بلاگری چیست؟ شغل بلاگری و یوتیوبری، درآمد بلاگری و پادکست سازی در ۱۴۰۵

در فرهنگ‌های لغت معتبر، بلاگر کسی است که وبلاگ می‌نویسد، یعنی ثبت منظم ایده‌ها و تجربه‌هایش در اینترنت برای دیگران؛ و تولیدکننده محتوا کسی است که ویدیو، تصویر یا متن برای اینترنت و به‌خصوص شبکه‌های اجتماعی می‌سازد. امروز در ایران «بلاگر» بیشتر به کسی گفته می‌شود که با چهره خودش در اینستاگرام یا آپارات محتوا می‌سازد و از تبلیغ درآمد دارد.

شغل بلاگری چیست؟

شغل بلاگری دو شکل دارد: بلاگر مستقل که مخاطب خودش را می‌سازد و از تبلیغ و فروش درآمد دارد، و بلاگر یا تولیدکننده محتوایی که یک شرکت برای پیج خودش استخدام می‌کند. شکل دوم در آگهی‌ها خیلی بیشتر دیده می‌شود.

پادکست چیست؟

پادکست برنامه‌ای شبیه رادیو است که در اینترنت منتشر می‌شود و می‌شود دانلودش کرد و هر وقت خواستی گوش داد. فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مرداد ۱۴۰۳ واژه «پادپخش» را برای پادکست، «پادسازی» را برای پادکست سازی و «نماپاد» را برای ویدیوکست تصویب کرد؛ اپلیکیشنی هم که پادکست‌ها را دنبال و پخش می‌کند «پادگیر» نام گرفت.

بلاگر، تولیدکننده محتوا و پادکستر چه فرقی دارند؟

مرز این سه نام در عمل باریک است. بلاگر بیشتر با چهره و روایت شخصی خودش شناخته می‌شود، تولیدکننده محتوا ممکن است هرگز جلوی دوربین نرود و فقط سناریو بنویسد، فیلم بگیرد و تدوین کند، و پادکستر بیشتر با صدا کار می‌کند. در یک گزارش جهانی، تولیدکننده محتوا کسی تعریف شده است که با نفوذ، خلاقیت یا مهارتش مخاطب جمع می‌کند و از آن درآمد می‌سازد. وجه مشترک هر سه همین است: محتوای منظم و مخاطبی که برمی‌گردد.

از ۳٬۸۱۲ آگهی که با کلمه‌هایی مثل بلاگر، یوتیوبر، پادکست و تولیدکننده محتوا پیدا شد، ۶۱۵ آگهی کار تولید محتوا بود و تقریبا همه برای پیج خود شرکت. فروشگاه‌ها، کلینیک‌های زیبایی، خدمات آنلاین، کارخانه‌ها و آژانس‌های تبلیغاتی کسی را می‌خواستند که سناریو بنویسد، با موبایل فیلم بگیرد، ریلز تدوین کند و گاهی خودش جلوی دوربین برود. ۴۰۴ آگهی در تهران بود و ۶۰ آگهی دورکاری.

• ریلز، استوری و سناریو هر کدام در ۳۱۰ آگهی و تدوین در ۲۹۹ آگهی آمده بود؛ ۲۴۱ آگهی نمونه کار یا پیج شخصی خواسته بودند.
• یوتیوب در ۳۳، تلگرام در ۲۷ و آپارات فقط در ۷ آگهی آمده بود؛ پادکست در ۵ آگهی.
• ۲۰۹ آگهی فقط خانم و ۹۷ آگهی ترجیحا خانم می‌خواستند؛ ۲۹۳ آگهی شرط جنسیت نداشتند.

استخدام بلاگر جلوی دوربین

از ۵۹ آگهی بلاگر و مجری، ۴۸ آگهی صریحا گفته بودند که چهره فرد جلوی دوربین می‌آید. ۲۲ آگهی تمام‌وقت، ۱۴ پاره‌وقت و ۱۴ پروژه‌ای بودند و ۳۱ آگهی فقط خانم می‌خواستند. پرتکرارترین کارفرماهای این گروه شرکت‌های خودرویی (۹ آگهی)، خدمات آنلاین (۸)، کارخانه‌ها (۸) و فروشگاه‌ها (۷) بودند.

در کل ۶۱۵ آگهی، ۳۹۴ آگهی تمام‌وقت بود، ۹۸ پاره‌وقت و ۴۱ پروژه‌ای. ۱۹۶ آگهی سابقه کار خواسته بودند و فقط ۲۷ آگهی تعداد دنبال‌کننده را شرط کرده بودند؛ یعنی شرکت‌ها بیشتر مهارت ساختن محتوا را می‌خرند تا مخاطب شخصی تو را. روبیکا و ایتا در ۱۱ آگهی آمده بودند.

درآمد بلاگر مستقل را هیچ گزارش معتبری اندازه نمی‌گیرد؛ از هیچ تا ارقام بزرگ پراکنده است. عدد این جعبه مال کارمندان تولید محتوا است: میانه حقوق دریافتی خالص کارشناس تولید محتوا و نویسندگی در کل کشور در پایان ۱۴۰۴، ۲۲ میلیون تومان در ماه بود و نیمی بین ۱۷ تا ۲۸ میلیون می‌گرفتند.

درآمد بلاگری در آگهی‌ها و در دنیا

۳۸۷ آگهی تولید محتوا عدد حقوق داشتند و میانه‌شان ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان بود؛ تولیدکننده ویدیو ۳۰ تا ۴۵ و بلاگر جلوی دوربین ۲۵ تا ۳۵. در دنیا هم طبق گزارش یک بانک سرمایه‌گذاری بزرگ آمریکایی در ۲۰۲۳، از حدود ۵۰ میلیون تولیدکننده محتوا فقط حدود ۴٪ بیش از ۱۰۰ هزار دلار در سال درآمد داشتند؛ و در یک نظرسنجی جهانی از ۹٬۵۰۰ تولیدکننده محتوا در ۲۰۲۲، ۴۶٪ تولیدکنندگان تمام‌وقت کمتر از هزار دلار درآمد داشتند.

درآمد بلاگری از کجاست؟

در همان نظرسنجی فقط ۱۲٪ تولیدکنندگان تمام‌وقت بیش از ۵۰ هزار دلار درآمد داشتند. حدود دو سوم تولیدکنندگان پاره‌وقت کار می‌کردند و در این گروه ۶۸٪ کمتر از هزار دلار و فقط ۳٪ بیش از ۵۰ هزار دلار گرفته بودند. طبق همان گزارش بانک سرمایه‌گذاری، حدود ۷۰٪ درآمد تولیدکنندگان در دنیا از قرارداد با برندهاست، نه از سهم تبلیغ پلتفرم.

برای بلاگری که در ایران زندگی می‌کند این سهم حتی بیشتر است، چون سهم تبلیغ یوتیوب و اینستاگرام بسته است. پس درآمد بلاگری در عمل از چهار راه می‌آید: تبلیغ و قرارداد مستقیم با برند، سهم تبلیغ آپارات، فروش محصول یا دوره خودش، و حقوق ثابت در شرکتی که برای پیجش تولیدکننده محتوا می‌خواهد. راه آخر کم‌ریسک‌ترین است و راه اول پرنوسان‌ترین.

پادکست سازی یعنی ایده و ساختار هر قسمت، ضبط صدا با کیفیت، تدوین، و انتشار منظم در پلتفرم‌ها. ابزار شروعش زیاد نیست: یک میکروفون خوب، اتاق ساکت و نرم‌افزار تدوین صدا. سخت‌ترش منظم ماندن و پیدا کردن مخاطب است.

بازار پادکست فارسی

طبق یک برآورد از بازار پادکست فارسی که فروردین ۱۴۰۵ منتشر شد، تا پایان ۲۰۲۴ حدود ۸ میلیون ایرانی به‌طور منظم پادکست گوش می‌دادند و تا اوایل ۲۰۲۵ بیش از ۱۰ هزار پادکست فارسی ساخته شده بود. بیشتر شنیده شدن‌ها در یک اپلیکیشن پادگیر خارجی است و یک پلتفرم ایرانی با مدل نیمه‌رایگان بیشتر سازندگان را میزبانی می‌کند. این‌ها برآورد است، نه آمار رسمی.

درآمدش هم کم است: طبق برآوردی از بازار پادکست فارسی که در ۲۰۲۶ منتشر شد، بیشتر پادکست‌های فارسی مدل درآمد مشخصی ندارند. در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ هم فقط یک آگهی «پادکستر» و یک کارآموزی پادکست و ویدیوکست بود؛ پادکست بیشتر به عنوان بخشی از برنامه محتوای یک برند ساخته می‌شود.

طبق همان برآورد، حدود ۸۰٪ درآمد این صنعت از تبلیغ و همکاری با برندهاست و ۲٪ بالای پادکست‌ها ۹۵٪ درآمد را می‌گیرند. تحریم هم راه درآمد از شبکه‌های تبلیغاتی بین‌المللی و سایت‌های حمایت مالی را بسته است. برای همین، برای بیشتر پادکسترهای فارسی پادکست درآمد اصلی نیست و بهتر است با این انتظار شروعش کنی.

دوره‌های صدا برای پادکستر

در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد تهران، کنار گوینده و صدابردار استودیو، استاندارد «ترکیب‌کننده و نهایی‌ساز صدا» با ۱۷۰ ساعت و سقف ۲۲٫۸ میلیون تومان و «طراح و ساختاربند صدا» با ۲۳۶ ساعت و ۳۱٫۷ میلیون تومان هست. شهریه آنلاین این استانداردها ۸۰٪ شهریه حضوری است.

برای ساختن محتوا مجوز جداگانه‌ای لازم نیست. اما «سند توسعه و ساماندهی تبلیغات تجاری در فضای مجازی» که تابستان ۱۴۰۵ تصویب شد و در مهر ۱۴۰۵ در آستانه ابلاغ بود، می‌گوید همه محتواهای تبلیغاتی باید شناسه تبلیغاتی داشته باشند و حساب‌ها و تبلیغات در پلتفرم‌های خارجی هم مشمولش هستند.

درآمد تبلیغاتی حساب‌های بیش از ۵۰۰ هزار دنبال‌کننده هم طبق قانون بودجه ۱۳۹۹ مشمول مالیات است؛ سازمان امور مالیاتی در تیر ۱۴۰۲ گفت ۵۵۱ نفر از این کاربران را شناسایی کرده است.

شناسه تبلیغاتی و احراز هویت

طبق توضیح مسئولان مرکز ملی فضای مجازی در مهر ۱۴۰۵، هر کس فعالیت تبلیغاتی دارد باید هویتش، دست‌کم با کد ملی و شماره موبایل، در سامانه مربوط ثبت شود و حساب‌های بیش از ۱۰ هزار دنبال‌کننده در اولویت پایش‌اند. گردش مالی تبلیغات فضای مجازی حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده که بیشترش در پلتفرم‌های خارجی است، و هدف این است که طی دو سال نیمی از آن از راه بازارگاه‌های تبلیغاتی مجوزدار انجام شود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متولی قانونی تبلیغات تجاری است.

در همان گزارش مالیاتی تیر ۱۴۰۲، واریزی‌های این کاربران در ۱۴۰۰ بیش از ۲٫۳ هزار میلیارد تومان بود، برای ۱۲۳ نفر درآمد تشخیصی صادر شده بود و حدود ۱۷ میلیارد تومان مالیات تعیین شد که ۲۳ نفر آن را پذیرفتند؛ ۶۲۸ بلاگر هم اظهارنامه نداده بودند. گزارش رسمی تازه‌تری از ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ پیدا نکردیم. درآمد تولید محتوا مثل هر درآمد دیگری مشمول مالیات است؛ اگر درآمدت جدی شد، با یک مشاور مالیاتی صحبت کن.