چگونه مربی تکواندو شویم: شرط دان ۴ و ۲۳ سالگی، هزینه کارت ۱۴۰۵ و درآمد مربی رزمی

هر درجه با دوره تئوری همان درجه شروع می‌شود و بعد دوره عملی. در تکواندو، تئوری درجه ۲ در ۱۴۰۵ سه میلیون و تئوری درجه ۱ سه و نیم میلیون تومان بود و دوره عملی آن‌ها ۸ و ۱۰ میلیون. دوره‌های کوتاه کمک‌های اولیه و آموزش ورزش به کودکان را آموزشگاه‌ها و ادارات ورزش برگزار می‌کنند و برای کلاس بچه‌ها بیشترین فایده را دارند.

دانشگاه شرط مربیگری نیست. کارشناسی تربیت بدنی فقط تئوری درجه ۳ را حذف می‌کند و در کار روزمره، دانش آسیب‌شناسی و حرکات اصلاحی به مربی کمک می‌کند؛ یکی از مربی‌هایی که در تبریز آگهی همکاری داده بود، همین را کنار کارت فدراسیون نوشته بود.

مربی تکواندو کسی است که کارت مربیگری فدراسیون تکواندو را دارد و در باشگاه کلاس می‌گیرد: کلاس کودکان و نوجوانان، آماده کردن شاگرد برای آزمون کمربند و، در سطح بالاتر، تیم مسابقه. کارت را فقط فدراسیون می‌دهد. در بخشنامه شهریور ۱۴۰۵ آمده که گواهی هیچ مرجع دیگری به جای دوره تئوری فدراسیون پذیرفته نمی‌شود؛ پس دوره‌ای که موسسه‌ای بیرون از این نظام بفروشد، راه کارت نیست.

اگر بخواهیم کل راه را در پنج قدم بگوییم:

• کمربند مشکی و بعد دان ۴. شرط دوره تئوری درجه ۳ در ۱۴۰۵ برای آقایان و بانوان یکی است: دان ۴. از دان ۱ تا دان ۴ با کمترین فاصله‌ها حدود شش سال طول می‌کشد.
• ۲۳ سال تمام. سن کمتر از این، حتی با دان بالاتر، اجازه ثبت‌نام نمی‌دهد.
• دوره تئوری درجه ۳. ثبت‌نام آن در ۱۴۰۵ از ۱ تا ۸ مهر و فقط در سامانه فدراسیون بود و تمدید نشد. شهریه: ۲٫۸ میلیون تومان.
• دوره عملی درجه ۳. بعد از قبولی در تئوری؛ پیش‌ثبت‌نام آن ۴ تا ۹ مهر بود و استان میزبان را کمیته آموزش فدراسیون تعیین می‌کند. شهریه: ۶ میلیون تومان.
• کار زیر دست یک مربی باتجربه. بیشتر مربی‌ها سال‌ها پیش از کارت، کمک مربی کلاس استادشان بوده‌اند و شاگرد اولشان را از همان کلاس پیدا کرده‌اند.

مربی تکواندو در باشگاه چه می‌کند

کار روزانه بیشتر از آنکه مبارزه باشد، آموزش است: گرم کردن گروه، تکرار تکنیک‌های پایه با بچه‌های پنج تا دوازده ساله، تمرین فرم (پومسه) برای آزمون کمربند، و مراقبت از اینکه کسی آسیب نبیند. مربی باید کلاس را پر نگه دارد، با پدر و مادرها حرف بزند، شاگرد را برای آزمون ارتقا معرفی کند و هر سال در کلاس هماهنگی مربیان شرکت کند. کلاس‌ها بیشتر عصرها و روزهای تعطیل است؛ صبح‌ها معمولا خالی است مگر کلاس بانوان یا مدرسه.

جمع این سه بخش بدون کلاس هماهنگی ۱۳٫۲ میلیون تومان می‌شود: ۴٫۴ میلیون برای آزمون‌های دان ۱ تا ۴ و ۸٫۸ میلیون برای دو بخش دوره درجه ۳. این پول در طول شش سال یا بیشتر پرداخت می‌شود، نه یک‌جا. بزرگ‌ترین قلم، شهریه دوره عملی است و اگر کسی در آن تجدید شود، باید در دوره بعد دوباره ثبت‌نام کند.

دو نکته پول را کم یا زیاد می‌کند. اول، مدرک کارشناسی تربیت بدنی فقط از تئوری درجه ۳ معاف می‌کند؛ دوره عملی برای همه است و آن ۶ میلیون تومان سر جایش می‌ماند. دوم، پیش‌ثبت‌نام دوره عملی یک میلیون تومان است و اگر کسی پیش‌ثبت‌نام کند ولی در هیچ‌یک از دوره‌های اعلام‌شده شرکت نکند، این مبلغ برنمی‌گردد. عضویت سالانه در بانک اطلاعات فدراسیون هم برای استادها ۲۰۰ هزار تومان است.

کاراته یک فدراسیون دارد ولی سبک‌های زیادی زیر آن کار می‌کنند؛ کیوکوشین، شوتوکان، گوجوریو و سبک‌های دیگر هر کدام استاد و کلاس خودشان را دارند و دوره‌های عملی مربیگری هم سبک به سبک برگزار می‌شود. در سامانه فدراسیون کاراته مثلا «کلاس عملی مربیگری درجه ۳، سبک کیوکوشین ساباکی، تهران، آقایان و بانوان» ثبت شده است. پس کسی که می‌خواهد مربی کاراته شود، اول باید بداند سبکش زیر کدام انجمن سبکی فعالیت می‌کند.

فرق مهم کاراته با تکواندو، کارورزی است. کمیته مربیان فدراسیون کاراته در مرداد ۱۴۰۳ اعلام کرد که برای گرفتن کارت درجه ۳، داوطلب باید ۶۰ ساعت کارورزی در کنار مربیان باتجربه بگذراند و کارت پس از تایید هیئت کاراته استان صادر می‌شود. مربیان درجه ۲ و ۱ از این کارورزی معاف‌اند. یعنی همان سال‌های کمک مربیگری، در کاراته رسما بخشی از راه است.

هزینه‌های کنار راه

در فهرست رویدادهای فدراسیون کاراته در آبان ۱۴۰۵، چند هیئت استانی برای دوره‌های ارتقای مربیان و داوران سهم خود را جدا نوشته‌اند؛ مثلا در قزوین و کرمان هر یک درجه ارتقای کاتا یا کومیته ۱٫۵ میلیون تومان و حضور بدون ارتقا یک میلیون تومان. شهریه خود دوره مربیگری درجه ۳ کاراته پشت ورود به سامانه است و در صفحه‌های عمومی منتشر نشده؛ پیش از ثبت‌نام آن را از هیئت استان بپرسید.

در آگهی‌های جذب مربی، کاراته پابه‌پای تکواندو آمده است: از ۳۷ آگهی جذب مربی رزمی، ۸ آگهی نام کاراته و ۸ آگهی نام تکواندو را آورده بودند. یکی از آن‌ها آکادمی کاراته‌ای در تبریز بود که کمک مربی دختر بالای ۱۵ سال، زیر نظر استاد خانم، جذب می‌کرد.

آگهی‌های جذب مربی رزمی بیشتر شبیه پیشنهاد شراکت‌اند تا استخدام. ۱۴ آگهی صریحا نوشته بودند مربی باید شاگرد یا «یوزر» داشته باشد یا اولویت با مربی دارای شاگرد است؛ یکی از باشگاه‌های مشهد حداقل سه شاگرد خواسته بود و یک مجموعه در تهران نوشته بود همکاری «فقط به صورت درصدی» است. شش آگهی هم دو راه پیش پای مربی گذاشته بودند: درصد از شهریه، یا اجاره سانس و برداشتن همه شهریه.

فقط ۵ آگهی مدرک مربیگری معتبر یا کارت فدراسیون را شرط کرده بودند و فقط ۲ آگهی نوشته بودند بیمه دارند؛ ۱۰ آگهی صریحا نوشته بودند بیمه ندارند. در عوض نیاز به مربی خانم روشن بود: ۱۵ آگهی فقط خانم می‌خواستند، ۷ آگهی فقط آقا و ۱۰ آگهی فرقی نمی‌گذاشتند. باشگاه‌های بانوان مربی زن لازم دارند و این کار را برای دخترهایی که دان گرفته‌اند زودتر باز می‌کند.

در سایت بزرگ کاریابی همان روز، از ۷۶ آگهی رشته ورزش و جست‌وجوهای «رزمی»، «تکواندو» و «کاراته» حتی یک آگهی مربی رزمی نبود. واژه «رزمی» فقط در پنج آگهی نگهبانی و حراست آمده بود که آشنایی با ورزش رزمی را امتیاز می‌دانستند. کار مربی رزمی از باشگاه، استاد و آشنا می‌رسد، نه از رزومه فرستادن.

طرف دیگر بازار، آگهی کلاس است. در همان شش شهر ۳۸۵ آگهی کلاس رزمی دیدیم که مربی‌ها و باشگاه‌ها برای جذب شاگرد داده بودند: بوکس و کیک‌بوکسینگ ۱۴۵، کاراته ۶۱، تکواندو ۲۰، ووشو و کونگ‌فو ۱۷ و بقیه دفاع شخصی و سبک‌های ترکیبی. کم بودن آگهی کلاس تکواندو یعنی شاگرد این رشته بیشتر از راه باشگاه‌های قدیمی و مدرسه‌ها می‌آید.

گزارش‌های معتبر حقوق برای مربی رزمی جدول جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه، «تربیت بدنی و تغذیه» است که مربی ورزشی، کارشناس تغذیه و مشاور تغذیه را با هم می‌شمارد و سابقه را از هم جدا نمی‌کند. در این گروه، نیمی از کسانی که در تهران کار می‌کردند در پایان ۱۴۰۴ کمتر از ۲۶ میلیون تومان خالص در ماه گرفته‌اند و برای ۱۴۰۵ حدود ۳۶ میلیون درخواست داشته‌اند. عدد ۳۶ آرزوی حقوق است، نه دریافتی.

حقوق مربی تکواندو در عمل از شهریه شاگردها ساخته می‌شود. ۱۷ آگهی از ۳۷ آگهی جذب مربی، کار را درصدی می‌خواستند؛ یعنی باشگاه سالن و تشک را می‌دهد و از شهریه هر شاگرد سهم برمی‌دارد. تنها آگهی‌ای که نسبت را نوشته بود، در تبریز، ۴۰ درصد را برای مربی و ۶۰ درصد را برای باشگاه گذاشته بود. فقط سه آگهی پیشنهاد ماهانه با عدد داده بودند و هر سه بین ۱۲ تا ۲۰ میلیون تومان بود. یک آگهی شیراز تا ۵۰ میلیون نوشته بود ولی برای چند نقش با هم، از جمله مربی بدنسازی، و به همین دلیل در جدول نیامده است.

یک حساب ساده برای کلاس درصدی

فرض کنید کلاس عمومی ماهی ۱۲ جلسه و شهریه هر شاگرد ۱٫۵ میلیون تومان باشد؛ این شهریه را یک باشگاه هنرهای رزمی در تهران در آگهی آبان ۱۴۰۵ نوشته بود؛ در مشهد کلاسی که تکواندو، کونگ‌فو و کیک‌بوکسینگ درس می‌داد شهریه تابستانی را ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان گذاشته بود. با ۲۰ شاگرد، شهریه ماه ۳۰ میلیون تومان می‌شود و سهم ۴۰ درصدی مربی ۱۲ میلیون. همین مربی اگر دو کلاس پر داشته باشد به حدود ۲۴ میلیون می‌رسد. این مثال است، نه وعده: شاگرد در تابستان زیاد و در ماه‌های امتحان کم می‌شود و درصد هر باشگاه فرق می‌کند.

عددها را چند چیز بالا می‌برد: تعداد شاگرد ثابت، کلاس خصوصی، داشتن تیم مسابقه که خانواده‌ها برای آن پول بیشتری می‌دهند، و درجه بالاتر کارت که اجازه آماده کردن شاگرد برای آزمون‌های بالاتر را می‌دهد. مربی‌ای که سالن را اجاره می‌کند همه شهریه را برمی‌دارد ولی اجاره سانس را هم خودش می‌دهد.