تولید محتوا چیست؟ شغل نویسندگی، درآمد و مسیر ورود

تولید محتوا یعنی ساختن متن، تصویر، ویدیو یا صدا برای یک مخاطب مشخص؛ چیزی که یک کسب‌وکار یا رسانه منتشر می‌کند تا دیده شود، اعتماد بسازد و در نهایت بفروشد. مقاله وبلاگ، کپشن و ریلز اینستاگرام، متن صفحه محصول، خبرنامه ایمیلی، سناریوی ویدیو، پادکست و متن تبلیغ همه محتوا هستند.

انواع تولید محتوا

• متنی: مقاله و وبلاگ، متن صفحه‌های سایت، کپشن، خبرنامه و راهنما
• ویدیویی: ریلز و استوری، ویدیوی آموزشی و تبلیغاتی، و سناریویی که پیش از ضبط نوشته می‌شود
• تصویری: پست‌های گرافیکی و اینفوگرافیک
• صوتی: پادکست و کتاب صوتی

کارشناس تولید محتوا چه می‌کند؟

کارشناس تولید محتوا برای یک شرکت، آژانس یا رسانه ایده می‌دهد، می‌نویسد یا ضبط می‌کند، منتشر می‌کند و نتیجه را می‌سنجد. در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ بیشتر این کارها با اینستاگرام و ویدیو گره خورده بود و نوشتن خالص سهم کمتری داشت. بلاگر و یوتیوبری که برای صفحه خودش محتوا می‌سازد گروه جداگانه‌ای در راه تا کار دارد: تولید محتوای آنلاین و پادکست.

در ۱۴ مهر ۱۴۰۵ همه آگهی‌های فعال دسته تولید محتوا یک سایت بزرگ کاریابی، به‌علاوه آگهی‌هایی که کلمه‌های تولید محتوا، کپی‌رایتر، کپی‌رایتینگ، نویسنده یا سردبیر داشتند، خوانده شد: ۴٬۱۷۹ آگهی. ۱٬۲۲۴ آگهی خود کار تولید محتوا بود: ۵۷۰ آگهی کارشناس تولید محتوا، ۴۶۰ آگهی تولید محتوا و شبکه‌های اجتماعی یا ادمین اینستاگرام، ۸۳ آگهی تولید محتوا و سئو، ۶۲ آگهی مدیر و سرپرست محتوا، ۴۷ آگهی کپی‌رایتر و ۲ آگهی نویسنده فنی. متن کامل ۶۰۰ آگهی از آن‌ها، که تصادفی انتخاب شدند، بررسی شد.

آگهی‌ها چه مهارتی می‌خواستند؟

• ویدیو و ریلز در ۶۹٪ و اینستاگرام در ۶۵٪ آگهی‌ها آمده بود؛ نوشتن، کپشن و کپی‌رایتینگ در ۳۶٪.
• فتوشاپ یا کانوا ۳۷٪، نمونه کار ۳۶٪، ابزار هوش مصنوعی ۳۴٪، سئو ۲۴٪ و وردپرس ۱۵٪.
• ۱۱٪ آگهی‌ها حضور جلوی دوربین یا بازیگری می‌خواستند و فقط ۷٪ زبان انگلیسی.
• فقط ۱۲٪ رشته تحصیلی خواسته بودند، بیشتر ارتباطات و روزنامه‌نگاری، کامپیوتر و گرافیک؛ میانه سابقه خواسته‌شده ۲ سال بود.

کجا و برای چه کسی؟

۶۵٪ آگهی‌ها، ۷۹۰ آگهی، در تهران بود و بعد اصفهان، خراسان رضوی، فارس و البرز. از ۶۰۰ آگهی، ۳۷۳ آگهی (۶۲٪) شرط جنسیت نداشتند، ۱۲۱ آگهی فقط خانم و ۸۰ آگهی ترجیحا خانم می‌خواستند و ۲۶ آگهی فقط یا ترجیحا آقا. ۷۰٪ آگهی‌ها تمام‌وقت بود، ۷۳ آگهی پاره‌وقت و ۶۹ آگهی (۱۲٪) دورکاری. میانه حقوق پیشنهادی ۳۵۳ آگهی که عدد داشتند ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان در ماه بود.

در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵، ۲۰۵ آگهی از ۶۰۰ آگهی تولید محتوا، یعنی ۳۴٪، آشنایی با ابزارهای هوش مصنوعی را خواسته بودند. آمار ایرانی معتبری درباره اثر هوش مصنوعی بر نویسنده‌ها پیدا نشد، ولی نظرسنجی‌های بازاریابان در جهان، که بیشترشان در آمریکای شمالی کار می‌کنند، تصویر روشنی می‌دهند:

• در نظرسنجی تابستان ۱۴۰۴ از ۱٬۰۱۵ بازاریاب، ۹۵٪ گفتند سازمانشان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کند و ۸۹٪ از آن‌ها این ابزارها را برای نوشتن متن و محتوا به کار می‌برند.
• از کسانی که با هوش مصنوعی محتوا می‌سازند، ۸۷٪ گفتند بهره‌وری کارشان بیشتر شده است؛ ولی فقط ۵۸٪ گفتند کیفیت محتوا بهتر شده و ۱۲٪ گفتند بدتر شده است.
• طبق گزارشی که فروردین ۱۴۰۵ منتشر شد، فقط ۱۱٪ سازمان‌ها نیروی انسانی را با هوش مصنوعی جایگزین کرده بودند، ولی استخدام تازه‌کارها کم شده و شرکت‌ها بیشتر دنبال آدم باتجربه‌ای هستند که کار هوش مصنوعی را هدایت و بازبینی کند.
• در نظرسنجی دیگری که همان ماه منتشر شد، ۶۲٫۷٪ بازاریاب‌ها گفتند برای رقابت با محتوای هوش مصنوعی، محتوای انسانی و متمایز بیشتری لازم است.

یعنی هوش مصنوعی نوشتن را حذف نکرده، ولی ورود به این کار را برای تازه‌کارها سخت‌تر کرده است. نویسنده‌ای که موضوعی را عمیق می‌شناسد، لحن برند را نگه می‌دارد و خروجی هوش مصنوعی را ویرایش می‌کند، جای محکم‌تری دارد. در آمریکا هم پیش‌بینی رسمی برای شغل نویسندگان تا ۱۴۱۴ تقریبا بدون تغییر است.

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، در گروه تولید محتوا و نویسندگی میانه حقوق دریافتی خالص یک کارشناس در کل کشور در پایان ۱۴۰۴، ۲۲ میلیون تومان در ماه بود و نیمی از آن‌ها بین ۱۷ تا ۲۸ میلیون می‌گرفتند؛ تقریبا هم‌اندازه حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵. کارشناس ارشد ۲۷ میلیون و مدیر ۳۸ میلیون می‌گرفت و در شهرهای کوچک میانه کارشناس ۱۸ میلیون بود. مترجم و ویراستار هم در این گروه ۲۵۹ نفره حساب شده‌اند.

آگهی‌های مهر ۱۴۰۵، در ۳۵۳ آگهی که عدد داشتند، در میانه ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند؛ کپی‌رایتر ۳۰ تا ۴۵ میلیون (۱۳ آگهی) و تولید محتوا و سئو ۲۵ تا ۴۰ میلیون (۲۷ آگهی). عدد آگهی پیشنهاد اولیه است، نه حقوق نهایی.

درآمد نویسندگی پروژه‌ای و کار آزاد

این کار برای دورکاری و کار آزاد مناسب است و سایت‌های کار آزاد ایرانی دسته جداگانه‌ای برای تولید محتوا و نویسندگی دارند، ولی هیچ‌کدام نرخی منتشر نکرده‌اند. درآمد پروژه‌ای به تعداد سفارش و نرخی که خودت می‌گذاری بستگی دارد و ثابت نیست.

در فهرست ۱۴۰۵ فنی و حرفه‌ای تهران استانداردی با نام کپی‌رایتینگ، سئو، بازاریابی محتوا یا تولید محتوای متنی نبود. نزدیک‌ترین دوره‌ها، با سقف شهریه حضوری آموزشگاه‌های آزاد تهران:

• نگارنده متون فارسی (آیین نگارش)، ۲۴۰ ساعت، حدود ۱۷٫۹ میلیون تومان
• ویراستاری متون، ۴۰ ساعت، حدود ۳ میلیون تومان؛ ویراستار مطبوعات و کتاب، ۱۴۳ ساعت، حدود ۵۴٫۱ میلیون تومان
• خبرنگار، ۲۷۶ ساعت، حدود ۳۲ میلیون تومان؛ فیلم‌نامه‌نویس، ۱۳۰ ساعت، حدود ۱۷٫۵ میلیون تومان
• مدیریت وبلاگ، ۳۰ ساعت، حدود ۷٫۹ میلیون تومان؛ ایجاد محتوای دیجیتال، ۳۰ ساعت، ۱۵ میلیون تومان

دوره‌های ضبط‌شده آنلاین کپی‌رایتینگ و تولید محتوای متنی ارزان‌ترند: در یک سایت بزرگ آموزش آنلاین، قیمت این دوره‌ها بعد از تخفیف حدود ۲۰۰ تا ۵۲۵ هزار تومان بود و یک دوره کپی‌رایتینگ هم رایگان بود. هیچ‌کدام از صفحه‌های این دوره‌ها وعده کار یا درآمد نداده بود. هر دوره‌ای که بگذرانی، چیزی که کارفرما می‌بیند نمونه کار است.

طبق قانون حمایت حقوق مولفان و مصنفان و هنرمندان، هر نوشته علمی، فنی، ادبی یا هنری اثر محسوب می‌شود و نویسنده‌اش حق دارد. برای کسی که سفارشی یا آزاد می‌نویسد، سه نکته مهم است:

• حقوق مادی اثری که سفارشی نوشته می‌شود تا ۳۰ سال مال سفارش‌دهنده است، مگر اینکه برای مدت کمتر یا شکل محدودتری توافق شده باشد.
• حقوق معنوی، یعنی نسبت اثر به نام نویسنده، به زمان و مکان محدود نیست و قابل واگذاری نیست؛ ولی نویسنده می‌تواند حقوق مادی را واگذار کند.
• انتشار تمام یا بخشی از اثر دیگری به نام خود، بدون اجازه او، شش ماه تا سه سال حبس دارد.

در متن این قانون حکم صریحی درباره متن نوشته‌شده با هوش مصنوعی یا نویسنده سایه نیامده است. پیش از شروع هر پروژه، مالکیت متن و اجازه آوردن آن در نمونه کار را در قرارداد بنویس.