رشته مدیریت ورزشی: از کنکور علوم ورزشی تا اداره باشگاه و رویداد

مدیریت ورزشی یعنی اداره باشگاه، مجموعه، تیم یا رویداد ورزشی با برنامه‌ریزی، بودجه، آدم‌ها و بازاریابی. کار مدیر ورزشی کمتر روی زمین تمرین است و بیشتر پشت میز پذیرش، در جلسه با مربی‌ها، در قرارداد با اسپانسر یا در هماهنگی با هیئت و اداره ورزش. پس این رشته به کسی می‌آید که ورزش را دوست دارد ولی از اداره کار و آدم بیشتر از خود تمرین لذت می‌برد.

کارشناسی: علوم ورزشی

در دفترچه‌های کنکور ۱۴۰۵ کارشناسی‌ای با نام مدیریت ورزشی نیست. رشته کارشناسی «علوم ورزشی» است، همان تربیت بدنی قدیم، که از سه گروه ریاضی، تجربی و انسانی دانشجو می‌گیرد. کسی که می‌خواهد با آزمون قبول شود، باید علاقه‌اش را اعلام کند، در آزمون عملی ۲۴ تا ۲۶ شهریور شرکت کند و معاینه پزشکی و غربالگری بدنی را بگذراند که در ۱۴۰۵ هزینه‌اش ۶۰۷٬۷۰۰ تومان بود. پذیرش با سوابق تحصیلی آزمون عملی ندارد. کاردانی علوم ورزشی هم در دانشگاه‌های استانی هست.

کارشناسی ارشد: مدیریت ورزشی با سه گرایش

مدیریت ورزشی در مجموعه ۱۱۰۶ کنکور ارشد، یعنی علوم ورزشی، یک رشته جداست و سه گرایش دارد: مدیریت بازاریابی و ارتباطات ورزشی، مدیریت رویدادها و گردشگری ورزشی، و مدیریت سازمان‌ها و باشگاه‌های ورزشی. درس مدیریت ورزشی در این رشته ضریب ۳ دارد و زبان و آمار ضریب ۲. دکتری مدیریت ورزشی هم وجود دارد.

در مهر ۱۴۰۵ آگهی‌های یک سایت بزرگ کاریابی را با کلمه‌های ورزشی، باشگاه، تربیت بدنی و رویداد ورزشی جستجو کردیم و ۶۲۷ آگهی را یکی‌یکی خواندیم. ۲۲۴ آگهی واقعا مال باشگاه‌ها، مجموعه‌های ورزشی، استخرها و فروشگاه‌های ورزشی بود و ۱۶۸ تا از آن‌ها در تهران.

• ۶۱ آگهی خدمات، بوفه، آشپزخانه و نظافت
• ۵۸ آگهی پذیرش، منشی و کار اداری
• ۵۴ آگهی فروش، بازاریابی و شبکه‌های اجتماعی
• ۴۵ آگهی مربی، ناجی غریق و ماساژور
• ۶ آگهی مدیریتی

هیچ آگهی‌ای عنوان مدیر باشگاه یا مدیر رویداد ورزشی نداشت. شش آگهی مدیریتی پنج «مدیر داخلی» یا «مدیر اجرایی» باشگاه و مجموعه ورزشی بودند و یکی مدیر اجرایی یک پارک ترامپولین. خواسته‌هایشان شبیه هم بود: دو سال سابقه، توان اداره مربی‌ها و کارکنان، و در یک آگهی مدرک ناجی و مربیگری. مدرک تربیت بدنی را «مزیت» نوشته بودند، نه شرط. در کل ۲۲۴ آگهی فقط ۱۱ آگهی رشته تربیت بدنی یا علوم ورزشی را آورده بودند و ۴ آگهی کارت مربیگری را.

یعنی بازار کار مدیریت ورزشی بیشتر از داخل باشگاه پر می‌شود: مربی یا مسئول پذیرشی که چند سال کار کرده و اعتماد مالک را جلب کرده، مدیر داخلی می‌شود.

استخدام مدیریت ورزشی در دولت

وزارت ورزش و جوانان نیروی خود را فقط از راه آزمون استخدامی فراگیر می‌گیرد. نوبت دوازدهم این آزمون در آبان ۱۴۰۳ ثبت‌نام شد و دفترچه تکمیل ظرفیت آن بهمن ۱۴۰۴ آمد؛ در ۱۴۰۵ نوبت عمومی تازه‌ای از آن ندیدیم.

باشگاه‌ها درجه‌بندی می‌شوند و شهریه استفاده از خدمات ورزشی طبق جدول پیوست همین مصوبه است؛ پس مدیر باشگاه نمی‌تواند هر قیمتی بگذارد و درآمد باشگاه بیشتر به تعداد عضو، پر بودن سانس‌ها، کلاس‌های خصوصی، بوفه و فروشگاه بستگی دارد. اجاره مکان بزرگ‌ترین هزینه بیشتر باشگاه‌هاست و همین است که مالک‌ها اغلب خودشان مدیر باشگاه‌اند.

آمار تازه‌ای از تعداد باشگاه‌های کشور پیدا نکردیم. آخرین عدد رسمی مال اردیبهشت ۱۳۹۸ است: معاون وزیر ورزش از ۲۵ هزار باشگاه شناسایی‌شده و حدود ۱۴٬۴۰۰ باشگاه فعال گفت، شامل ۴ هزار باشگاه بانوان، ۹٬۱۰۰ باشگاه آقایان و ۱٬۲۷۰ باشگاه دو منظوره، و از ۲۶۰ هزار شغل در باشگاه‌ها.

پروانه باشگاه مدیر را به تناسب جنسیت ورزشکارها می‌خواهد و آیین‌نامه فرهنگی باشگاه‌ها استفاده از مربی و کادر فنی غیرهمجنس را ممنوع کرده است. نتیجه در آگهی‌ها پیداست: از ۲۲۴ آگهی ورزشی، ۹۷ آگهی فقط خانم و ۱۶ آگهی ترجیحا خانم می‌خواستند، و ۵۹ آگهی فقط آقا. چهار تا از شش آگهی مدیریتی هم مدیر داخلی خانم برای باشگاه یا سانس بانوان بودند.

برای دختری که به ورزش و اداره کار علاقه دارد، باشگاه‌های بانوان و سانس‌های بانوان مجموعه‌های بزرگ یکی از روشن‌ترین درها به مدیریت ورزشی است. یک آگهی مدیر داخلی مجموعه بانوان مدرک ناجی و مربیگری، روابط عمومی و توان برنامه‌ریزی روزانه خواسته بود؛ آگهی دیگری پایه ۲۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بود و افزایش بعد از دو ماه.

مدیر رویداد ورزشی مسابقه، لیگ، دوی همگانی یا جشنواره ورزشی را از ایده تا روز برگزاری اداره می‌کند: مجوز، مکان، داوری، بلیت، اسپانسر، امنیت و پوشش رسانه‌ای. در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ این عنوان پیدا نشد؛ این کار بیشتر در فدراسیون‌ها، هیئت‌ها، شرکت‌های برگزاری رویداد و باشگاه‌های بزرگ انجام می‌شود و بسیاری از کارها پروژه‌ای است.

مجوز رویداد هنوز محل بحث است

در آذر ۱۴۰۴ برگزارکننده ماراتن کیش گفت مجوزهای منطقه آزاد و شورای تامین کافی است و به مجوز فدراسیون دوومیدانی نیازی نیست، ولی نایب‌رئیس فدراسیون مسابقه را غیرقانونی خواند. مدیر رویداد باید پیش از هر چیز روشن کند کدام نهاد باید مجوز بدهد.

باشگاه حرفه‌ای مجوز جدا می‌خواهد

باشگاه‌هایی که در لیگ حرفه‌ای بازی می‌کنند، علاوه بر پروانه وزارت ورزش، مجوز باشگاهی فدراسیون را هم لازم دارند. آیین‌نامه تازه فوتبال که بر پایه ضوابط کنفدراسیون فوتبال آسیا در شهریور ۱۴۰۴ تصویب شد، از باشگاه‌ها طرح راهبردی، برنامه بازاریابی، دفترچه منابع انسانی، سایت و حساب‌های رسمی و مسئول حمایت از کودکان خواسته است؛ همان کارهایی که گرایش بازاریابی و سازمان‌ها در ارشد مدیریت ورزشی درس می‌دهد.

در فنی و حرفه‌ای، فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد تهران دوره‌ای برای مدیریت باشگاه بدنسازی ندارد. نزدیک‌ترین‌ها «مدیر باشگاه‌های گردشگری ورزشی» با ۱۲۲ ساعت و ۱۰٫۴۶ میلیون تومان و ماژول‌های ۶۰ ساعته مدیریت رویداد با ۵٫۱۴ میلیون تومان برای هر ماژول است.

چرا عدد حقوق در ایران نمی‌آوریم؟

گزارش‌های معتبر حقوق برای مدیر باشگاه یا مدیر رویداد ورزشی عدد جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروهی که دارند، تربیت بدنی و تغذیه، بیشتر مربی و کارشناس تغذیه است، در حالی که کار مدیر ورزشی اداری و مدیریتی است. برای همین کادر حقوق این صفحه خالی است و پیشنهاد آگهی‌های باشگاه‌ها را می‌آوریم.

آگهی‌های مهر ۱۴۰۵: مربی‌ها میانه ۲۵ تا ۳۵ میلیون، پذیرش ۲۵ تا ۳۰ میلیون و تنها آگهی مدیر داخلی که حقوق نوشته بود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان. فقط ۲۶ آگهی از ۲۲۴ آگهی بیمه را نوشته بودند و ۱۴ آگهی پورسانت.

درآمد مالک و مدیری که باشگاه خودش را دارد عدد معتبری ندارد و به اجاره، تعداد عضو، سانس‌های پر و کلاس‌های خصوصی بستگی دارد؛ در مدیریت ورزشی بیشترین تفاوت درآمد میان مدیر حقوق‌بگیر و صاحب باشگاه است.