درآمد نقاش ساختمان: دستمزد متری و روزانه، حقوق ماهانه و راه رسیدن به نرخ اوستا

کلاس یا شاگردی؟

کلاس‌های دو استاندارد اصلی چند ماه طول می‌کشد، ولی کسی تا مدتی کنار یک اوستا کار نکند، سرعتی را که کار متری می‌خواهد پیدا نمی‌کند. بهترین ترکیب این است که کلاس را برای درست یاد گرفتن ترتیب کار و مدرک بروی و هم‌زمان شاگرد یک اوستا باشی. ۱۲ آگهی هم آموزش در حین کار را وعده داده بودند؛ پیش از قبول کردن بپرس در هفته‌های آموزش مزد می‌دهند یا نه، چون یکی از آن‌ها برای آموزش جلسه‌ای پول می‌گرفت.

نقطه سر به سر متری و روزمزد

وسط بازه رنگ پلاستیک بدون مصالح حدود ۱۷۵ هزار تومان برای هر متر است. نقاشی که روزی ۲۰ متر مربع پلاستیک تمیز تحویل بدهد، با این نرخ حدود ۳٫۵ میلیون تومان مزد ساخته است؛ یعنی به اندازه روزمزدی که فهرست‌های بازار برای نقاش مستقل در تهران می‌گویند. هر متر بیشتر از این، کار متری را از روزمزد پرسودتر می‌کند و هر روزی که کار کند پیش برود، به ضرر نقاش است. این حساب فقط مثال است، چون سرعت به سطح کار، تعداد دست رنگ و اینکه زیرسازی هم با خود نقاش باشد یا نه بستگی دارد.

متر مربع را چطور حساب می‌کنند؟

در کار متری سطح دیوار و سقف حساب می‌شود، نه متراژ کف خانه. یک اتاق ۱۲ متری با سقف ۳ متری حدود ۴۲ متر دیوار و ۱۲ متر سقف دارد. در و پنجره و نرده جدا و با متر طول حساب می‌شود. نقاش تازه‌کاری که این حساب را بلد نیست، معمولا کار را ارزان قیمت می‌دهد؛ برای همین متره کردن سطح جزو اولین درس‌های استاندارد کمک نقاش است.

درآمد ماه با ۲۲ روز کار

• شاگرد با میانه آگهی‌ها: ۲۲ روز ضرب در ۸۵۰ هزار تومان حدود ۱۸٫۷ میلیون تومان می‌شود؛ کمتر از کف مزد ماهانه قانونی با مزایا.
• اوستای استخدامی: با میانه ۱٫۵ میلیون تومان، حدود ۳۳ میلیون؛ در تهران با میانه ۲ میلیون، حدود ۴۴ میلیون.
• نقاش مستقل با مشتری خودش: با روزی ۲۰ متر پلاستیک و ۲۲ روز کار حدود ۷۷ میلیون تومان مزد ناخالص؛ ولی رفت‌وآمد، ابزار، بیمه و روزهای بی‌کاری هم با خود اوست و کمتر نقاشی همه ماه را پر کار دارد.

عددهای این بخش حساب ساده روی عددهای همین صفحه است، نه آمار رسمی. فاصله زیاد میان شاگرد و نقاش مستقل نشان می‌دهد درآمد این کار بیشتر به این بستگی دارد که چه کسی مشتری را می‌آورد.

از درآمد نقاش ساختمان چه چیزهایی کم می‌شود؟

عدد روزمزد یا متری، درآمد خالص نیست. نقاشی که خودش کار می‌گیرد، این‌ها را باید از آن کم کند:

• روزهای بی‌کار: بیشتر آگهی‌ها روزمزدند و روز بی‌کار پولی ندارد. فاصله میان دو کار، باران و سرمای زمستان برای نمای بیرون و تعطیلی‌ها، ماه ۲۲ روزه را کوتاه‌تر می‌کند.
• بیمه کارگران ساختمانی: با کارت مهارت می‌توانی برای بیمه ویژه کارگران ساختمانی اقدام کنی، هرچند ظرفیت پذیرش آن محدود است. سهم کارگر ۷ درصد است و در مهر ۱۴۰۵ برای درجه یک یعنی استادکار حدود ۲٫۲۱ میلیون تومان در ماه می‌شد، برای درجه دو ۱٫۸۶ و درجه سه ۱٫۵۱ میلیون.
• ابزار و دستگاه: غلطک، قلم‌مو، کاردک، لیسه، سنباده، نردبان و پوشش کف را همه نقاش‌ها دارند. کمپرسور، پیستوله و دستگاه پاشش هزینه بزرگ‌تری است که فقط وقتی سرعت و کار بیشتر می‌آورد ارزش خرید دارد.
• رفت‌وآمد و حمل: نقاش هر چند روز در یک خانه است. اگر ابزار و نردبان را خودت جابه‌جا کنی، هزینه رفت‌وآمد از مزد کم می‌شود. در آگهی‌ها فقط ۵ کارفرما سرویس رفت‌وآمد داشتند و ۲ آگهی صریحا نوشته بودند رفت‌وآمد با خود نقاش است.
• دوباره‌کاری: رنگی که پوسته کند یا بتونه‌ای که موج دارد، باید بی‌مزد دوباره زده شود. کار با عجله در کار متری سود را با دوباره‌کاری برمی‌گرداند.
• سهم پیمانکار: اگر کار از پیمانکار یا اوستای دیگری می‌رسد، او بخشی از مبلغ صاحب‌خانه را برمی‌دارد. هر چه مشتری مستقیم بیشتری داشته باشی، این سهم کمتر می‌شود.

کارفرماها چه کسی را می‌خواهند؟

۸۳ آگهی استادکار، اوستا یا نقاش ماهر می‌خواستند، ۳۶ آگهی نیمه‌ماهر و ۴۳ آگهی شاگرد، کمک نقاش، وردست یا کارگر ساده؛ ۲۸ آگهی هم اوستا و هم شاگرد را با هم می‌خواستند. ۳۵ آگهی بتونه‌کاری را شرط کرده بودند و ۲۶ آگهی کار کناف داشتند، یعنی بخش بزرگی از کار امروز نقاش، بتونه و رنگ سقف و دیوار کناف است. فقط ۱۰ آگهی از کار دکوراتیو مثل پتینه، مولتی کالر یا میکروسمنت نوشته بودند و ۳ آگهی از کار با دستگاه پاشش.

شیوه پرداخت، بیمه و شرط‌ها

• شیوه پرداخت: ۷۱ آگهی توافقی، ۴۰ روزانه، ۹ ماهانه، ۲ ساعتی و ۱ درصدی. ۲۹ آگهی تسویه هفتگی یا پنجشنبه‌ها را نوشته بودند.
• بیمه: فقط ۴ آگهی بیمه داشت؛ ۵۵ آگهی «ندارد» زده بود و ۶۴ آگهی چیزی ننوشته بودند.
• جنسیت: ۶۳ آگهی «فرقی نمی‌کند» زده بودند و ۴۳ آگهی فقط آقا می‌خواستند. ۱۱ آگهی در متن از خانم‌ها هم دعوت کرده بودند، از جمله برای غلطک‌زنی، کار دکوراتیو و شاگردی.
• سن و سربازی: ۲۳ آگهی سن نوشته بودند و سقف بیشترشان ۳۵ تا ۵۰ سال بود. فقط ۴ آگهی پایان خدمت یا معافیت را شرط کرده بودند.
• ساعت کار: رایج‌ترین ساعت «از ۸ تا ۱۷» بود که ۵۰ آگهی نوشته بودند. ۱۰ آگهی برای نیروی شهرستانی جای خواب داشتند.

ماهانه و متری در آگهی‌ها

سه آگهی عدد ماهانه داده بودند: یک کارفرمای تهران برای اوستای ماهر قرارداد ماهانه ۶۰ میلیون تومان با پرداخت هفتگی خرجی، یک آگهی شیراز «از پایه وزارت کار تا ۴۰ میلیون» و یک آگهی قم برای شاگرد ساده همراه آموزش ۱۵ میلیون تومان در ماه که از کف مزد قانونی هم کمتر است. یک آگهی قم برای بتونه روی توری کناف هر متر مربع ۷۵ تا ۹۰ هزار تومان پیشنهاد داده بود و داربست و مصالح با خود کارفرما بود.

برای نقاش ساختمان در نظرسنجی حقوق ۱۴۰۵ ردیف جدایی نیست. نزدیک‌ترین گروه «تخصص‌های ساختمانی» است که بنا، گچ‌کار و کاشی‌کار را دارد؛ همان نوع کار دستی روی ساختمان که روزمزد یا متری پول می‌گیرد. پس عددهای جدول را برآورد بدان، نه عدد خود نقاش. نمونه هم فقط ۳۱ نفر است.

• دریافتی: کسانی که در این گروه کار می‌کردند، در پایان ۱۴۰۴ در تهران میانه ۳۷ میلیون تومان خالص در ماه گرفته‌اند.
• درخواستی: همین افراد برای ۱۴۰۵ در تهران میانه ۵۵ میلیون خواسته بودند. این خواسته است، نه چیزی که گرفته‌اند.
• پیشنهاد آگهی‌ها: میانه روزمزد اوستا در ۳۳ آگهی ۱٫۵ میلیون و در ۱۳ آگهی تهران ۲ میلیون تومان بود؛ برای شاگرد در ۱۹ آگهی ۸۵۰ هزار تومان.

فاصله روزمزد آگهی با نرخ نقاش مستقل

فهرست‌های قیمت تهران روزمزد نقاش را ۲ تا ۳ میلیون و در یکی دیگر ۳٫۶ تا ۴٫۵ میلیون تومان نوشته‌اند. این عدد قیمت یک نقاش مستقل برای صاحب‌خانه است. پیمانکاری که نقاش استخدام می‌کند، بخشی از همین پول را برای خودش برمی‌دارد و ریسک پیدا کردن کار را هم خودش می‌پذیرد. برای همین میانه آگهی‌ها پایین‌تر است.

تهران و مشهد دو بازار جدا

میانه روزمزد اوستا در ۱۴ آگهی مشهد ۱٫۲۵ میلیون و بازه آن ۹۰۰ هزار تا ۱٫۵ میلیون تومان بود؛ در تهران میانه ۲ میلیون و بازه ۱ تا ۲٫۵ میلیون، و یک کارفرما برای هر سه روز کار ۸ میلیون تومان نوشته بود. برای شاگرد هم میانه مشهد ۶۵۰ هزار و تهران ۱٫۲۵ میلیون بود. مشهد بیشترین آگهی را داشت، ولی پرداخت آن کمتر بود.

بیشتر وقت نقاش صرف رنگ زدن نیست، صرف آماده کردن سطح است. ترتیب معمول کار در یک واحد این است:

• پوشاندن و جمع کردن: کف، در و پنجره، پریزها و وسایل را می‌پوشاند.
• زیرسازی: ترک‌ها را باز و پر می‌کند، بتونه می‌کشد و بعد از خشک شدن سنباده می‌زند؛ گاهی دو یا سه بار.
• آستر: یک دست آستر می‌زند تا رنگ رویه یکدست بنشیند.
• رنگ رویه: با غلطک و قلم‌مو یا پیستوله دو دست رنگ می‌زند و رنگ را به نمونه‌ای که مشتری انتخاب کرده می‌رساند.
• تحویل: لکه‌ها را می‌گیرد، پوشش‌ها را جمع می‌کند و کار را با مشتری نگاه می‌کند.

کار در کجا؟

نقاش یا در پروژه‌های نوساز کار می‌کند که چند واحد را پشت سر هم رنگ می‌زند، یا در خانه‌های قدیمی که صاحب‌خانه پیش از اجاره یا فروش رنگ تازه می‌خواهد. کار بازسازی کمتر به رونق ساخت‌وساز بسته است؛ در ۱۴۰۴ پروانه‌های ساختمانی کم شد، ولی خانه قدیمی هم هر چند سال رنگ می‌خواهد. نمای بیرون و رنگ فلز و نرده هم بخش دیگری از کار است که با داربست و ارتفاع همراه است.

نقاش ساختمان با نقاش صنعتی و نقاش هنری فرق دارد

نقاش خودرو و نقاش کارخانه در کابین رنگ و روی قطعه کار می‌کنند و رنگ صنعتی و پوشش ضد خوردگی کار متخصص دیگری است. نقاش ساختمان با رنگ پلاستیک، روغنی و اکریلیک روی گچ، بتن، کناف، چوب و فلز ساختمان کار می‌کند. در آگهی‌هایی که خواندیم هم این دو بازار جدا بود و آگهی نقاش خودرو، مبل و کارگاه تولید از آگهی نقاش ساختمان بیشتر بود.

• کارگر عمومی نقاش ساختمان: ۱۶ ساعت، حدود ۲٫۹۶ میلیون تومان. آشنایی با کارگاه و ایمنی.
• کمک نقاش ساختمان: ۱۷۷ ساعت، حدود ۱۸٫۷۳ میلیون تومان. خواندن نقشه، متره کردن سطح، گچ زنده و کشته، سنباده، آستر سقف، روغن روی گچ، چوب و فلز و ضد زنگ.
• نقاش ساختمان: ۲۵۳ ساعت، حدود ۲۶٫۷۸ میلیون تومان. پیش‌نیاز آن کمک نقاش است و مدرک ورودی پنجم ابتدایی. بتونه روی سطوح مختلف، رنگ پلاستیک و روغنی، همرنگ کردن با نمونه، رنگ استخر، طرح چوب و سنگ، اکلیل و کار با پیستوله و کمپرسور.

جمع سه دوره ۴۴۶ ساعت و حدود ۴۸٫۵ میلیون تومان در آموزشگاه آزاد تهران است؛ شهریه دوره مجازی ۸۰ درصد حضوری است. در مرکزهای دولتی شهریه کمتر است یا نیست و فقط هزینه آزمون و صدور مدرک گرفته می‌شود. در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ پنج دوره فعال «نقاش ساختمان» در آذربایجان شرقی، خوزستان، زنجان، لرستان و مرکزی ثبت‌نام داشت که همه برای آقایان بود.

دو دوره که درآمد را بالا می‌برد

«فضاساز یکپارچه دکوراتیو» ۱۵۰ ساعت و حدود ۱۵٫۹ میلیون تومان است و «نصاب کاغذ دیواری، موکت و پارکت» ۱۲۰ ساعت و حدود ۲۲٫۲ میلیون تومان. نقاشی که کار دکوراتیو یا کاغذ دیواری هم بلد باشد، در یک خانه کار بیشتری می‌گیرد.

مدرک لازم است؟

در هیچ‌کدام از ۱۲۳ آگهی مدرک فنی و حرفه‌ای شرط نبود و کارفرماها کار را در یکی دو روز آزمایشی می‌سنجند. فایده اصلی مدرک، کارت مهارت است که در بیمه کارگران ساختمانی به آن نیاز داری. قاعده‌های این بیمه را در صفحه گروه شغل‌های ساختمانی نوشته‌ایم.