مشاور مالی کیست؟ وظایف، مجوز بورس و حقوق مشاور سرمایه گذاری

در فهرست رسمی دوره‌های فنی و حرفه‌ای دوره‌ای به نام مشاور مالی یا برنامه‌ریزی مالی شخصی نیست؛ تنها عنوان مشاوره در آن فهرست مالیات بر ارزش افزوده است که کار دیگری است. نزدیک‌ترین دوره‌ها این‌ها هستند و سقف شهریه آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵ برایشان این بود: «شناسایی اصول بازار سرمایه» ۵۵ ساعت حدود ۱۹٫۴ میلیون تومان حضوری و ۱۵٫۵ میلیون آنلاین، «تحلیلگری بنیادی» ۷۰ ساعت حدود ۲۴٫۷ میلیون، و «تحلیل گر بورس اوراق بهادار» ۱۲۰ ساعت حدود ۴۲٫۳ میلیون تومان.

این دوره‌ها برای یادگیری خوب‌اند، ولی جای گواهینامه‌های سازمان بورس را نمی‌گیرند؛ آنچه در آگهی‌ها اسم برده می‌شود همان گواهینامه‌هاست. درباره CFA هم بدان که از ۲۰ آبان ۱۴۰۴ پرداخت هزینه آن از ساکنان ایران پذیرفته نمی‌شود؛ خواندن محتوای آن هنوز به کار می‌آید، ولی گرفتن مدرکش برای کسی که در ایران زندگی می‌کند فعلا بسته است.

قانون بازار اوراق بهادار مصوب ۱۳۸۴ مشاور سرمایه‌گذاری را «شخص حقوقی» تعریف کرده است که در قالب قرارداد، درباره خرید و فروش اوراق بهادار به سرمایه‌گذار مشاوره می‌دهد. یعنی مجوز را یک شرکت از سازمان بورس می‌گیرد، نه یک فرد. معاون حقوقی سازمان بورس در اسفند ۱۳۹۹ گفته بود سازمان برای فعالیت در فضای مجازی مجوز جداگانه‌ای نداده و صدور مجوز برای افراد با یک ایراد قانونی روبه‌روست، چون قانون مشاور را شخص حقوقی تعریف کرده است.

چگونه مشاور سرمایه گذاری شویم وقتی مجوز مال شرکت است؟

نتیجه برای تو ساده است: اگر می‌خواهی مشاور سرمایه گذاری باشی، راه قانونی کار کردن در یک شرکت مشاور سرمایه‌گذاری، سبدگردان، تامین سرمایه یا کارگزاری‌ای است که خودش مجوز مشاوره دارد. گواهینامه‌ای که تو می‌گیری مهارت تو را تایید می‌کند؛ اجازه مشاوره دادن را مجوز شرکت می‌دهد.

مشاوره بدون مجوز جرم است

بند ۱ ماده ۴۹ همان قانون، هر کس را که بدون رعایت مقررات و تحت هر عنوانی به کاری که مجوز می‌خواهد مشغول شود یا خود را با آن عنوان معرفی کند، مجرم می‌داند. در متن قانون مجازات آن حبس تعزیری از یک تا شش ماه یا جزای نقدی یک تا سه برابر سود به دست آمده یا زیان متحمل نشده، یا هر دو است. معاون حقوقی سازمان بورس در خرداد ۱۴۰۰ گفت انجام سبدگردانی و مشاوره سرمایه‌گذاری بدون مجوز «بدون هیچ تردیدی جرم است» و از پرونده‌های کیفری مدیران کانال‌های تلگرامی و صفحه‌های اینستاگرامی خبر داد؛ سازمان بورس به استناد ماده ۵۲ این موارد را به مرجع قضایی گزارش می‌کند. در اردیبهشت ۱۴۰۴ هم سازمان بورس از فروشگاه‌های اپلیکیشن خواست برنامه‌های سیگنال‌فروشی بدون مجوز را حذف کنند.

آموزش با توصیه خرید و فروش فرق دارد

سازمان بورس آموزش و گسترش سواد مالی و اظهارنظر کارشناسی را از سیگنال‌فروشی و تشویق مردم به خرید و فروش یک سهم مشخص جدا کرده است. درس دادن صورت‌های مالی یا توضیح دادن یک صندوق، مشاوره نیست؛ گفتن اینکه «این سهم را بخر» به یک نفر یا به هزاران دنبال‌کننده، مشاوره است و مجوز می‌خواهد.

مجوز نوع دوم برای فعالان فضای مجازی چه شد؟

سازمان بورس در مهر ۱۴۰۰ دستورالعمل «مشاور سرمایه‌گذاری نوع دوم» را برای ساماندهی فعالان فضای مجازی ابلاغ کرد: شرکت سهامی خاص با سرمایه ۵۰ میلیون تومان، برای توصیه خرید و فروش یا نگهداری، تحلیل روند قیمت و آموزش بازار سرمایه. در اردیبهشت ۱۴۰۴ یک کارشناس بازار سرمایه گفت این طرح «با تغییراتی منتفی شد» و سازمان بورس هم گفت دستورالعمل‌های شرکت‌های مشاور در حال اصلاح است. وضعیت امروز این مجوز روشن نیست؛ اگر قصد گرفتن آن را داری، شرط‌های روز را از خود سازمان بورس بپرس.

اولین نکته این آگهی‌ها این است که عنوان مشاور سرمایه گذاری در بازار کار بیشتر یعنی فروش. نه آگهی از دوازده آگهی، از شعبه‌های یک کارگزاری بزرگ در رشت، قم، بوشهر، رفسنجان، مشهد، ارومیه، یزد، بندر ماهشهر و تهران بود، همه با جمله «جهت تکمیل کادر تیم فروش». شرطشان دو تا سه سال سابقه فروش و بازاریابی، مدرک کارشناسی، مهارت مذاکره و برای آقایان کارت پایان خدمت بود. وظیفه‌ها هم جلسه با مشتری بالقوه و ارائه اطلاعات در چارچوب مقررات بود. این کار برای شروع و آشنایی با بازار بد نیست، ولی بدان که فروش است، نه تحلیل.

از سه آگهی دیگر، دو آگهی واقعا مشاوره و تحلیل بودند: یک مرکز مشاوره اقتصادی در تهران «مشاور سرمایه گذاری و تحلیلگر بازار سرمایه» می‌خواست با دو سال سابقه در نهادهای مالی و گواهینامه‌های اصول بازار سرمایه، تحلیلگری و معامله‌گری، با حقوق ۴۵ تا ۶۰ میلیون تومان. یک سازمان سرمایه‌گذاری برای عضو کمیته سرمایه‌گذاری هفت سال سابقه در بازار سرمایه و سن ۳۰ تا ۴۵ سال خواسته بود. سومی فروش سرمایه‌گذاری در یک پروژه صنعتی در اهواز بود.

شرکت‌های مشاور دارای مجوز چه کسی را استخدام می‌کنند؟

۱۹ آگهی از چهار شرکتی بود که نامشان با «مشاور سرمایه‌گذاری» شروع می‌شد. فقط سه آگهی کار تحلیل بود: کارشناس تحلیل با ۴۰ تا ۶۰ میلیون، کارشناس ارشد تحلیل بازار سرمایه با ۶۰ تا ۸۰ میلیون که مدرک تحلیلگری را الزامی نوشته بود، و کارشناس ارشد معاملات صندوق طلا با ۵۵ تا ۶۵ میلیون. بقیه فروش، بازاریابی، منابع انسانی و حسابداری بودند. یعنی حتی در شرکت مشاور هم صندلی تحلیل کم است و با گواهی پر می‌شود.

۹۸ آگهی بازار سرمایه چه مهارتی می‌خواستند؟

• اکسل: ۴۷ آگهی. بیشترین خواسته، بیشتر از هر گواهی.
• صندوق‌های سرمایه‌گذاری: ۳۸ آگهی؛ بخش بزرگی از کار امروز این بازار در صندوق‌هاست.
• تحلیل تکنیکال و بنیادی: ۲۲ و ۱۸ آگهی.
• پایتون: ۱۵ آگهی، بیشتر برای کار داده و مدل.
• CFA: ۷ آگهی، معمولا به‌عنوان امتیاز.

از ۶۸ آگهی که رشته را نوشته بودند، ۵۱ آگهی اقتصاد، ۵۱ آگهی مالی و حسابداری، ۴۷ آگهی مدیریت و ۲۲ آگهی مهندسی صنایع را می‌پذیرفتند؛ ریاضی و آمار در ۸ آگهی بود. ۵۶ آگهی سقف سن گذاشته بودند که میانه آن ۳۵ سال بود. ۹۲ آگهی تمام‌وقت بودند و فقط ۲ آگهی از دورکاری حرف زده بودند. ۴ آگهی هم کارآموزی بود، از جمله کارآموز تحلیلگر بازار سرمایه، که برای تازه‌کارها بهترین در ورودی است.

میانه دریافتی گروه تحلیل و معامله در تهران در پایان ۱۴۰۴ حدود ۳۶ میلیون تومان بود و درخواستی ۱۴۰۵ آن ۵۳ میلیون، یعنی حدود ۴۸ درصد بیشتر. در مسیر فروش، کارشناس تهرانی میانه ۲۹ میلیون گرفته بود. آگهی‌های شعبه کارگزاری که عنوان مشاور سرمایه گذاری داشتند حقوق را ننوشته بودند و درباره پورسانت حرفی نزده بودند؛ این را در مصاحبه بپرس.

چه چیزی حقوق مشاور مالی را بالا می‌برد؟

• مسیر: صندلی تحلیل از صندلی فروش بیشتر می‌دهد. پیشنهاد آگهی‌های تحلیل در شرکت‌های مشاور ۴۰ تا ۸۰ میلیون بود.
• گواهینامه: آگهی‌هایی که مدرک تحلیلگری را الزامی کرده بودند در بالای جدول بودند.
• سابقه و سمت: در فروش، کارشناس ارشد حدود ۴۰ درصد بیشتر از کارشناس گرفته بود.
• شهر: ۸۷ آگهی از ۹۸ آگهی بازار سرمایه در تهران بودند؛ بیرون از تهران صندلی تحلیل کم است.
• پورسانت: در کارهای فروش، بخشی از درآمد به معامله یا جذب مشتری بسته است. یک آگهی فروش بازارهای مالی حقوق ثابت ۱۰ تا ۱۶ میلیون به‌اضافه پورسانت روی هر معامله مشتری نوشته بود.

شرکت مشاور از مشتری چطور پول می‌گیرد؟

این درآمد شرکت است، نه حقوق تو، ولی دانستنش کمک می‌کند بفهمی کجا کار می‌کنی. نرخ رسمی برای آن پیدا نکردیم. یکی از شرکت‌های مشاور در راهنمای خودش سه شیوه نوشته است: مبلغ ثابت ماهانه یا سالانه، درصدی از سود بیشتر از یک شاخص مبنا، یا ترکیب این دو. همه این‌ها باید در قرارداد نوشته شود.