رشته تصویرسازی: هنرستان، دانشگاه و بازار کار تصویرسازی
گروه شغلیرشته تصویرسازی یاد می‌دهد تصویری بکشی که یک متن، داستان یا ایده را روایت کند؛ از کتاب کودک تا شخصیت بازی و بسته‌بندی. این رشته در هنرستان هست، ولی در کارشناسی اسم دیگری دارد. این صفحه راه‌های تحصیل را می‌گوید و نشان می‌دهد آگهیهای استخدام با تصویرگرها چه می‌کنند.
تست راه تا کار نشان می‌دهد کار خلاق، تنها و پروژه‌ای تصویرسازی چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است.
تصویرسازی چیست؟
تصویرساز یا تصویرگر تصویری می‌سازد که در خدمت یک متن یا پیام است: تصویر کتاب و مجله، شخصیت بازی و انیمیشن، تصویر بسته‌بندی و تبلیغ. ابزارش می‌تواند مداد و آبرنگ باشد یا تبلت و نرم‌افزار. در طبقه‌بندی رسمی مشاغل آمریکا، تصویرگر کنار نقاش و مجسمه‌ساز در گروه «هنرمندان تجسمی» آمده است.
فرق تصویرسازی با گرافیک و نقاشی
گرافیست بیشتر با چیدمان، حروف و هویت بصری کار می‌کند؛ تصویرساز خود تصویر را می‌کشد. نقاش معمولا برای بیان خودش می‌کشد، تصویرساز برای یک سفارش و یک مخاطب.
کانسپت آرت چیست؟
کانسپت آرت طراحی اولیه شخصیتها، محیطها و اشیا برای بازی، انیمیشن و فیلم است، پیش از آنکه تیم آنها را بسازد. کانسپت آرتیست باید سریع ایده بدهد و چند گزینه بکشد، نه یک تصویر نهایی تمیز.
تصویرگر در یک پروژه چه می‌کند؟
کار با گفتگو شروع می‌شود: ناشر، نویسنده، مدیر هنری یا صاحب برند می‌گوید تصویر برای چه متنی و چه مخاطبی است. بعد چند طرح اولیه کشیده می‌شود، سفارش‌دهنده یکی را انتخاب می‌کند یا اصلاح می‌خواهد و تصویر نهایی با رنگ و جزئیات کامل می‌شود. ابزار می‌تواند قلم و مرکب، آبرنگ، زغال، رنگ روغن یا نرم‌افزار باشد؛ کاری که ثابت می‌ماند ترکیب خط، رنگ، فضا و پرسپکتیو است تا تصویر حس یا ایده درست را برساند.
تصویرگر نمونه‌کارهایش را هم مرتب نگه می‌دارد، چون سفارش بعدی معمولا از دیدن همین نمونه‌ها می‌آید. در طبقه‌بندی رسمی آمریکا این شغل در دسته‌ای است که بیشتر با آموزش فنی و هنرستانی، تجربه کار یا مدرک کاردانی به آن وارد می‌شوند و مدرک بالاتر شرط ورود نیست. علاقه اصلی‌اش هم هنری است و بعد از آن کار عملی با دست و ابزار.
شغل تصویرسازی: دو شغل این گروه
هر شغل صفحه و مسیر دوره خودش را دارد:
تصویرگر
تصویر کتاب، مجله، بسته‌بندی و تبلیغ؛ بیشتر سفارشی و پروژه‌ای.
تازه نفس: ۶ دورهماهر: ۵ دورهسوپرحرفه‌ای: ۳ دورهکانسپت آرتیست
طراحی شخصیت و محیط برای بازی و انیمیشن، پیش از ساخت.
تازه نفس: ۵ دورهماهر: ۴ دورهسوپرحرفه‌ای: ۴ دوره
رشته تصویرسازی در دانشگاه و هنرستان
در کنکور ۱۴۰۵ کارشناسی یا کاردانی با اسم تصویرسازی نبود. راه‌هایی که به این کار می‌رسند:
| مقطع | رشته | نکته |
|---|---|---|
| هنرستان کاردانش | «تصویرسازی و جلوههای ویژه رایانهای»، گروه هنر | کتاب چاپی‌اش فقط پایه دهم و درس‌های عمومی است |
| هنرستان کاردانش | «تصویرسازی دیجیتالی»، گروه صنعت | رشته‌ای جدا از اولی |
| کارشناسی | ارتباط تصویری | ۶۰۵ صندلی با آزمون (بدون کدهای فرهنگیان) و ۱٬۹۲۰ صندلی صرفا با سوابق؛ برنامه درسیاش گرایش تصویرسازی دارد |
| کارشناسی | کتاب‌آرایی | ۱۷۳ صندلی، همه صرفا با سوابق |
| کارشناسی ارشد | تصویرسازی، گروه امتحانی ۱۳۵۸ | آزمون تستی و پروژه عملی تصویرسازی با ضریب ۴ |
| کاردانی | کاردانی گرافیک | تنها کاردانی گروه هنر در جدول کنکور ۱۴۰۵ که به این کار نزدیک است |
| کارشناسی | نقاشی | ۵۸۹ صندلی با آزمون و ۷۵۹ صندلی صرفا با سوابق؛ درس طراحی در آزمون عملی ضریب ۱۲ دارد |
| کارشناسی | گرافیک | ۵۷۶ صندلی با آزمون و ۳۷۵ صندلی صرفا با سوابق |
بازار کار تصویرسازی: آگهی کم، سفارش بیشتر
از ۹۰۸ آگهی که با کلمه‌هایی مثل تصویرساز، تصویرگر و کانسپت آرت پیدا شد، فقط ۲ آگهی عنوان تصویرسازی داشتند و بقیه طراح گرافیک، موشن گرافیست و طراح رابط کاربری بودند. در متن ۵۲۹ آگهی طراحی، ۳۹ آگهی تصویرسازی، طراحی شخصیت یا طراحی دستی خواسته بودند؛ از جمله برای بسته‌بندی، پوستر، لباس کودک و کاراکتر اپلیکیشن.
یک دام در شمردن: کلمه Illustrator در ۴۱۵ آگهی آمده بود، ولی منظور نرم‌افزار Adobe Illustrator بود، نه شغل تصویرگر. یعنی حقوق ثابت با عنوان تصویرگر کم است و کار تصویرسازی بیشتر سفارشی و آزاد است، یا مهارتی کنار کار گرافیک.
شغل تصویرسازی: تصویرگر از کجا کار می‌گیرد؟
کتاب کودک
تصویر کتاب و مجله کودک؛ فرشید مثقالی که از ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷ مدیر بخش گرافیک کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود، در ۱۹۷۴ جایزه هانس کریستین اندرسن را گرفت.
بازی و انیمیشن
طراحی شخصیت و محیط؛ کار کانسپت آرتیست. در آگهی‌ها طراحی کاراکتر در ۱۰ آگهی آمده بود.
بسته‌بندی و تبلیغ
تصویر روی لفاف، بسته، پوستر و لباس کودک؛ از جاهایی که آگهیهای مهر ۱۴۰۵ تصویرسازی خواسته بودند.
کتاب درسی و محتوای آموزشی
تصویری که یک مفهوم یا یک فرایند را توضیح می‌دهد. تعریف رایج تصویرسازی، مواد آموزشی را کنار کتاب، مجله، پوستر، بازی و فیلم نام می‌برد.
کار آزاد با نمونه‌کار
با ۲ آگهی تصویرگر در ۹۰۸ آگهی، کسی که آزاد کار می‌کند با نمونه‌کار سفارش می‌گیرد، نه با آگهی.
دوره تصویرسازی فنی و حرفه‌ای در ۱۴۰۵
سقف شهریه حضوری آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران در ۱۴۰۵ برای دوره‌های نزدیک به تصویرسازی:
- تصویرساز کتاب کودک: ۲۷۸ ساعت، ۲۲٫۵۹ میلیون تومان.
- نقاش دیجیتال: ۳۲۰ ساعت، ۱۸ میلیون تومان.
- نقاش کارتون: ۴۷۰ ساعت، ۲۶٫۴۴ میلیون تومان؛ نقاش کاریکاتور: ۴۲۲ ساعت، ۲۳٫۷۴ میلیون تومان.
- طراح عمومی: ۵۲۰ ساعت، ۲۹٫۲۵ میلیون تومان؛ طراحی آناتومی و فیگور: ۷۰ ساعت، ۸٫۳۱ میلیون تومان.
- نقاش آبرنگ: ۴۷۵ ساعت، ۲۶٫۷۲ میلیون تومان؛ نقاش پاستل: ۴۷۰ ساعت، ۳۲٫۳۱ میلیون تومان؛ طراحی چهره: ۷۰ ساعت، ۸٫۳۱ میلیون تومان.
- کارور Photoshop: ۹۰ ساعت، ۱۳ میلیون تومان؛ کارور Illustrator: ۹۰ ساعت، ۱۵٫۰۶ میلیون تومان.
برای کانسپت آرت، طراحی شخصیت یا کمیک استانداردی در این فهرست نیست.
شهریه آنلاین همین دوره‌ها کمتر است: تصویرساز کتاب کودک آنلاین ۱۸٫۰۷ و نقاش دیجیتال آنلاین ۱۴٫۴ میلیون تومان. این عددها سقف مصوب است و آموزشگاه می‌تواند کمتر بگیرد.
از کدام دوره شروع کنم؟
پیشنهاد ما این است که پایه طراحی را پیش از دوره تخصصی محکم کنی: طراح عمومی یا دست‌کم طراحی آناتومی و فیگور و طراحی چهره. بعد بسته به هدفت، تصویرساز کتاب کودک برای کار نشر یا نقاش دیجیتال و Photoshop برای کار روی تبلت. این ترتیب شرط ورود به دوره‌ها نیست. پیش از ثبت‌نام بپرس چند ساعت از دوره تمرین عملی است و در پایان چند کار کامل برای نمونه‌کارت داری؛ برای تصویرگر، نمونه‌کار از مدرک دوره مهم‌تر است.
حق مولف تصویرگر
قانون حمایت حقوق مولفان مصوب ۱۳۴۸ در ماده ۲ نقاشی، تصویر، طرح، نقش و هر گونه اثر تزیینی و تجسمی را اثر مورد حمایت می‌داند، چه با دست ساخته شده باشد چه به هر روش دیگر. حقوق مادی اثر تا ۵۰ سال پس از مرگ پدیدآورنده باقی است. اگر اثر سفارشی باشد، حقوق مادی آن تا ۳۰ سال برای سفارش‌دهنده است، مگر این‌که در قرارداد چیز دیگری نوشته شده باشد؛ پس پیش از هر سفارش، قرارداد را بخوان.
ایران عضو کنوانسیون برن نیست؛ این کنوانسیون ۱۸۲ عضو دارد. حمایت قانون ۱۳۴۸ هم فقط شامل اثری است که اول بار در ایران منتشر شده باشد؛ برای کار با ناشر خارجی، قرارداد جای این حمایت را پر می‌کند. این قانون درباره تصویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی چیزی نمی‌گوید.
در قرارداد سفارش چه چیزهایی را بنویسی؟
- تصویر کجا استفاده می‌شود: فقط همین کتاب یا بسته، یا هر جای دیگر.
- تا کی و در چه کشورهایی؛ چون قانون بدون قرارداد ۳۰ سال را به سفارش‌دهنده می‌دهد.
- سفارش‌دهنده اجازه دارد تصویر را تغییر دهد یا در کار دیگری به کار ببرد؟
- تو می‌توانی تصویر را در نمونه‌کارت نشان دهی؟
- چند بار اصلاح در مبلغ قرارداد هست و اصلاح بیشتر چقدر هزینه دارد.
هوش مصنوعی و آینده رشته تصویرسازی
در نظرسنجی انجمن نویسندگان بریتانیا در ژانویه ۲۰۲۴ با ۷۸۷ پاسخ، ۲۶٪ تصویرگران گفتند به خاطر هوش مصنوعی مولد کار از دست داده‌اند و ۳۷٪ گفتند درآمدشان کم شده است؛ ۱۲٪ تصویرگران همان نظرسنجی هم گفته بودند خودشان در کارشان از این ابزارها استفاده کرده‌اند. اداره حق مولف آمریکا هم در ژانویه ۲۰۲۵ اعلام کرد خروجی هوش مصنوعی فقط وقتی حمایت می‌شود که انسان سهم خلاقانه کافی در آن داشته باشد و نوشتن پرامپت به‌تنهایی کافی نیست.
در ایران، ۲۳۸ آگهی از ۵۲۹ آگهی طراحی در مهر ۱۴۰۵ ابزار هوش مصنوعی را نام برده بودند. یعنی تصویرگر امروز کنار طراحی، کار با این ابزارها را هم باید بشناسد.
طبق همان اعلام آمریکا، اگر کار دست انسان در خروجی دیده شود یا انسان خروجی را به شکل خلاقانه بچیند و تغییر دهد، حمایت ممکن است. برای تصویرگر یعنی سهم طراحی و دست‌کاری خودش هم ارزش کار را نگه می‌دارد و هم دست‌کم در آمریکا شرط حمایت قانونی است. در ایران قانون ۱۳۴۸ در این باره ساکت است.
درآمد تصویرسازی در ۱۴۰۵
ماهانه و خالص، طراحان گرافیک، سطح کارشناس در تهران، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه تصویرسازی و هنرهای تصویری است، نه یک عنوان شغلی خاص.
سالانه و ناخالص، عددِ میانه. میانه‌ی ۲ شغلِ این گروه. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).
| سطح و منطقه | دریافتی پایان ۱۴۰۴ | درخواستی ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| کارشناس، تهران | ۲۵ (نیمی بین ۲۰ تا ۳۰) | ۳۴ |
| کارشناس ارشد، تهران | ۳۶ | ۵۱ |
| مدیر، تهران | ۴۹ | ۶۸ |
گزارشهای معتبر حقوق ۱۴۰۵ گروه جداگانه‌ای برای تصویرگر ندارند؛ نزدیکترین گروه طراحان گرافیک است. میانه حقوق دریافتی خالص این گروه در سطح کارشناس در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۵ میلیون تومان در ماه بود و نیمی بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون میگرفتند؛ کارشناس ارشد ۳۶ و مدیر ۴۹ میلیون.
درآمد تصویرسازی در آگهی‌ها
۱۰ آگهی طراحی که تصویرسازی خواسته بودند عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۳۰ و ۴۵ میلیون تومان بود. درآمد کار آزاد و سفارشی به تعداد سفارش و قرارداد بستگی دارد و در هیچ گزارشی جدا اندازه گرفته نشده است.
درآمد تصویرگر در آمریکا و کانادا
این عددها حقوق سالانه پیش از مالیات در همان کشورهاست، هر کدام به ارز خودش.
رشته تصویرسازی به چه کسی می‌آید؟
احتمالا راضی می‌شوی اگر
- هر روز می‌کشی، حتی وقتی کسی نخواسته
- از روایت یک داستان با تصویر لذت می‌بری
- ساعت‌ها تنها روی یک کار ماندن اذیتت نمی‌کند
- نقد کارفرما را می‌شنوی و کار را دوباره می‌کشی
احتمالا اذیت می‌شوی اگر
- درآمد ثابت ماهانه برایت مهم است
- پیدا کردن مشتری و معرفی کارت سخت است
- دوست داری فقط به سلیقه خودت بکشی
این گروه شغلی در یک نگاه
تست راه تا کار علاقه‌ها و شخصیتت را با تصویرسازی و گروه‌های نزدیکش مثل گرافیک و انیمیشن مقایسه می‌کند.
شروع تستآموزشگاه تصویرسازی دارید؟
اگر آموزشگاه شما طراحی، نقاشی دیجیتال، تصویرسازی کتاب یا طراحی شخصیت را با تمرین و نمونه‌کار درس می‌دهد، درخواست همکاری بفرستید. هر آموزشگاه و هر دوره پیش از نمایش در سایت بررسی می‌شود.
- ثبت درخواست با شماره موبایل مدیر آموزشگاه
- معرفی دوره کنار مسیر شغلی تصویرگر و کانسپت آرتیست
- نمایش هر دوره پس از بررسی جداگانه
ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی می‌شود.
پرسش‌های رایج درباره رشته تصویرسازی
رشته تصویرسازی در دانشگاه هست؟
در کارشناسی با این اسم نه؛ نزدیکترین رشته ارتباط تصویری است که برنامه درسیاش گرایش تصویرسازی دارد. در ارشد، رشته «تصویرسازی» در گروه امتحانی ۱۳۵۸ هست.
رشته تصویرسازی در هنرستان چیست؟
شاخه کاردانش رشته «تصویرسازی و جلوههای ویژه رایانهای» در گروه هنر و رشته جدای «تصویرسازی دیجیتالی» در گروه صنعت دارد.
بازار کار تصویرسازی چطور است؟
آگهی ثابت با عنوان تصویرگر کم است: ۲ آگهی در ۹۰۸ آگهی طراحی مهر ۱۴۰۵. کار بیشتر سفارشی و آزاد است یا مهارتی کنار گرافیک؛ ۳۹ آگهی گرافیک تصویرسازی خواسته بودند.
درآمد تصویرسازی چقدر است؟
گروه جدایی در گزارشهای حقوق ندارد. طراحان گرافیک سطح کارشناس در تهران در پایان ۱۴۰۴ میانه ۲۵ میلیون تومان میگرفتند و آگهیهای با تصویرسازی ۳۰ تا ۴۵ میلیون پیشنهاد داده بودند.
کانسپت آرت چیست؟
طراحی اولیه شخصیتها، محیطها و اشیا برای بازی، انیمیشن و فیلم، پیش از آنکه تیم آنها را بسازد.
رشته تصویرسازی به چه وسایلی نیاز دارد؟
برای شروع مداد، کاغذ و طراحی زیاد؛ برای کار دیجیتال یک تبلت طراحی و نرم‌افزاری مثل Photoshop. دوره «کارور Photoshop» فنی و حرفه‌ای ۹۰ ساعت است.
هوش مصنوعی جای تصویرگر را می‌گیرد؟
در نظرسنجی ۲۰۲۴ بریتانیا ۲۶٪ تصویرگران گفتند کار از دست داده‌اند. اداره حق مولف آمریکا خروجی بدون سهم خلاقانه کافی انسان را قابل حمایت نمی‌داند.
تفاوت رشته تصویرسازی و ارتباط تصویری چیست؟
ارتباط تصویری رشته کارشناسی است و برنامه درسی ملی آن از ۱۳۷۶ دو گرایش دارد: ارتباط تصویری و تصویرسازی. تصویرسازی با اسم خودش فقط در کارشناسی ارشد هست. پس برای رسیدن به تصویرسازی دانشگاهی، معمولا اول ارتباط تصویری خوانده می‌شود.
دروس کنکور ارشد تصویرسازی چیست؟
در گروه امتحانی ۱۳۵۸، زبان عمومی و تخصصی انگلیسی و فرهنگ، هنر و ادبیات ایران و جهان هر کدام ضریب ۲ دارند، نقد هنری و ادبی ضریب ۱ و پروژه عملی تصویرسازی ضریب ۴. آزمون عملی بعد از تصحیح تست‌ها و فقط برای کسانی برگزار می‌شود که مجاز به انتخاب رشته شده‌اند.
تصویرسازی دیجیتال چیست؟
همان تصویرسازی است که به جای کاغذ و رنگ، روی تبلت طراحی و با نرم‌افزاری مثل Photoshop انجام می‌شود. اصول طراحی، رنگ و ترکیب‌بندی فرقی نمی‌کند. دوره «نقاش دیجیتال» فنی و حرفه‌ای ۳۲۰ ساعت است.
پیش از انتخاب رشته تصویرسازی، تست بده
تست راه تا کار چند دقیقه طول می‌کشد و نشان می‌دهد کار خلاق و پروژه‌ای چقدر به تو نزدیک است.
شروع تستسوالی درباره تصویرسازی و هنرهای تصویری دارید؟
سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.