رشته روابط عمومی: روابط عمومی چیست، وظایف و بازار کار

انجمن روابط عمومی آمریکا روابط عمومی را فرایندی راهبردی برای ارتباط می‌داند که میان سازمان و مخاطبانش رابطه‌ای به سود هر دو می‌سازد. موسسه روابط عمومی بریتانیا هم می‌گوید روابط عمومی درباره آبرو و اعتبار است: نتیجه کاری که سازمان می‌کند، حرفی که می‌زند و حرفی که دیگران درباره‌اش می‌زنند. به تعبیر همین موسسه، روابط عمومی تلاش برنامه‌ریزی‌شده و پیوسته برای ساختن و نگه داشتن حسن نیت و درک متقابل میان سازمان و مخاطبانش است.

مخاطبان روابط عمومی چه کسانی هستند؟

مخاطب فقط مردم یا خبرنگارها نیستند. همان تعریف بریتانیایی هفت گروه را نام می‌برد: مشتریان فعلی و آینده، کارکنان و مدیران، سرمایه‌گذاران، رسانه‌ها، دولت، تامین‌کنندگان و چهره‌های اثرگذار. هر کدام زبان و انتظار خودش را دارد؛ خبری که برای رسانه نوشته می‌شود با پیامی که به کارکنان می‌رسد فرق دارد.

نکته مهم‌تر این است که ارتباط دوطرفه است. روابط عمومی خوب فقط خبر نمی‌دهد، به نظر این گروه‌ها هم گوش می‌دهد و آن را به مدیران می‌رساند. افکارسنجی و نظرسنجی از کارکنان برای همین در فهرست وظایف آمده است.

ارتباطات سازمانی همین کار را با نگاه بزرگ‌تر می‌بیند: همه پیام‌هایی که یک سازمان به بیرون و درون می‌فرستد، از خبر و تبلیغ تا جلسه‌های داخلی و نظرسنجی از کارکنان. در درس‌های دانشگاهی، ارتباطات سازمانی فرایندی است که تلاش آدم‌ها و گروه‌های مختلف را برای رسیدن به هدف سازمان هماهنگ می‌کند. روابط عمومی بخش اجرایی و بیرونی‌تر این ارتباط است.

رشته روابط عمومی چیست؟

رشته‌ای در گروه علوم انسانی که خبرنویسی، ارتباط با رسانه، افکارسنجی، تبلیغات، برگزاری رویداد و مدیریت ارتباط در بحران را یاد می‌دهد. علوم ارتباطات اجتماعی رشته نزدیک آن است و در کارشناسی ارشد روابط عمومی گرایش‌های صنعت و بازرگانی، امور بین‌الملل، رسانه‌های اجتماعی و امور فرهنگی دارد.

روابط عمومی در اداره‌های دولتی

در دستگاه‌های دولتی، روابط عمومی جایگاه رسمی دارد. بر پایه اصلاحیه ۱۳۹۰ آیین‌نامه وظایف، روابط عمومی وزارتخانه‌ها به «مرکز روابط عمومی و اطلاع‌رسانی» تبدیل شد که حداکثر سه اداره دارد. رئیس این مرکز را وزیر پس از تایید شورای اطلاع‌رسانی دولت منصوب می‌کند و مستقیم زیر نظر خود وزیر کار می‌کند. برای همین، مدیر روابط عمومی یک وزارتخانه به بالاترین سطح سازمان نزدیک است.

همه آگهی‌های گروه روابط عمومی یک سایت بزرگ کاریابی در مهر ۱۴۰۵ خوانده شد. کارفرماها پراکنده بودند: کارخانه‌ها، خیریه‌ها، خودروسازی، موسسه‌های آموزشی، شرکت‌های نرم‌افزاری، دارو و نفت. ۷۹ آگهی در تهران بود.

رشته‌ای که بیشتر خواسته شده بود ارتباطات و رسانه و روزنامه‌نگاری بود، بعد مدیریت. ولی آنچه تقریبا همه می‌خواستند فن بیان و ارتباط موثر بود، کنار نوشتن خبر، اداره صفحه‌های اجتماعی و کمی عکاسی و کار با نرم‌افزار گرافیک. روابط عمومی امروز بیشتر از قبل با تولید محتوا و بازاریابی گره خورده است: فن بیان در ۶۹ آگهی، ارتباط با کارکنان در ۲۷ و عکاسی و فیلم در ۲۵ آگهی آمده بود.

آگهی‌های روابط عمومی چه نرم‌افزار و مدرکی می‌خواستند؟

نرم‌افزارهای اداری از همه بیشتر آمده بود: اکسل در ۵۷ آگهی، ورد در ۴۸ و پاورپوینت در ۲۳. بعد از آن نرم‌افزارهای تصویر و ویدیو بود: فتوشاپ در ۲۹، پریمیر در ۱۶ و ایلاستریتور در ۱۲ آگهی. زبان انگلیسی را ۳۲ آگهی خواسته بودند.

۵۴ آگهی مدرک دانشگاهی مشخص کرده بودند: ۴۲ تا کارشناسی، ۸ تا کارشناسی ارشد و ۴ تا کاردانی. ۶۶ آگهی هیچ مدرکی ننوشته بودند. یعنی نیمی از کارفرماها بیشتر به مهارت و نمونه کار نگاه می‌کنند تا به عنوان رشته.

بیشتر آگهی‌ها در سطح کارشناس بودند (۷۵ آگهی)، ۱۸ آگهی کارشناس ارشد، ۱۶ آگهی مدیر میانی و ۱۰ آگهی کارمند. ۱۰۶ آگهی تمام‌وقت بود و فقط ۴ آگهی دورکاری داشت؛ روابط عمومی کاری حضوری است. ۸۷ آگهی سقف سن گذاشته بودند که در ۴۰ آگهی ۳۵ سال یا کمتر بود. ۴۵ آگهی پایان خدمت سربازی را شرط کرده بودند. بیمه تکمیلی، رایج‌ترین مزیتی بود که آگهی‌ها نوشته بودند (۶۱ آگهی).

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق، میانه حقوق دریافتی خالص کارشناسان روابط عمومی در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۵ میلیون تومان در ماه بود و نیمی بین ۲۰ تا ۳۱ میلیون می‌گرفتند. کمترین و بیشترین رقم‌ها از ۱۶ تا ۴۰ میلیون بود. این گزارش از پاسخ ۱۲۳ نفر از شاغلان این گروه ساخته شده است.

همین افراد برای ۱۴۰۵ میانه ۳۵ میلیون تومان درخواست کرده بودند، با نیمه میانی ۲۷ تا ۴۵ میلیون. حقوق درخواستی رقمی است که کارجو می‌خواهد، نه رقمی که می‌گیرد؛ این دو را با هم یکی نگیر.

۴۵ آگهی عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۳۰ و ۳۹ میلیون تومان بود. این رقم‌ها بیشتر مال آگهی‌های تهران است و هنوز با قرارداد نهایی فرق دارد.

چه چیزی درآمد روابط عمومی را بالا می‌برد؟

• سطح شغل: ۳۱ آگهی از ۱۲۰ آگهی برای مدیر، سرپرست یا مسئول روابط عمومی بود؛ با سابقه، مدیریت روابط عمومی و ارتباطات سازمانی پله بعدی است.
• مهارت‌های محتوا: کسی که عکاسی، تدوین و طراحی ساده هم بلد است، کار بیشتری از یک نفر انجام می‌دهد.
• صنعت: کارفرماها از خیریه تا خودروسازی و نفت بودند و حقوق در این صنعت‌ها یکسان نیست.
• شهر: ۷۹ آگهی از ۱۲۰ آگهی در تهران بود و رقم‌های بالا هم همین‌جا دیده می‌شود.