مدرپ چیست؟ شغل نماینده علمی دارویی، شرایط و درآمد

مدرپ یا نماینده علمی، داروی یک شرکت را با مقاله، بروشور و توضیح علمی به پزشکان، داروسازان و بیمارستان‌ها معرفی می‌کند تا پزشک آن را بشناسد و در صورت نیاز تجویز کند. کارش ملاقات با پزشک‌ها، جواب دادن به سوال‌های علمی، برگزاری جلسه معرفی و گزارش دادن به شرکت است. در آگهی‌ها، «فارمارپ» نماینده‌ای است که بیشتر به داروخانه‌ها می‌رود و «میکس‌رپ» هر دو را انجام می‌دهد.

مدرپ دارویی با داروهای نسخه‌ای و مکمل‌ها کار می‌کند و خط کاری‌اش معمولا یک تخصص است، مثل قلب، گوارش، پوست یا ارتوپدی. در تجهیزات پزشکی، همین کار را کارشناس فروش تجهیزات پزشکی انجام می‌دهد و کارشناس اپلیکیشن کار با دستگاه را به کادر درمان آموزش می‌دهد.

کار روزانه مدرپ چه شکلی است؟

روز یک نماینده علمی بیشتر بیرون از دفتر می‌گذرد. برنامه ملاقات با پزشک‌های منطقه‌اش را می‌چیند، در مطب یا بیمارستان منتظر می‌ماند تا چند دقیقه وقت بگیرد، دارو را با بروشور و مقاله معرفی می‌کند و به سوال پزشک جواب می‌دهد. بعد سوابق ملاقات را در سامانه شرکت ثبت می‌کند و گزارش هزینه و فروش می‌نویسد. ۱۱۶ آگهی از ۶۴۲ آگهی صریحا مطب یا بیمارستان را محل کار نوشته بودند.

در طبقه‌بندی رسمی مشاغل آمریکا هم کار نماینده‌های فروش علمی همین است: سر زدن به مراکز برای شناختن نیاز و معرفی محصول، جواب دادن به سوال درباره محصول، آماده کردن ارائه و نوشتن گزارش. همان‌جا ۷۶٪ گفته‌اند هر روز رو در رو با آدم‌ها حرف می‌زنند و ۴۰٪ هر روز در ماشین کار می‌کنند.

مدرپ دارو با مدرپ تجهیزات پزشکی چه فرقی دارد؟

نماینده دارو با یک خط محصول سراغ پزشک‌های زیاد می‌رود و هدفش این است که پزشک دارو را بشناسد. فروشنده تجهیزات با تعداد کمتری بیمارستان و کلینیک کار می‌کند، فروشش بزرگ‌تر و طولانی‌تر است و باید فنی دستگاه را بفهمد. هر شرکت واردکننده یا پخش‌کننده تجهیزات پزشکی هم طبق آیین‌نامه ۱۳۹۷ باید مسئول فنی تمام‌وقت داشته باشد که اولویت اولش مهندس پزشکی است؛ این قاعده درباره مسئول فنی است، نه فروشنده.

همه آگهی‌هایی که با مدرپ، نماینده علمی، ویزیتور دارویی و فروش تجهیزات پزشکی در یک سایت بزرگ کاریابی در مهر ۱۴۰۵ پیدا شد خوانده شد: ۶۴۲ آگهی نماینده علمی و مدرپ بود، ۴۴۳ تایش از شرکت‌های دارویی.

قانونی پیدا نکردیم که برای نماینده علمی مدرک علوم پزشکی را الزامی کند؛ شرط مدرک را خود شرکت‌ها می‌گذارند. رشته‌هایی که آگهی‌ها بیشتر خواسته بودند زیست‌شناسی و علوم آزمایشگاهی، پرستاری و پیراپزشکی، داروسازی، شیمی، بیوتکنولوژی و مهندسی پزشکی بود. آنچه تقریبا همه می‌خواستند فن بیان و ارتباط بود که در ۷۴٪ آگهی‌ها آمده بود.

این کار در همه استان‌ها هست: بعد از تهران، اصفهان، فارس، خراسان رضوی، مازندران و آذربایجان شرقی بیشترین آگهی را داشتند.

کدام رشته‌ها و کدام شهرها؟

از ۳۸۴ آگهی‌ای که رشته نام برده بودند، بعد از زیست‌شناسی، پرستاری و داروسازی، شیمی در ۱۴۳ آگهی، بیوتکنولوژی در ۷۱، مهندسی پزشکی در ۵۸، مدیریت و بازرگانی در ۴۹، مهندسی شیمی در ۳۷ و پزشکی، دندانپزشکی یا دامپزشکی در ۳۳ آگهی آمده بود. یک آگهی معمولا چند رشته را با هم می‌پذیرد.

فقط ۱۸۶ آگهی در تهران بود؛ اصفهان ۵۷، فارس ۴۸، خراسان رضوی ۴۶، مازندران ۴۱ و آذربایجان شرقی ۴۰ آگهی داشتند. شرکت‌های دارویی برای هر استان نماینده جدا می‌گیرند، پس در این کار شهرستان هم فرصت دارد. ۴۴۳ آگهی از شرکت‌های دارویی بود، ۷۴ آگهی از تولیدی‌ها، ۳۷ آگهی از شرکت‌های تجهیزات پزشکی و ۳۳ آگهی از خدمات درمانی.

سقف سن چقدر بود؟

۵۰۲ آگهی سقف سن داشتند. در ۲۱۱ تای آن‌ها سقف ۴۰ سال بود، در ۱۳۰ آگهی ۳۵ سال، در ۵۶ آگهی ۴۵ سال و در ۳۱ آگهی ۳۷ سال. پس کسی که بعد از ۴۰ سالگی می‌خواهد مدرپ شود، انتخاب کمی دارد.

سازمان غذا و دارو در آبان ۱۳۹۷ آیین‌نامه نحوه معرفی و ارائه اطلاعات علمی دارو را اعلام کرد. به گفته رئیس وقت سازمان، طبق این آیین‌نامه:

• معرفی دارو باید با مستندات علمی و برای اطلاع جامعه پزشکی و بیماران باشد.
• هر پرداختی در ازای تجویز دارو ممنوع است و هدیه به پزشک باید بدون ارزش مادی باشد.
• فقط داروهای فهرست رسمی داروهای ایران معرفی می‌شوند و هر شرکت فقط درباره داروی خودش حرف می‌زند، نه علیه داروی شرکت دیگر.

قانون ممنوعیت تبلیغات کالاها و خدمات آسیب‌رسان به سلامت در ۱۳۹۷ هم تبلیغ نادرست یا گمراه‌کننده دارو و تجهیزات پزشکی را در هر رسانه‌ای جرم دانسته است. در دنیا هم آیین‌نامه فدراسیون بین‌المللی تولیدکنندگان دارو از ۲۰۱۹ هدیه شخصی، پول نقد و معادل آن به پزشک را ممنوع کرده است.

جزئیات دیگر همان آیین‌نامه

• معرفی و بازاریابی داروهای مخدر ممنوع است.
• سوابق هدیه‌هایی که شرکت به پزشکان می‌دهد باید دست کم ۵ سال نگه داشته شود.
• کمک نقدی به کنگره‌ها باید مستقیم به حساب رسمی انجمن علمی یا دانشگاه برگزارکننده برود.
• مدیران و مسئولان فنی شرکت‌های دارویی مسئول رعایت این آیین‌نامه هستند؛ تخلف شرکت در دادگاه‌های عمومی و تخلف پزشک در سازمان نظام پزشکی بررسی می‌شود.

مجازات قانون ۱۳۹۷ برای تبلیغ نادرست یا گمراه‌کننده دارو و تجهیزات پزشکی، حبس یا جزای نقدی درجه شش و ۲ تا ۵ سال محرومیت از فعالیت شغلی مرتبط است. برای مدرپ معنی‌اش ساده است: هر ادعایی درباره دارو باید پشتوانه علمی داشته باشد و اگر شرکت از تو خواست چیزی بیشتر از مستندات بگویی، این خطر را تو هم می‌کنی.

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق، میانه حقوق دریافتی خالص نماینده‌های علمی در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۳۷ میلیون تومان در ماه بود و نیمی بین ۳۰ تا ۴۳ میلیون می‌گرفتند. در کلان‌شهرها میانه ۳۴ میلیون بود. گزارش این گروه ۱۱۸ نفر را در بر می‌گرفت و آن‌ها را به سطح تجربه تقسیم نکرده است.

حقوق در آگهی‌ها

۲۲۷ آگهی مدرپ عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۴۰ و ۵۵ میلیون تومان بود. ۱۸٪ آگهی‌ها پورسانت یا پاداش فروش هم داشتند؛ یعنی بخشی از درآمد به رسیدن به تارگت بستگی دارد. هزینه ماموریت و رفت‌وآمد را هم معمولا شرکت می‌دهد.

تهران و شهرستان فرقی دارد؟

در آگهی‌ها تقریبا نه. میانه حقوق پیشنهادی در ۷۱ آگهی تهران و در ۱۵۶ آگهی شهرهای دیگر یکی بود: ۴۰ تا ۵۵ میلیون تومان. ولی حقوق دریافتی در کلان‌شهرها از تهران کمتر بود؛ ۱۰٪ پایین در تهران ۲۵ میلیون و در کلان‌شهرها ۲۰ میلیون می‌گرفتند و ۱۰٪ بالا هر دو حدود ۶۰ میلیون.

مدرپ‌های تهران برای ۱۴۰۵ میانه ۵۱ میلیون تومان درخواست کرده بودند. این عدد خواسته خودشان است، نه چیزی که بازار می‌دهد. چیزهایی که درآمد را جابه‌جا می‌کند: خط دارویی، اندازه شرکت، پورسانت و منطقه‌ای که به تو می‌سپارند.