راننده تاکسی: درآمد اسنپ و تاکسی شهری، شرایط و راه شروع

آموزش لازم چقدر هزینه دارد؟

به گفته رئیس کانون آموزشگاه‌های رانندگی، در اردیبهشت ۱۴۰۵ هر ساعت آموزش عملی ۶۰۰ هزار تومان شد و گرفتن گواهینامه روی هم حدود ۱۵ میلیون تومان هزینه دارد. فنی و حرفه‌ای تهران برای تاکسی درون‌شهری استانداردی ندارد، ولی دوره «راننده سواری کرایه برونشهری» ۵۴ ساعت و حدود ۴٫۷ میلیون تومان، و «راننده وسایل نقلیه گردشگری» ۶۸ ساعت و حدود ۵٫۸ میلیون تومان است.

این دوره‌ها جای پروانه تاکسیرانی را نمی‌گیرند. مهارتی که درآمد راننده تاکسی را بیشتر از همه بالا می‌برد، رفتار خوب با مسافر و امتیاز بالا در برنامه است؛ برای همین خدمات مشتری در مرحله اول مسیر آمده است.

پردرآمدترین راننده اسنپ در ۱۴۰۴ از ۹٬۴۴۷ سفر حدود یک میلیارد و ۲۹۵ میلیون تومان کرایه گرفت؛ این عدد رکورد یک نفر است، نه درآمد معمول. همان سال جنگ اسفند تا نیمه فروردین سفرهای درون‌شهری اسنپ را ۳۵ تا ۶۰ درصد کم کرد و تعداد رانندگان فعال را ۲۵ تا ۵۰ درصد. در آگهی‌های آژانس هم ادعای کارکرد روزانه ۲٫۵ تا ۴ میلیون تومان دیده می‌شود که آن هم کارکرد ناخالص است.

حقوق راننده اسنپ یا کرایه؟

راننده اسنپ کارمند شرکت نیست و حقوق ماهانه نمی‌گیرد. هر سفر کرایه‌ای دارد که سهم شرکت از آن کم می‌شود و بقیه به کیف پول راننده می‌رود؛ تسویه با خود راننده است و اگر یک هفته کار نکند، آن هفته درآمدی هم ندارد.

درآمد راننده تاکسی شهری چقدر است؟

برای تاکسی خطی و زرد هیچ آمار رسمی و تازه‌ای از درآمد پیدا نکردیم. چیزی که روشن است: کرایه تاکسی در تهران برای ۱۴۰۵ پنجاه درصد بالا رفت و در مهر ۱۴۰۵ معاونت حمل‌ونقل شهرداری ۲۰ درصد افزایش دیگر را به دلیل گرانی سوخت پیشنهاد داد که هنوز تصویب نشده است. گزارش‌های معتبر حقوق هم راننده تاکسی را جدا گزارش نمی‌کنند و او را با پیک و راننده شخصی در یک گروه می‌آورند.

درآمد راننده تپسی با اسنپ فرق دارد؟

کرایه‌ها نزدیک به هم است و فرق اصلی در کمیسیون، طرح‌های تشویقی و تعداد سفری است که هر برنامه در شهر تو می‌دهد. کمیسیون تپسی را از منبع رسمی پیدا نکردیم. بسیاری از رانندگان در هر دو برنامه ثبت‌نام می‌کنند، ولی داشتن دو حساب سهمیه بنزین را دو برابر نمی‌کند.

چه چیزی درآمد را بالا می‌برد؟

• ساعت و زمان کار: ساعت‌های شلوغ و شیفت شب کرایه بیشتری دارند؛ یک آژانس در مشهد نوشته بود کرایه شب ۳۰ درصد بیشتر است.
• شهر: کمیسیون اسنپ در پنج استان بزرگ کمتر است و تقاضا هم در شهرهای بزرگ بیشتر.
• نوع خودرو: ماشین دوگانه‌سوز هزینه سوخت را کم می‌کند و ماشین مدل بالا به سرویس‌های گران‌تر و آژانس‌های بهتر راه دارد.
• مجوز طرح ترافیک: در آگهی‌های آژانس‌های تهران، کمیسیون ماشین طرح‌دار ۱۰ درصد بود و بدون طرح ۱۵ درصد.

برای راندن تاکسی زرد باید پروانه تاکسیرانی را از سازمان تاکسیرانی شهر بگیری. شرط‌هایی که سازمان تاکسیرانی تهران اعلام کرده و خبرگزاری‌ها در ۱۴۰۳ نوشته‌اند این است:

• دست‌کم ۲۳ سال سن
• دست‌کم گواهی پایان دوره ابتدایی یا نهضت سوادآموزی برای افراد زیر ۵۰ سال، و دیپلم برای کار در خط‌هایی مثل فرودگاه و راه‌آهن
• کارت پایان خدمت یا معافیت
• تاهل یا داشتن افراد تحت تکفل
• نداشتن شغل دیگر
• گواهی عدم اعتیاد و عدم سوءپیشینه و گواهینامه‌ای که دست‌کم یک سال از صدورش گذشته باشد

شرط تاهل هنوز در فهرست است. یکی از اعضای شورای شهر تهران در ۱۴۰۳ پیشنهاد داد شهرداری آن را بازنگری کند، ولی خبری از حذف آن پیدا نکردیم؛ متقاضی مجرد می‌تواند درخواست معافیت بدهد.

راننده تاکسی گواهینامه پایه چند می‌خواهد؟

طبق اصلاحیه ۱۳۹۸ آیین‌نامه گواهینامه، رانندگی سواری در حمل‌ونقل عمومی با گواهینامه پایه سوم مجاز است، به شرط ۲۳ سال سن و دو سال سابقه گواهینامه. ولی شیوه‌نامه سازمان تاکسیرانی تهران برای ثبت‌نام خرید تاکسی نو در ۱۴۰۳ سخت‌گیرتر بود: گواهینامه پایه دو، دیپلم و سن ۲۳ تا ۵۰ سال. پس اگر قصد خرید تاکسی نو داری، پایه دو را از قبل بگیر.

مراحل گرفتن پروانه

پرونده در دفاتر تاکسیرانی تشکیل می‌شود و هم‌زمان استعلام سوءپیشینه، عدم اعتیاد و چکاپ سلامت انجام می‌شود. بعد آزمون شهرشناسی است که شناخت معابر، مراکز دولتی، قضایی، درمانی، گردشگری، ورزشی و آموزشی شهر را می‌سنجد. پس از تحقیقات محلی، پروانه اول موقت و بعد دائم صادر می‌شود. از مرداد ۱۳۹۹ پروانه تاکسیرانی از پروانه بهره‌برداری جدا شده است؛ یعنی کسی که تاکسی را می‌راند و کسی که مالک آن است، هر کدام مجوز خودشان را دارند.

درآمد واقعی همان است که بعد از این هزینه‌ها می‌ماند. هر کدام را جدا حساب کن:

• کمیسیون: اسنپ در تهران، البرز، اصفهان، فارس و خراسان رضوی ۱۵ درصد و در بقیه استان‌ها و سفرهای اکوپلاس ۲۰ درصد برمی‌دارد. آژانس‌ها در آگهی‌ها ۱۵ تا ۲۰ درصد. بعضی رانندگان می‌گویند کسر واقعی از این بیشتر است.
• عوارض تازه شهرداری تهران: شورای شهر تهران در ۲۲ مهر ۱۴۰۵ به شهرداری اجازه داد یک درصد درآمد شرکت‌های تاکسی اینترنتی را بگیرد. هنوز روشن نیست این هزینه به راننده منتقل می‌شود یا نه.
• بنزین: از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ بنزین کارت جایگاه لیتری ۱۰ هزار تومان شد. راننده تاکسی اینترنتی ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر ۳۰۰۰ تومانی دارد و بر پایه کیلومتر ثبت‌شده تا ۳۰۰ لیتر سهمیه اضافه با نرخ ۱۰ هزار تومان می‌گیرد. طبق جدول یک مجله خودرو، سهمیه ماهانه تاکسی شهری بنزینی ۴۰۰ لیتر و دوگانه‌سوز ۲۵۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان است.
• بیمه: در ۱۴۰۵ سهم راننده تاکسی از حق بیمه با کمک دولت حدود ۲٫۴۷ میلیون تومان در ماه است و بدون آن حدود ۴٫۹۴ میلیون. راننده تاکسی تازه‌وارد از کمک دولت بهره نمی‌برد.
• استهلاک ماشین: سرویس، روغن، لاستیک و افت قیمت ماشین هر ماه هزینه دارد. از ۵۴۰ هزار خودروی فعال تاکسی اینترنتی تهران، ۴۱ درصد بیش از ۱۵ سال عمر دارند و خرج تعمیرشان بیشتر است.
• بیمه شخص ثالث و معاینه فنی: بدون بیمه شخص ثالث نه ثبت‌نام در اسنپ ممکن است و نه سهمیه سوخت؛ معاینه فنی هم برای ماشین‌های بالای پنج سال لازم است.

یک راه ساده برای حساب: کارکرد یک هفته را از برنامه بردار، کمیسیون را کم کن، بنزین آزاد مصرف‌شده را با نرخ ۱۰ هزار تومان حساب کن و برای بیمه و استهلاک ماهانه سهم هفتگی کنار بگذار. عددی که می‌ماند درآمد تو است، نه عددی که برنامه نشان می‌دهد.

• ماشین شخصی: ۳۰ آگهی از ۴۵ آگهی آژانس صریح نوشته بودند راننده باید ماشین خودش را بیاورد. دست‌کم ۶ آگهی پراید یا ماشین مدل پایین نمی‌پذیرفتند و چند آگهی شرکت‌ها مدل ۱۴۰۰ به بالا می‌خواستند.
• شیوه پرداخت آژانس: ۱۸ آگهی درصدی، ۱۵ آگهی روزانه، ۸ آگهی توافقی و ۴ آگهی ماهانه. کمیسیون نوشته‌شده در تهران ۱۵ درصد (برای ماشین طرح‌دار ۱۰ درصد) و در تبریز ۱۶ و ۱۷ تا ۲۰ درصد بود.
• بیمه: در آگهی‌های آژانس ۲۱ آگهی صریحا بیمه نداشتند و فقط ۳ آگهی بیمه می‌دادند.
• زن و مرد: ۲۶ آگهی از ۴۵ آگهی آژانس جنسیت را مهم ندانسته بودند و چند آژانس فقط راننده خانم می‌خواستند.
• شیفت: ۲۲ آگهی از ۶۲ آگهی آژانس و تاکسی از شیفت صبح، عصر و شب گفته بودند.

آگهی «راننده برای تاکسی» معمولا یعنی صاحب تاکسی برای ساعت‌هایی که خودش کار نمی‌کند راننده دوم می‌خواهد؛ پرداخت آن روزانه یا ماهانه است و بعضی ضمانت چک می‌خواهند.

کشور حدود ۲۵۴ هزار تاکسی دارد که حدود ۲۲۰ هزار تای آن فعال است و نزدیک ۱۴۶ هزار تاکسی فرسوده‌اند؛ یعنی حدود ۶۷ درصد ناوگان فعال نوسازی لازم دارد. این عددها را معاون سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها در مرداد ۱۴۰۵ گفت.

در تهران در پنج سال حدود ۱۲ هزار تاکسی نوسازی شده است. مدیرعامل سازمان تاکسیرانی تهران در ۱۹ مهر ۱۴۰۵ ثبت‌نام هزار خودروی تاکسی نو را اعلام کرد: قیمت هر خودرو ۲ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان که یک میلیارد تومان آن تسهیلات شهرداری است. همان سازمان در شهریور گفته بود قیمت خودروی تاکسی در مدت کوتاهی از ۸۷۰ میلیون به حدود یک میلیارد و ۹۰۰ میلیون تومان رسیده است.

قیمت پلاک یا امتیاز تاکسی دست دوم عدد رسمی ندارد و فقط در آگهی‌های خرید و فروش دیده می‌شود. پیش از خرید، از سازمان تاکسیرانی شهرت بپرس پروانه بهره‌برداری آن تاکسی به نام تو منتقل می‌شود یا نه.

رئیس اتحادیه تاکسیرانان در تیر ۱۴۰۲ گفت نزدیک پنج هزار زن در کشور راننده تاکسی هستند که حدود ۲ هزار و ۹۰۰ نفرشان در تهران کار می‌کنند. در تاکسی اینترنتی عدد بزرگ‌تر است: اسنپ می‌گوید در ۱۴۰۴ بیش از ۴۲۴ هزار راننده زن در سرویس خودرو فعالیت داشتند؛ این شمارش خود شرکت از همه کسانی است که در سال سفر داشته‌اند، نه رانندگان تمام‌وقت.

اسنپ از معافیت کمیسیون برای رانندگان زن سرپرست خانوار هم گفته است. در آگهی‌های آژانس، بیش از نیمی جنسیت را شرط نکرده بودند و چند آژانس بانوان فقط راننده خانم می‌خواستند. در شرط‌هایی که سازمان تاکسیرانی اعلام کرده، مرد بودن نیامده است؛ ولی شرط تاهل و نداشتن شغل دیگر برای پروانه تاکسی شهری، برای زنان هم هست.