شغل نصب پنل خورشیدی در ۱۴۰۵: بازار کار، آموزش، ایمنی و حقوق نصاب

انرژی خورشیدی در این شغل یعنی برق فتوولتائیک: پنل‌ها نور خورشید را به برق مستقیم تبدیل می‌کنند و اینورتر آن را به برق متناوبی که در خانه و شبکه به کار می‌رود. سامانه یا به شبکه برق وصل است و برقش را به توزیع می‌فروشد، یا با باتری کار می‌کند تا در خاموشی برق بدهد، یا ترکیبی از هر دو است.

کار نصاب این‌هاست: بازدید محل و سنجیدن سایه و جهت سقف، نصب سازه فلزی یا استراکچر، بستن پنل‌ها، کابل‌کشی جریان مستقیم و متناوب، نصب اینورتر، حفاظت و ارت، و راه‌اندازی. تکنسین نگهداری هم پنل‌ها را تمیز می‌کند، خرابی اینورتر و اتصال‌ها را پیدا می‌کند و تولید نیروگاه را پایش می‌کند. در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵، ۲۶ آگهی از ۷۳ آگهی اینورتر را نام برده بودند.

نیروگاه‌های کوچک کار نصاب‌ها را زیاد می‌کنند

ساتبا، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر، می‌گوید بیشتر ظرفیت تازه از نیروگاه‌های کوچک انشعابی کنار مصرف‌کننده می‌آید، نه نیروگاه‌های بزرگ بیابانی؛ یعنی کار برای نصاب‌ها روی پشت‌بام‌ها و حیاط کارخانه‌هاست. تهران هم در ۱۴۰۵ نیروگاه‌هایش را به سمت سامانه‌های ترکیبی با باتری می‌برد.

نگهداری نیروگاه خورشیدی

نیروگاه خورشیدی پس از نصب هم کار دارد. گردوخاک روی پنل تولید را کم می‌کند و در مناطق خشک و پرغبار ایران شست‌وشوی منظم لازم است. اینورتر حساس‌ترین قطعه است و خرابی آن کل رشته پنل‌ها را از مدار خارج می‌کند. اتصال‌های کابل زیر آفتاب و باد شل یا فرسوده می‌شوند و تکنسین باید با دوربین حرارتی یا اندازه‌گیری، نقطه داغ را پیدا کند. سامانه‌های باتری‌دار هم بازبینی باتری می‌خواهند. هر چه شمار نیروگاه‌های کوچک بیشتر شود، کار نگهداری پیوسته‌تر از کار نصب خواهد بود.

طبق آمار ساتبا در ۱۸ مهر ۱۴۰۵، حدود ۶٬۱۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در مدار است. هدف اعلام‌شده ۱۲ هزار مگاوات تا سال آینده و سقف برنامه ۳۰ هزار مگاوات است. ولی برنامه هفت‌هزار مگاواتی خورشیدی تا ۲ مهر ۱۴۰۵ فقط حدود ۱٬۷۰۰ مگاوات جلو رفته بود و موعدش به تابستان ۱۴۰۶ رسیده است؛ یعنی برنامه بزرگ است و اجرا عقب.

قانون هم صنعت را به این سمت می‌برد. طبق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، صنایعی که بیش از یک مگاوات مصرف دارند باید یک درصد برقشان را از تجدیدپذیر تامین کنند و این سهم تا سال پنجم به ۵ درصد می‌رسد؛ برای دستگاه‌های دولتی ۵ درصد است تا ۲۰ درصد. ساتبا در ۲ مهر ۱۴۰۵ گفت بیشتر صنایع هنوز به این تکلیف عمل نکرده‌اند. هر صنعتی که شروع کند، به نصاب و تکنسین نیاز دارد.

خرید تضمینی برق

اطلاعیه رسمی فروردین ۱۴۰۴ نرخ خرید تضمینی را برای نیروگاه تا ۲۰۰ کیلووات ۳۸٬۲۰۰ ریال برای هر کیلووات‌ساعت، از ۲۰۰ کیلووات تا یک مگاوات ۳۱٬۵۰۰ ریال و از یک تا ده مگاوات ۲۸ هزار ریال تعیین کرده بود. معاون ساتبا در ۱۴۰۵ از دو برابر شدن نرخ نیروگاه‌های زیر یک مگاوات گفت، ولی متن اطلاعیه ۱۴۰۵ را پیدا نکردیم.

هزینه نصب هم بالاست: شهرداری تهران در تیر ۱۴۰۵ هزینه هر کیلووات متصل به شبکه را حدود ۸۰ میلیون تومان و سامانه ترکیبی با باتری را ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان گفت. در آبان ۱۴۰۴ از یک سامانه ۵ کیلوواتی خانگی حدود ۲۰۰ میلیون تومان، حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون آن دستمزد نصب بود. وام تا ۳۰۰ میلیون تومان هم برای خانه‌ها اعلام شد.

۴۸ آگهی از ۷۳ آگهی کار در شهرستان، سایت یا کارگاه را نوشته بودند؛ نیروگاه‌ها در جاهایی مثل دهاقان، کاشان، شهرکرد و جنوب کشور ساخته می‌شوند. ۳۵ آگهی دفترشان در تهران بود. ۴۹ آگهی سابقه خواسته بودند و ۵۴ آگهی فقط یا ترجیحا آقا.

کارفرماهای این آگهی‌ها پیمانکاران ساخت نیروگاه، شرکت‌های بهره‌برداری و شرکت‌های فروش و نصب سامانه‌های کوچک بودند؛ کار نصاب گاهی چند هفته در یک سایت دور از شهر است و گاهی چند نصب کوچک در یک روز روی پشت‌بام‌های یک شهر.

نسبت آگهی‌های مهندس و مدیر به نصاب نشان می‌دهد شرکت‌ها نصاب‌ها را بیشتر پروژه‌ای و از راه پیمانکار یا آشنایی می‌گیرند تا با آگهی. کسی که سابقه نصاب دارد و PVsyst و اتوکد یاد بگیرد، می‌تواند به سرپرست کارگاه و ناظر برسد.

گزارش‌های معتبر حقوق برای نصاب پنل خورشیدی عدد جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه، کارگران ماهر و تعمیرکاران تهران است: میانه دریافتی ماهانه پایان ۱۴۰۴ حدود ۳۰ میلیون تومان و نیمی از آن‌ها ۲۵ تا ۴۰ میلیون. عدد این صفحه تخمینی است.

حقوق پنل خورشیدی برای نصاب، مهندس و مدیر

آگهی‌های مهر ۱۴۰۵ برای نصاب و تکنسین میانه ۲۸٫۵ تا ۴۲٫۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند، برای مهندس و کارشناس ۴۵ تا ۶۵ میلیون و برای مدیر و سرپرست ۵۵ تا ۷۰ میلیون. بسیاری از نصاب‌ها پروژه‌ای کار می‌کنند؛ دستمزد نصب یک سامانه ۵ کیلوواتی خانگی در آبان ۱۴۰۴ حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان گزارش شده بود که میان تیم نصب تقسیم می‌شود.