طراح طلا و جواهر: کار روزانه، نرم‌افزارها و حقوق در ایران

مدرک طراحی طلا و جواهر لازم است؟

هیچ‌کدام از آگهی‌های طراح مدرک فنی و حرفه‌ای را شرط نکرده بودند. گواهی دوره برای نشان دادن آموزش رسمی یا تدریس به کار می‌آید، اما برای استخدام، نمونه کار و آزمون طراحی کارفرما تعیین‌کننده است.

طراح جواهرات کسی است که از یک سفارش یا ایده، طرح قابل ساخت یک زیورآلات را بیرون می‌آورد. سفارش ممکن است از مشتری باشد که انگشتر نامزدی خاصی می‌خواهد، از یک برند که برای فصل بعد کالکشن تازه لازم دارد، یا از کارگاهی که مدل پرفروش بازار را با وزن کمتر می‌خواهد. طراح باید وزن تقریبی طلا، بودجه، اندازه و نوع سنگ و سبک کار را در نظر بگیرد و طرحی بدهد که هم زیبا باشد و هم در کارگاه ساخته شود.

در کارگاه‌های امروز، طرح نهایی یک فایل سه‌بعدی است. از روی آن با پرینتر سه‌بعدی مدل مومی یا رزینی چاپ می‌شود، مدل در قالب ریخته‌گری می‌شود و طلاساز قطعه ریخته‌شده را تمیز، مونتاژ و پرداخت می‌کند. به همین دلیل یک طراح خوب فقط نقاش خوبی نیست؛ باید بداند ضخامت هر بخش، جای نگین و اتصال قطعه‌ها در ریخته‌گری و ساخت چه رفتاری دارند. ۶ آگهی از ۳۰ آگهی صراحتا طرح «قابل تولید» یا آشنایی با ریخته‌گری خواسته بودند و یکی از آن‌ها نوشته بود رزومه بدون نمونه کار را بررسی نمی‌کند.

شغل طراحی جواهرات با طلاسازی چه فرقی دارد؟

طراح پشت رایانه یا میز طراحی کار می‌کند و خروجی او فایل و رندر است؛ طلاساز پشت میز کارگاه با شعله، اره و لیزر قطعه را می‌سازد. بسیاری از طراحان در خود کارگاه طلاسازی کار می‌کنند و کار را از نزدیک می‌بینند، و چند آگهی طراحی را همراه با کار با پرینتر سه‌بعدی خواسته بودند. اگر ساختن با دست را بیشتر دوست داری، صفحه آموزش طلاسازی را ببین.

در ۲۶ مهر ۱۴۰۵ آگهی‌های طراح طلا و جواهر را در یک سایت بزرگ کاریابی و یک سایت آگهی محلی در شش شهر بزرگ خواندیم و آگهی‌های تدریس، دستیار دفتر و کارجوها را کنار گذاشتیم. ۳۰ آگهی باقی ماند: ۱۷ آگهی در تهران، ۶ آگهی در تبریز، ۳ آگهی در مشهد، ۲ آگهی در اصفهان و یک آگهی در هر کدام از شهر قدس و کرمانشاه. بیشتر آگهی‌های تهران از کارگاه‌های بازار و اطراف آن بود و بقیه از دفترهای طراحی، گالری‌ها و برندهای طلا.

تقریبا همه آگهی‌ها طراح سه‌بعدی می‌خواستند، نه طراح دستی: فقط ۲ آگهی اتود یا طراحی دستی را جدا نام برده بودند. ۲۲ آگهی Matrix یا MatrixGold، ۱۰ آگهی Rhino و ۷ آگهی ZBrush خواسته بودند و KeyShot در هیچ آگهی نیامده بود. ۳ آگهی دو یا سه سال سابقه خواسته بودند و بیشتر آگهی‌ها با کلمه‌هایی مثل «حرفه‌ای»، «مسلط» و «ماهر» دنبال طراح باتجربه بودند.

استخدام طراح طلا و جواهر مبتدی ممکن است؟

راهش باریک‌تر از کارهای کارگاهی است. فقط یک آگهی کارآموز طراح پذیرفته بود و در مقابل، کارگاه‌های طلاسازی برای مونتاژ و پرداخت ده‌ها آگهی مبتدی داشتند. راه رایج برای تازه‌کار این است که با چند نمونه کار تمیز از کارگاه‌های کوچک یا دفترهای طراحی شروع کند؛ یک دفتر طراحی هم دنبال نیروی بدون تجربه برای کار با پرینتر و کمک در کار روزانه بود که می‌تواند راه ورود به این کار باشد.

دورکاری و کار پروژه‌ای

بیشتر آگهی‌ها حضوری بودند، چون طراح باید با کارگاه و پرینتر در ارتباط باشد. ۳ آگهی دورکاری یا همکاری پروژه‌ای را ممکن دانسته بودند و یک برند هم نوشته بود طراح باید با ابزارهای هوش مصنوعی برای ساختن تصویر از ایده‌ها آشنا باشد.

فاصله دو ردیف اول مهم است: حقوقی که بیشتر سایت‌ها به اسم «حقوق طراح طلا» می‌نویسند، معمولا عدد درخواستی یا ادعای آموزشگاه‌هاست، نه حقوقی که واقعا پرداخت شده. ۸ آگهی از آگهی‌های طراح عدد حقوق را نوشته بودند و میانه کف و سقف بازه‌هایشان ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان بود. بالاترین‌ها، ۵۰ تا ۱۰۰ و ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون، برای طراح‌های مسلط به چند نرم‌افزار و با سابقه بالا در تهران بود و پایین‌ترین، ۱۵ تا ۲۵ میلیون، برای طراحی که فقط آشنایی اولیه با Rhino داشت.

درآمد طراح جواهرات از سفارش و کار پروژه‌ای

طراح آزاد به‌جای حقوق ماهانه برای هر مدل دستمزد می‌گیرد و درآمدش به تعداد سفارش، سختی طرح و مشتری‌های ثابت بستگی دارد. نرخ ثابت و معتبری برای هر مدل منتشر نشده و آموزشگاه‌ها عددهای متفاوتی برای درآمد طراح گفته‌اند، از ۱۵ تا ۷۵ میلیون تومان، بدون منبع. مشتری‌های اصلی طراح آزاد کارگاه‌های کوچکی‌اند که طراح تمام‌وقت ندارند، گالری‌ها و فروشنده‌های اینستاگرامی که مدل اختصاصی می‌خواهند.

حقوق طراح طلا به چه چیزی بستگی دارد؟

• تسلط به نرم‌افزار: طراحی که Matrix و ZBrush را با هم بلد است، پیشنهادهای بالاتری گرفته بود.
• طرح قابل تولید: کارفرماها به طراحی که خطای ریخته‌گری و ساخت ندارد بیشتر می‌پردازند، چون هر اصلاح یعنی طلا و زمان بیشتر.
• تخصص: النگو، سرویس عروس، طلای سبک و جواهر نگین‌دار بازارهای جدایی‌اند و آگهی‌ها گاهی فقط یکی را می‌خواستند.
• شهر: بیشترین آگهی و بالاترین پیشنهادها در تهران بود.

برای طراح جواهر شدن مدرک دانشگاهی شرط نیست؛ در آگهی‌ها فقط دو کارفرما مدرک هنر یا طراحی صنعتی را ذکر کرده بودند و بقیه نمونه کار و تسلط به نرم‌افزار را می‌سنجیدند. مسیر رایج سه بخش دارد: طراحی دستی برای فهم فرم و تناسب، نرم‌افزار سه‌بعدی برای ساخت مدل، و شناخت ساخت و ریخته‌گری برای اینکه طرح در کارگاه درست دربیاید. اگر هنوز به دانشگاه یا هنرستان فکر می‌کنی، ظرفیت‌ها در صفحه رشته طراحی طلا و جواهر آمده است.

دوره‌ها، ساعت و هزینه ۱۴۰۵

• دوره‌های استاندارد فنی و حرفه‌ای: «طراح کلاسیک زیورآلات» مقدماتی ۱۸۰ و پیشرفته ۱۲۰ ساعت، و «طراح طلا و جواهر با رایانه» مقدماتی ۱۴۰ و پیشرفته ۱۹۰ ساعت؛ شهریه مصوب هر کدام در آموزشگاه‌های آزاد تهران ۱۸٫۱ میلیون تومان حضوری و ۱۴٫۵ میلیون مجازی است. چهار دوره روی هم ۶۳۰ ساعت و ۷۲٫۶ میلیون تومان می‌شود. اسم نرم‌افزار در این استانداردها نیامده، پس بپرس دوره رایانه‌ای با کدام نرم‌افزار برگزار می‌شود.
• دوره جامع Matrix در یک آکادمی تهران: ۲۴ جلسه سه‌ساعته، یعنی ۷۲ ساعت کلاس زنده، به‌اضافه جلسه‌های ضبط‌شده؛ شهریه کامل در مهر ۱۴۰۵ پس از تخفیف حدود ۶۴ تا ۷۰ میلیون تومان بود.
• دوره ZBrush برای جواهر در همان آکادمی: ۶۰ ساعت، با شهریه ۳۰ تا ۳۵ میلیون تومان برای کلاس‌های آبان ۱۴۰۵.
• کارآموزی فشرده Matrix در آکادمی دیگری: یک ماه، پنج روز در هفته و روزی شش ساعت، روی هم ۱۲۰ ساعت حضوری با شهریه ۷٫۴ میلیون تومان؛ این دوره برای کسی است که مقدمات را می‌داند.

یک ترتیب معقول برای کسی که از صفر شروع می‌کند: چند ماه طراحی دستی و شناخت سنگ و فلز، بعد Matrix و Rhino تا جایی که بتوانی یک انگشتر نگین‌دار و یک النگو را کامل مدل کنی، و در آخر ZBrush و رندر. در کنار دوره، چند هفته در یک کارگاه ببین فایل تو چطور چاپ، ریخته و ساخته می‌شود؛ همین تجربه است که آگهی‌ها با «طرح قابل تولید» از آن حرف می‌زنند.