آموزش ویزیتوری: چه یاد بگیریم، استخدام در شرکت پخش و حقوق ویزیتور

فنی و حرفه‌ای استانداردی با نام ویزیتور ندارد. نزدیک‌ترین استاندارد «بازاریاب» است: ۱۵۰ ساعت، با شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد تهران ۲۹٫۱۷ میلیون تومان حضوری و ۲۳٫۳۴ میلیون مجازی. استاندارد «فروشنده» ۱۳۰ ساعت و ۳۷٫۵۰ میلیون تومان حضوری است و دوره ارتباط با مشتری یا CRM، ۶۶ ساعت و ۲۳٫۱۲ میلیون تومان. دوره‌های آنلاین ویزیتوری کوتاه‌ترند و از حدود یک ساعت ویدیو تا هشت ساعت کلاس طول می‌کشند.

برای استخدام، گواهی دوره کمتر از تمرین در مسیر وزن دارد؛ فقط ۵۴ آگهی از ۵۰۲ آگهی مقطع تحصیلی خواسته بودند و هیچ‌کدام گواهی دوره ویزیتوری را شرط نکرده بود. دوره را وقتی بگیرید که می‌خواهید زودتر از مرحله یاد گرفتن با آزمون و خطا عبور کنید، یا وقتی سرپرست می‌شوید و باید به دیگران یاد بدهید.

ویزیتور فروشنده‌ای است که به جای نشستن پشت میز، سراغ مشتری می‌رود: سوپرمارکت، داروخانه، فروشگاه ابزار یا کافه. او کالای یک تولیدکننده یا شرکت پخش را معرفی می‌کند، سفارش می‌گیرد، قیمت و شرط پرداخت را توضیح می‌دهد و بعد پیگیر تحویل و پول همان سفارش است. کلمه ویزیتور از visit به معنی سر زدن آمده و در آگهی‌ها با عنوان‌هایی مثل بازاریاب حضوری، کارشناس فروش حضوری، فروشنده مویرگی و کارشناس فروش میدانی هم دیده می‌شود.

بازاریاب در آگهی‌های ایران بیشتر همین کار را می‌کند و دو کلمه اغلب کنار هم می‌آیند: «بازاریاب و ویزیتور». اگر فرقی گذاشته شود، بازاریاب بیشتر دنبال مشتری تازه است و ویزیتور بیشتر به مشتری‌های یک مسیر ثابت سر می‌زند و سفارش تکراری می‌گیرد. بازاریاب حضوری هم یعنی بازاریابی که کارش رو در رو با مشتری است، در برابر بازاریاب تلفنی که از پشت خط می‌فروشد.

ویزیتور با موزع چه فرقی دارد؟

در پخش سرد، ویزیتور اول سفارش می‌گیرد و بعد موزع، یعنی مامور پخش، کالا را می‌آورد و فاکتور را تحویل می‌دهد. شرکت‌های نرم‌افزار پخش این فاصله را معمولا ۲۴ تا ۷۲ ساعت می‌نویسند. در پخش گرم، کالا همراه ویزیتور است و سفارش و تحویل با هم انجام می‌شود؛ پخش لبنیات و نوشیدنی بیشتر این‌طور کار می‌کند. پس ویزیتور پخش گرم هم می‌فروشد و هم تحویل می‌دهد، و ویزیتور پخش سرد بیشتر وقتش را صرف دیدن مشتری‌های بیشتر می‌کند.

کاری که ویزیتوری نیست

در جستجوها، نام شرکت‌های بازاریابی شبکه‌ای هم کنار کلمه بازاریاب می‌آید. کاری که برای شروع از شما خرید اولیه، ودیعه یا عضوگیری بخواهد، ویزیتوری نیست. ویزیتور برای یک شرکت کالا می‌فروشد و از آن شرکت حقوق و پورسانت می‌گیرد، نه از کسانی که خودش وارد شبکه کرده است.

در ۳۰ مهر ۱۴۰۵، ۲٬۲۷۹ آگهی تازه فروش و بازاریابی از یک سایت بزرگ کاریابی دریافت شد و عنوان آن‌ها یکی‌یکی غربال شد. ۵۰۲ آگهی ویزیتور، بازاریاب حضوری، فروش حضوری و میدانی یا فروش مویرگی ماند و متن کامل همه خوانده شد. آگهی‌های فروش تلفنی، اینترنتی، املاک، بیمه و بازاریابی شبکه‌ای کنار گذاشته شد. ۲۱۴ عنوان کلمه ویزیتور را داشتند، ۱۳۸ عنوان بازاریاب و ۱۳۷ عنوان فروش حضوری یا میدانی.

تهران با ۱۵۷ آگهی جلوتر بود و بعد خراسان رضوی با ۴۸، مازندران با ۴۴، اصفهان با ۳۰، البرز با ۲۸ و خوزستان با ۲۷ آگهی. ۳۵۸ آگهی جنسیت را مهم ندانسته بودند، ۱۰۹ آگهی فقط یا ترجیحا آقا و ۳۵ آگهی فقط یا ترجیحا خانم می‌خواستند. ۲۲۹ آگهی برای آقایان پایان خدمت یا معافیت را شرط کرده بودند.

ویزیتوری شغلی است که مدرک دانشگاهی کمتر در آن تعیین‌کننده است: فقط ۵۴ آگهی مقطع تحصیلی تعیین کرده بودند، ۲۸ آگهی کاردانی و ۲۶ آگهی کارشناسی، و ۹۴ آگهی در متن دیپلم را کافی دانسته بودند. ۳۲۱ آگهی سقف سنی داشتند که در ۲۰۸ آگهی ۴۰ سال یا کمتر بود. ۲۴۱ آگهی از سابقه حرف زده بودند. در کنار پورسانت، ۲۲۲ آگهی بیمه درمان تکمیلی، ۲۸۳ آگهی پاداش و ۱۷۴ آگهی وام را جزو مزایا آورده بودند. ۴۲۶ آگهی تمام‌وقت بود.

از ۵۰۲ آگهی، ۱۲۸ آگهی از وسیله نقلیه حرف زده بودند: ۴۲ آگهی آن را الزامی نوشته بودند، ۳۳ آگهی امتیاز یا اولویت و ۵۳ آگهی آن را بدون توضیح جزو شرط‌ها آورده بودند. یعنی حدود سه آگهی از هر چهار آگهی شرطی برای وسیله نقلیه نداشتند. از همین ۱۲۸ آگهی، ۷۴ آگهی فقط نوشته بودند «وسیله نقلیه»، ۲۶ آگهی ماشین یا موتور، ۱۸ آگهی فقط خودرو و ۱۰ آگهی فقط موتورسیکلت.

تنها ۵ آگهی خودرو یا موتور سازمانی می‌دادند و ۶۲ آگهی هزینه ایاب و ذهاب، بنزین، استهلاک یا حق ماموریت را نام برده بودند. پس اگر با وسیله خودتان کار می‌کنید، این هزینه‌ها بخشی از حساب درآمدتان است. بنزین، تعمیر، بیمه وسیله و جریمه پارک در مسیر شهری را حساب کنید و بپرسید کمک هزینه ثابت است یا به کیلومتر بستگی دارد.

کدام وسیله برای کدام مسیر؟

در بافت شلوغ شهر، موتور یا پیاده رفتن بین مغازه‌های نزدیک به هم سریع‌تر است. برای مسیرهای حاشیه شهر، شهرهای اطراف و کالای حجیم، خودرو لازم‌تر می‌شود. برای موتور گواهینامه موتورسیکلت و برای خودروی سواری گواهینامه پایه سوم لازم است؛ ۱۱ آگهی گواهینامه را صریح خواسته بودند. سه آگهی از هر چهار آگهی شرط وسیله نداشتند؛ پس نداشتن وسیله راه ورود را نمی‌بندد.

در آگهی‌های تهران در یک سایت بزرگ نیازمندی‌ها، از ۲۶۷ آگهی بازاریاب و ویزیتور فقط ۴۸ آگهی از وسیله نقلیه نام برده بودند. بخشی از این آگهی‌ها کار حضوری را با کار تلفنی کنار هم گذاشته بودند.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ برای ویزیتور، صندوقدار و فروشنده گروه مشترکی دارند. میانه دریافتی ماهانه این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۵ میلیون تومان خالص بود و نیمه میانی آن ۱۹ تا ۳۸ میلیون. در شهرهای بزرگ میانه ۲۰ میلیون و نیمه میانی ۱۶ تا ۳۰ میلیون بود و در شهرهای کوچک میانه ۲۰ و نیمه میانی ۱۵ تا ۳۳ میلیون. حقوقی که همین گروه برای ۱۴۰۵ درخواست کرده‌اند، در تهران میانه ۳۵ و نیمه میانی ۲۶ تا ۵۳ میلیون تومان است.

آگهی‌ها عدد بالاتری می‌دهند، چون پورسانت را هم در بازه حساب می‌کنند. ۳۰۷ آگهی از ۵۰۲ آگهی بازه حقوق داشتند و میانه آن‌ها ۳۰ تا ۶۰ میلیون تومان بود: ۱۱۰ آگهی تهران میانه ۴۰ تا ۶۰ و ۱۹۷ آگهی شهرهای دیگر میانه ۳۰ تا ۵۰ میلیون. کف ۳۸ آگهی زیر ۲۲ میلیون بود و سقف ۳۷ آگهی به ۱۰۰ میلیون یا بیشتر می‌رسید. سقف بازه برای ویزیتوری است که به هدف فروش و وصول برسد، نه برای ماه اول.

پورسانت ویزیتور چطور حساب می‌شود؟

۴۱۹ آگهی پورسانت داشتند و ۷۵ آگهی صریح نوشته بودند حقوق ثابت به‌اضافه پورسانت می‌دهند. فرمول پورسانت از شرکتی به شرکت دیگر فرق می‌کند: درصدی از فروش، درصدی از پول وصول‌شده، یا پاداش پلکانی برای رسیدن به هدف ماه. ۸۹ آگهی از وصول، مطالبات یا چک حرف زده بودند؛ یعنی در خیلی از پخش‌ها فروشی که پولش نیاید، پورسانت ندارد.

در آگهی‌های تهران در یک سایت بزرگ نیازمندی‌ها، ۱۲۴ آگهی از ۲۶۷ آگهی بازاریاب و ویزیتور شیوه پرداخت را «پورسانتی/درصدی» زده بودند و فقط ۳۰ آگهی از همین ۱۲۴ آگهی بیمه داشتند. ۱۰۶ آگهی پرداخت ماهانه داشتند که ۶۲ آگهی آن بیمه هم داشت. برای کار تمام‌وقت، پورسانت به‌تنهایی اگر در ماهی به حداقل مزد نرسد، با قانون کار جور نیست.

چه چیزی حقوق ویزیتور را بالا می‌برد؟

کالای گران‌تر و فنی‌تر، مثل تجهیزات پزشکی، ابزار و لوازم یدکی، مسیر پرمغازه و مشتری‌های خوش‌حساب، و داشتن وسیله نقلیه. پله بعد کارشناس فروش است: میانه دریافتی کارشناسان فروش در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۹ میلیون تومان بود و نیمه میانی ۲۲ تا ۳۶ میلیون. پرش بزرگ‌تر با سرپرستی فروش می‌آید.