دوره‌های مربیگری شنا: آزمون چهار شنا، هزینه درجه ۳ در ۱۴۰۵ و درآمد مربی

هزینه کل مسیر تا کارت درجه ۳ در ۱۴۰۵ حدود ۱۲٫۲ میلیون تومان است و اگر کلاس آماده‌سازی آزمون را هم بگیرید، به حدود ۱۸ میلیون می‌رسد. درجه ۲ سه مرحله دیگر و ۱۳٫۸ میلیون تومان دیگر دارد. کارت نجات غریق درجه ۲ هم با آزمون و دوره، حدود ۱۰٫۶ میلیون تومان است.

زمان را هم حساب کنید: دوره‌های تئوری و عملی صبح یا عصر کامل را می‌گیرند و غیبت در آن‌ها یعنی حذف. کسی که کار تمام‌وقت دارد، باید از پیش مرخصی بگیرد.

مربی شنا به آدم‌ها یاد می‌دهد در آب آرام بمانند، نفس بکشند و جلو بروند. بیشتر شاگردها مبتدی‌اند: کودکی که اولین بار پا در استخر می‌گذارد، زنی که سال‌ها از آب ترسیده، یا مردی که فقط می‌خواهد در تعطیلات کنار دریا بی‌خطر شنا کند. عده کمتری شناگر مسابقه‌ای‌اند که برای رکورد تمرین می‌کنند و مربی باید برنامه هفتگی و زمان‌گیری را برایشان بچیند.

کار در عمل سه شکل دارد:

• کلاس گروهی در استخر: چند شاگرد هم‌سطح، معمولا ترم ده یا دوازده جلسه‌ای، در سانسی که استخر به آموزش داده است.
• کلاس خصوصی و نیمه‌خصوصی: یک تا چهار شاگرد. در آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ بیشتر کلاس‌ها همین شکل را داشتند و بعضی مربی‌ها در استخر منزل یا هتل هم درس می‌دادند.
• تیم و باشگاه: آماده کردن شناگرهای نوجوان برای مسابقه‌های استانی و کشوری، که بیشتر کار مربی‌های درجه بالاتر است.

فدراسیون ورزش‌های آبی برای آموزش هم مسیر رسمی دارد. در «نظام ملی شنا» شناگر هفت سطح دارد و برای نوآموزها یک مسیر پایه چهارسطحی تعریف شده است. هر شاگرد می‌تواند در آزمون تعیین سطح شرکت کند؛ هزینه این آزمون در آبان ۱۴۰۵ صد و پنجاه هزار تومان بود. مربی‌ای که این سطح‌ها را بشناسد، کلاسش را مرحله‌به‌مرحله می‌چیند و به خانواده‌ها می‌گوید فرزندشان دقیقا کجای مسیر است.

یک نکته را از اول بدانید: مربی شنا با ناجی غریق یکی نیست. ناجی مراقب امنیت همه شناگرهای استخر است و کارتش را فدراسیون نجات غریق و غواصی می‌دهد. مربی شنا آموزش می‌دهد و کارتش از فدراسیون ورزش‌های آبی است. در آگهی‌ها این دو اغلب کنار هم آمده‌اند، اما دو مسیر جدا با دو آزمون جدا دارند.

قدم اول: حساب کاربری و مدارک

اول در سامانه فدراسیون با کد ملی و شماره موبایل حساب می‌سازید و مدارک را بارگذاری می‌کنید. اطلاعیه‌های ۱۴۰۵ این موارد را خواسته‌اند: شناسنامه و کارت ملی، مدرک تحصیلی دست‌کم دیپلم یا گواهی اشتغال به تحصیل، کارت پایان خدمت یا معافیت برای آقایان، و بیمه ورزشی معتبر. در یکی از استان‌ها نوشته بودند بیمه ورزشی باید به نام رشته شنا صادر شده باشد. سامانه با مدارک ناقص اجازه ثبت‌نام نمی‌دهد و پول واریزی هم برنمی‌گردد.

قدم دوم: آزمون چهار شنا

آزمون ورودی درجه ۳ عملی است و در استخر برگزار می‌شود. در اطلاعیه استان فارس آمده است که آزمون شامل شنای پروانه، قورباغه، کرال سینه و کرال پشت با تکنیک صحیح و بدون خطای فنی است. یعنی سرعت ملاک اصلی نیست؛ داور به هماهنگی دست و پا، نفس‌گیری و حالت بدن نگاه می‌کند. هزینه این آزمون در همه استان‌هایی که دیدیم پانصد هزار تومان بود. در اطلاعیه استان مرکزی نوشته شده است هر نفر در یک سال حداکثر چهار بار می‌تواند در آزمون ورودی شرکت کند.

کسی که پروانه یا کرال پشتش ضعیف است، بهتر است پیش از آزمون چند هفته اصلاح تکنیک کار کند. هیئت اصفهان در آبان ۱۴۰۵ یک کلاس آماده‌سازی ویژه همین آزمون گذاشته بود: روزهای زوج، یک ساعت و نیم، حدود یک ماه، به قیمت ۶ میلیون تومان. این کلاس اجباری نیست و ظرفیتش هم ده نفر بود.

قدم سوم: دوره تئوری و بعد دوره عملی

قبولی در آزمون چهار شنا، پیش‌نیاز دوره تئوری مربیگری شنا درجه ۳ است. قبولی در تئوری هم پیش‌نیاز دوره عملی است. از ۱۴۰۴ به بعد فدراسیون فقط دوره‌های تئوری‌ای را می‌پذیرد که خودش برگزار کرده باشد؛ پس کلاس آنلاین یک موسسه خصوصی جای این مرحله را نمی‌گیرد. در فهرست پیش‌نیازهای دوره عملی، دوره تئوری عمومی درجه ۳ و لیسانس تربیت بدنی هم کنار آزمون ورودی آمده‌اند. اگر لیسانس تربیت بدنی دارید، پیش از ثبت‌نام از هیئت استان بپرسید کدام بخش برایتان حذف می‌شود.

حداقل سن در اطلاعیه‌های ۱۴۰۵ هجده سال تمام است. حضور افراد دارای بیماری خاص و بانوان باردار در دوره‌ها ممنوع اعلام شده است و در یکی از استان‌ها برای روز اول کلاس عملی گواهی سلامت خواسته بودند.

کلاس تئوری: هفت روز فشرده

دوره تئوری درجه ۳ تهران برای آقایان از ۲۷ شهریور تا ۳ مهر ۱۴۰۵ برگزار شد: ۷۶ ساعت، ۱۴ درس، هر روز از ساعت هشت و نیم صبح. نمره قبولی هر درس ۱۲ و معدل کل باید ۱۴ یا بیشتر باشد. کسی که در چند درس رد شود، می‌تواند در آزمون مجدد شرکت کند. در یزد همین دوره برای بانوان بعدازظهرها برگزار می‌شد. در اطلاعیه یزد و اصفهان غیبت به معنی حذف از دوره اعلام شده بود.

کلاس عملی: یاد دادن، نه فقط شنا کردن

در دوره عملی، شنای خودتان دیگر آزمون نمی‌شود؛ یاد می‌گیرید چطور به دیگری یاد بدهید. ساعت‌های این کلاس در استخر می‌گذرد. در فارس دوره عملی آقایان شش صبح پشت سر هم از ساعت ۷ تا ۱۱ بود. در البرز دوره بانوان حدود سه هفته طول کشید، یک روز در میان، از ۸ صبح تا ۲ بعدازظهر. در قزوین نوشته بودند آزمون پایان دوره تکرار نمی‌شود؛ یعنی کسی که آنجا رد شود، باید دوره را دوباره بگذراند.

مدرک مربی شنا چه چیزی را نشان می‌دهد؟

کارت درجه ۳ اولین کارتی است که استخرها و آکادمی‌ها از مربی شنا می‌خواهند. درجه ۲ برای کسی است که چند سال آموزش داده و می‌خواهد شناگر باشگاهی یا تیم استانی را آماده کند؛ پیش‌نیاز آن کارت درجه ۳، تئوری عمومی درجه ۲ و یک کلینیک مقدماتی شنا است و حداقل سن آن در سامانه ۲۱ سال آمده است. درجه ۱ آخرین پله است و دوره‌اش کمتر اعلام می‌شود.

کارت بعد از صادر شدن باید تمدید شود. فدراسیون برای این کار دوره یک‌روزه «مجوز فعالیت» یا بازآموزی می‌گذارد؛ بازآموزی درجه ۳ در تهران ۲۶ آبان ۱۴۰۵ برگزار می‌شود و ظرفیت پنجاه نفره‌اش چند روز پس از باز شدن ثبت‌نام پر شد. در سامانه فدراسیون بخش «استعلام اعضا» هم هست که با آن می‌شود اعتبار کارت یک مربی را دید. اگر مدیر استخری کارت شما را بخواهد، معمولا همین را نگاه می‌کند.

کارت‌هایی که کنار مربیگری شنا به کار می‌آیند

• نجات غریق درجه ۲: آزمون تعیین سطح آن ۲۰۰ متر کرال سینه در ۴ دقیقه برای آقایان و ۴ دقیقه و نیم برای بانوان، ۱۰۰ متر قورباغه، پای دوچرخه و ۲۰ متر زیرآبی دارد و ۸۲۵ هزار تومان هزینه دارد. خود دوره در تهران و شیراز ۹٫۷۵ میلیون تومان است و بعد از آن ۳۰ ساعت کارورزی در استخر لازم است. ناجی‌ها هر سال هم دوره آمادگی ۹۰۰ هزار تومانی می‌گذرانند.
• تمرین در آب: درجه ۳ این رشته در البرز ۷ میلیون تومان بود و فقط دارندگان کارت مربیگری یکی از رشته‌های آبی را می‌پذیرفت. برای کلاس‌های بانوان و سالمندان به کار می‌آید.

در فهرست پیش‌نیازهای دوره‌های مربیگری شنا که خواندیم، کارت نجات غریق نیامده بود. اما در آگهی‌های استخدام، داشتن هر دو کارت یک امتیاز روشن است.

بیشتر درآمد مربی شنا از حقوق ثابت نمی‌آید؛ از شهریه کلاس‌ها می‌آید. در ۱۶ آبان ۱۴۰۵ در سایت آگهی محلی شش شهر تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و کرج ۲۹۳ آگهی کلاس شنا ثبت شده بود. مشهد با ۷۷ آگهی و تهران با ۶۷ آگهی بیشترین بودند. در ۱۱۱ عنوان کلمه بانوان، خانم یا دختر آمده بود و در ۵۰ عنوان کلمه کودک. یعنی بخش بزرگی از بازار کلاس شنا، کلاس زن‌ها و بچه‌هاست و برای مربی‌های زن جای زیادی دارد.

شاگرد چقدر می‌پردازد؟

این‌ها شهریه‌هایی است که خود مربی‌ها در آگهی نوشته بودند، یعنی پولی که شاگرد می‌دهد و نه آنچه به جیب مربی می‌رسد:

• تهران: ده جلسه خصوصی ۱۰ میلیون تومان، نیمه‌خصوصی ۷٫۵ میلیون، گروه سه تا پنج نفره ۶ میلیون برای هر نفر و تک‌جلسه ۸۰۰ هزار تومان.
• مشهد: ده جلسه خصوصی ۴٫۹ تا ۶٫۶ میلیون، کلاس عمومی پنج نفره ۳ میلیون؛ تک‌جلسه ۶۰۰ هزار تومان.
• اصفهان: کلاس خصوصی ۹ میلیون و کلاس عمومی ۴ میلیون تومان.
• شیراز: ترم دوازده جلسه‌ای ۴ تا ۵٫۸ میلیون تومان.
• کرج: ده جلسه ۳٫۹ میلیون تومان.

از این پول چه کم می‌شود؟

مربی‌ای که در استخر عمومی درس می‌دهد، باید ورودی استخر یا اجاره سانس را بدهد یا با مدیر استخر درصدی کار کند. یکی از آگهی‌های مشهد صریح نوشته بود هزینه استفاده از استخر جداست. در آگهی استخدام یک مجموعه در ولنجک تهران هم حقوق ثابت و «درصد از شاگرد» کنار هم آمده بود. سهم دقیق استخر در هیچ منبع قابل استنادی نیامده است و از استخری به استخر دیگر فرق می‌کند؛ پیش از قبول همکاری آن را کتبی بپرسید.

یک حساب ساده نشان می‌دهد چرا مربی‌ها چند کلاس را کنار هم می‌گذارند. مربی‌ای که در تهران ماهی سه شاگرد خصوصی ده جلسه‌ای داشته باشد، ۳۰ جلسه کار کرده است. اگر سهم استخر و رفت و آمد را کم کند، درآمدش به تعداد شاگرد و سانس آزاد استخر بستگی دارد، نه به مدرکش. کلاس‌های تابستان پرتر است و در پاییز و زمستان بعضی استخرها سانس آموزش را کم می‌کنند.

عدد این بخش یک پیام روشن دارد: استخرها کمتر برای مربی شنا آگهی استخدام می‌دهند و بیشتر مربی‌ها شاگردشان را خودشان پیدا می‌کنند. در سایت کاریابی، از ۷۰ آگهی بخش ورزش و کلمه‌های شنا و نجات غریق، فقط یک آگهی مربی شنا بود: مجموعه‌ای در تهران، تمام‌وقت، سن ۱۹ تا ۳۰ سال، با حقوق ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان.

شش آگهی سایت آگهی محلی این‌ها بودند:

• استخر بانوان یوسف‌آباد تهران، تمام‌وقت، مربی شنا و ناجی خانم با مدرک معتبر مربیگری شنا.
• مجموعه‌ای در ولنجک، آقا، تا ۳۵ سال، شیفت هشت‌ساعته، دو سال سابقه، ۲۷ تا ۳۰ میلیون تومان ثابت به اضافه درصد از شاگرد، با بیمه.
• استخری در نیاوران، مربی خانم برای آموزش کودکان، ترجیحا با تجربه شنای موزون، بدون بیمه.
• آکادمی شنای اصفهان، آقا و زیر ۲۵ سال، حداقل ۲۰ میلیون تومان با بیمه، با کارت مربیگری یا نجات غریق یا تسلط کامل به چهار شنای اصلی.
• یک مجموعه ورزشی در تهران که ناجی و مربی شنای آقا می‌خواست.
• خانواده‌ای در تهران که برای استخر خانه‌شان مربی می‌خواست.

چند نکته از متن آگهی‌ها: تقریبا همه مدرک معتبر خواسته بودند؛ چند آگهی سقف سنی داشتند؛ کار با کودک بیشترین درخواست بود؛ و بیشتر آگهی‌ها جنسیت مربی را تعیین کرده بودند، چون استخرها سانس زنانه و مردانه جدا دارند. آگهی‌های ناجی غریق در تهران از حقوق پایه وزارت کار تا ساعتی ۱۲۰ هزار تومان بود؛ ناجی ساحل کیش ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان با اسکان پیشنهاد گرفته بود و هتلی در یزد ۳۰ تا ۳۵ میلیون.

اگر دنبال استخدام مربی شنا هستید، به جز آگهی‌ها مستقیم سراغ آکادمی‌های شنا، استخرهای هتل‌ها و مجموعه‌های مسکونی بروید. آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ بیشتر از همین مجموعه‌ها بود.

سه عدد را از هم جدا نگه دارید. دریافتی پولی است که مربی‌های ورزش در پایان ۱۴۰۴ واقعا گرفته‌اند؛ درخواستی رقمی است که برای ۱۴۰۵ خواسته‌اند و معمولا بالاتر است؛ پیشنهاد آگهی چیزی است که کارفرما روی کاغذ نوشته است. بعضی صفحه‌ها عدد ۳۶ میلیون را حقوق مربی شنا می‌نویسند، در حالی که این عدد میانه درخواستی است، نه دریافتی.

این گزارش برای این گروه سطح سابقه را جدا نکرده است و مربی شنا را هم جدا نشان نمی‌دهد؛ برای همین فقط به‌عنوان نزدیک‌ترین گروه آمده است. سهم پاداش و درصد در تهران ۱۷ درصد از دریافتی گزارش شده است.

چه چیزی حقوق مربی شنا را بالا می‌برد؟

• داشتن کارت نجات غریق کنار کارت مربیگری؛ بیشتر آگهی‌های تهران هر دو را با هم خواسته بودند.
• تجربه آموزش کودک و شاگرد ترسیده از آب؛ بیشترین درخواست بازار همین است.
• کار در تهران و استخر خصوصی؛ شهریه ده جلسه خصوصی در تهران ۱۰ میلیون و در مشهد ۴٫۹ تا ۶٫۶ میلیون تومان بود.
• درجه ۲ و سابقه تیمداری برای کسی که به سمت شنای مسابقه‌ای می‌رود.