برای تکنسین آسانسور میانه ۳۰ تا ۴۷٫۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند؛ داشتن شرکت سرویس درآمد را بیشتر میکند.
خطرات شغل آسانسور چیست؟
گیر کردن میان کابین و چاه، سقوط در چاه، برخورد کابین و برقگرفتگی؛ بیش از نیمی از مرگها در آمریکا از قطع نکردن برق بود.
رشته آسانسور هنرستان کجاست؟
«نصب و سرویس آسانسور» رشتهای در شاخه کاردانش، گروه برق و زیرمجموعه الکتروتکنیک است.
رشته آسانسور چیست؟
رشتهای که برق، مدار فرمان، نصب و سرویس آسانسور را آموزش میدهد؛ در هنرستان کاردانش و کاردانی علمیکاربردی.
گواهی استاندارد آسانسور چند سال اعتبار دارد؟
یک سال؛ تمدید آن با بازرسی دورهای شرکتهای تاییدشده سازمان ملی استاندارد انجام میشود.
آسانسور بدون گواهی بیمه میشود؟
نه؛ به گفته اداره کل استاندارد تهران، بیمه کردن آسانسور بدون گواهی ایمنی ممنوع است.
سرویس آسانسور چند وقت یک بار لازم است؟
آسانسورها سرویس ماهانه قراردادی دارند و سالی یک بار هم بازرسی و تمدید گواهی ایمنی لازم است.
دوره آسانسور کجا برگزار میشود؟
در فهرست ۱۴۰۵ فنی و حرفهای تهران دوره آسانسور نبود؛ بیشتر سرویسکارها در شرکتها کنار استادکار یاد میگیرند و برق صنعتی پایه خوبی است.
فرق آسانسور کششی و گیرلس چیست؟
هر دو با سیمبکسل کار میکنند؛ گیرلس موتور بدون گیربکس دارد و کمصداتر و کممصرفتر است.
درآمد تکنسین آسانسور در آمریکا چقدر است؟
میانه ۱۰۹٬۹۱۰ دلار در سال؛ از پردرآمدترین حرفههای فنی، با دوره کارآموزی ۴ تا ۵ ساله.
دوره نصب و سرویس آسانسور دارید؟
اگر آموزشگاه شما دوره نصب و سرویس آسانسور، تابلو فرمان، درایو یا پله‌برقی را با بخش عملی برگزار میکند، درخواست همکاری بفرستید. دوره‌ها پس از بررسی کنار مسیر تکنسین آسانسور دیده می‌شوند.
- ثبت با موبایل مدیر آموزشگاه
- معرفی مجوز دوره و کارگاه عملی
- نمایش کنار مسیر سه‌مرحله‌ای تکنسین آسانسور
ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی میشود.
پیش از ورود به کار آسانسور، تست بده
تست راه تا کار چند دقیقه طول می‌کشد و نشان میدهد کار آسانسور یا کار فنی دیگری به تو نزدیک‌تر است.
شروع تستسوالی درباره تعمیر و نگهداری آسانسور و پله‌برقی دارید؟
سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.