راهنمای شغل · آبان ۱۴۰۵

آموزش مجسمه‌سازی: از گل و گچ تا رزین، هزینه کلاس و درآمد مجسمه‌ساز

شغل
از گروه شغلی هنرهای تجسمی و صنایع دستی · خانواده‌ی طراحی و هنر

آموزش مجسمه‌سازی تقریبا همیشه با طراحی و گل شروع می‌شود و بعد به گچ، قالب‌گیری سیلیکونی، رزین، چوب و فلز می‌رسد. ترم اول دوره مجسمه‌سازی جهاد دانشگاهی هنر در تهران ۴۰ ساعت است و ۷٫۹۸ میلیون تومان شهریه دارد و کل دوره حدود یک سال طول می‌کشد. این صفحه می‌گوید هر متریال را کی یاد بگیری، کلاس و ابزار چقدر خرج دارد و مجسمه‌ساز از سفارش، کارگاه، تدریس و ماکت چطور درآمد دارد.

۴۰ ساعت
ترم اول دوره مجسمه‌سازی جهاد دانشگاهی هنر، ۷٫۹۸ میلیون تومان، مهر ۱۴۰۵
۵۴۴ ساعت
استاندارد «حجم‌ساز درجه ۱» فنی و حرفه‌ای؛ شهریه مصوب آموزشگاه آزاد تهران در ۱۴۰۵: ۳۰٫۶ میلیون تومان
۶ از ۲۱۹
آگهی کارگاه مجسمه در ۲۱۹ آگهی کار که اول آبان ۱۴۰۵ در پنج شهر خواندیم

مسیر یادگیری مجسمه‌ساز در سه سطح

مسیر مجسمه‌ساز در راه تا کار سه سطح دارد. هر سطح متریال و کار تازه‌ای به تو می‌دهد و درآمد سطح بعد روی مهارت سطح قبل ساخته می‌شود.

دوره‌های مسیر مجسمه‌ساز

روی هر ایستگاه جاده بزن تا آن دوره را ببینی.

تازه نفسماهرسوپرحرفه‌ای
۱. طراحی (Drawing)تازه نفسصفحه‌ی کامل این دوره

کل این مسیر را کجا بخوانم؟

در حال بارگذاری…

فقط چند دوره را می‌خواهی؟ روی هر ایستگاه جاده بزن و «صفحه‌ی کامل این دوره» را باز کن؛ آموزشگاه‌های همان یک دوره آنجا هستند.

  1. ۱

    تازه‌نفس: طراحی، آناتومی و گل

    طراحی پایه، آناتومی برای هنرمندان، مجسمه‌سازی با گل و ایمنی کارگاه. با این سطح می‌شود دستیار کارگاه شد، همان کاری که آگهی‌ها با سنباده‌کاری و آماده‌سازی قطعه می‌خواهند.

  2. ۲

    ماهر: قالب، رزین، چوب و سنگ

    قالب‌گیری سیلیکونی، ریخته‌گری رزین، حجاری سنگ و چوب، پتینه و مدل‌سازی دیجیتال. با این سطح می‌شود سفارش سردیس و فیگور گرفت یا در کارگاه تولید مسئول بخش شد.

  3. ۳

    سوپرحرفه‌ای: برنز، چاپ سه‌بعدی و تدریس

    ریخته‌گری برنز، چاپ سه‌بعدی، روش تدریس و راه‌اندازی کسب‌وکار کوچک. این سطح راه کارگاه شخصی، مجسمه شهری و کلاس خودت است.

آموزش مجسمه‌سازی چقدر طول می‌کشد تا به کار برسد؟

اگر هفته‌ای یک جلسه بروی، دوره کامل جهاد دانشگاهی هنر حدود یک سال است و استاندارد حجم‌ساز درجه ۱ با ۵۴۴ ساعت، در کلاس‌های هفته‌ای دو جلسه، بیش از یک سال طول می‌کشد. ولی برای اولین درآمد لازم نیست همه را تمام کنی: کارگاه‌ها دستیار را با گل و سنباده‌کاری و آماده‌سازی می‌پذیرند و بقیه را سر کار یاد می‌دهند. نمونه‌کار مهم‌تر از گواهی است. از ترم دوم عکس تمیز از هر کار بگیر و یک صفحه نمونه‌کار بساز.

دوره مجسمه سازی به ترتیب متریال: گل و طراحی، گچ و قالب، سیلیکون و رزین، چوب و سنگ، فلز، با قیمت مواد و ابزار در آبان ۱۴۰۵
ترتیب متریال‌ها در آموزش مجسمه‌سازی و قیمت شروع هر مرحله، تومان، آبان ۱۴۰۵

مجسمه‌ساز کیست و پیکرتراش چه فرقی با او دارد؟

مجسمه‌ساز کسی است که یک ایده یا یک چهره را به حجمی تبدیل می‌کند که می‌شود دورش چرخید و از هر طرف دیدش. کار او فقط ساختن تندیس برای میدان شهر نیست. بیشتر مجسمه‌سازهای امروز در ایران در یکی از این چند کار هستند: ساختن سردیس و تندیس سفارشی، کار در کارگاه‌هایی که مجسمه دکوری رزینی و فایبرگلاس تولید می‌کنند، ساختن ماکت و آکسسوار برای فیلم، تئاتر و نمایشگاه، و تدریس در آموزشگاه.

پیکرتراش همان مجسمه‌ساز است با واژه‌ای قدیمی‌تر. «تراش» در این واژه به روش کم‌کردنی اشاره دارد: از یک تکه سنگ یا چوب آن‌قدر برداشته می‌شود تا شکل بیرون بیاید. در روش افزودنی، که بیشتر کلاس‌ها با آن شروع می‌کنند، حجم با اضافه کردن گل یا خمیر روی یک اسکلت سیمی ساخته می‌شود. یک مجسمه‌ساز کامل هر دو روش را بلد است و می‌داند هر متریال کدام روش را می‌خواهد.

این کار سه مهارت را با هم می‌خواهد: دیدن فرم و تناسب، که با طراحی و آناتومی به دست می‌آید؛ شناخت متریال، یعنی اینکه گل کی ترک می‌خورد و رزین چقدر زمان گیرش دارد؛ و حوصله کار دستی طولانی، چون یک سردیس واقع‌گرا ممکن است چند هفته وقت بگیرد.

آموزش مجسمه‌سازی با خمیر، گل، گچ، رزین، چوب یا فلز: کدام برای شروع؟

بیشتر جست‌وجوها درباره متریال است: با خمیر هوا خشک، گل رس، گچ، رزین یا چوب. جدول زیر می‌گوید هر کدام کجای مسیر قرار می‌گیرد و چه چیزی لازم دارد.

متریال‌های مجسمه‌سازی به ترتیب رایج یادگیری، آبان ۱۴۰۵
متریالبرای چه کاریسختی برای مبتدیابزار و جای کاردوره فنی و حرفه‌ای نزدیک
خمیر هوا خشک و خمیر پلیمریمجسمه کوچک، فیگور، عروسک و کار در خانهکم؛ بی‌کوره و بی‌قالب خشک می‌شودست ابزار ساده و میز کاراستاندارد جدا ندارد
گل رس و گل مجسمه‌سازیتمرین فرم، چهره و بدن؛ مدل اولیه برای قالبکم تا متوسط؛ باید نم آن را نگه داشتاسکلت سیمی، پایه گردان، کیسه نایلونحجم‌ساز درجه ۱ و ۲
گچقالب‌گیری از مدل گلی، نقش برجسته، نسخه نهایی ارزانمتوسط؛ زمان گیرش کوتاه استظرف هم‌زدن، کاردک، فضای قابل شست‌وشوحجم‌ساز و نقش برجسته‌کار با گچ
سیلیکون و رزینقالب چندبار مصرف، تکثیر مجسمه، فیگور رزینیمتوسط تا زیاد؛ کار با مواد شیمیاییماسک، دستکش، تهویه، ترازواستاندارد جدا ندارد
چوب و سنگپیکرتراشی کم‌کردنی، اثر ماندگارزیاد؛ اشتباه را نمی‌شود پس گرفتمغار، سوهان، فرز مینیاتوریحجار سنگ‌های تزئینی
فلز و سیممجسمه مفتولی، مجسمه شهری، ریخته‌گری برنززیاد؛ جوشکاری و کارگاه می‌خواهددستگاه جوش، کارگاه ریخته‌گریحجم‌ساز با سیم مفتولی
تندیس‌تراشی با موم هم یک استاندارد فنی و حرفه‌ای جداست. موم بیشتر برای ساختن مدل ریخته‌گری فلز به کار می‌رود.

ترتیب یادگیری مجسمه‌سازی: هر مهارت بعد از کدام؟

کلاس‌های جدی ترتیب تقریبا یکسانی دارند. اگر یک مرحله را جا بیندازی، مرحله بعد سخت‌تر می‌شود.

  1. ۱

    طراحی پایه و دیدن تناسب

    پیش از گل، باید بتوانی یک سر یا یک دست را روی کاغذ درست بکشی. دوره جهاد دانشگاهی هنر در ترم اول ۱۶ ساعت درس «اصول طرح و فرم» کنار کارگاه می‌گذارد.

  2. ۲

    حجم ساده با گل

    کره، مکعب، میوه و شکل‌های ساده. اینجا یاد می‌گیری حجم را با اضافه و کم کردن بسازی و گل را نمناک نگه داری.

  3. ۳

    اسکلت سیمی و چهره

    برای کار بزرگ‌تر از کف دست، اسکلت سیمی و آرماتور لازم است. بعد نوبت سر و صورت با شناخت جمجمه است؛ همان چیزی که بیشتر سفارش‌ها می‌خواهند.

  4. ۴

    بدن و فیگور

    آناتومی بدن، تعادل و حالت. فیگور سخت‌ترین موضوع کلاسیک است و بیشتر کلاس‌ها آن را به ترم‌های بعد می‌گذارند.

  5. ۵

    قالب‌گیری گچی و سیلیکونی

    مدل گلی ماندگار نیست. با قالب گچی یک نسخه می‌گیری و با قالب سیلیکونی چند نسخه. کارگاه‌هایی که آگهی می‌دهند بیشتر همین مهارت را می‌خواهند.

  6. ۶

    ریخته‌گری رزین و پرداخت

    رزین، پودر سنگ، سنباده‌کاری، رنگ و پتینه. در آگهی‌ها کار دستیار کارگاه دقیقا همین آماده‌سازی و سنباده‌کاری است.

  7. ۷

    متریال سخت: چوب، سنگ، فلز

    پیکرتراشی چوب و سنگ و کار با سیم و فلز. این‌ها را وقتی شروع کن که فرم را با گل خوب ساخته باشی، چون اشتباه در آن‌ها برگشت ندارد.

مدل‌سازی سه‌بعدی دیجیتال، مثل ZBrush، می‌تواند هم‌زمان با مرحله فیگور شروع شود. بسیاری از کارگاه‌های فیگور و ماکت مدل را اول در رایانه می‌سازند و بعد چاپ و قالب‌گیری می‌کنند.

کلاس مجسمه‌سازی در ۱۴۰۵: چند ساعت و چه شهریه‌ای؟

قیمت بیشتر آموزشگاه‌های خصوصی روی سایتشان نیست و باید تماس گرفت. این عددها از مراکزی است که ساعت و شهریه را منتشر کرده‌اند.

۷٫۹۸ میلیون
ترم اول مجسمه‌سازی جهاد دانشگاهی هنر، ۴۰ ساعت
۸ جلسه پنج‌ساعته؛ نیمی هنگام ثبت‌نام و نیمی در جلسه سوم، مهر ۱۴۰۵
۱۲۸ ساعت
کل دوره چهار ترمی همان مرکز، حدود یک سال
شهریه هر ترم جدا و هنگام شروع همان ترم گرفته می‌شود
۵٫۲۹ میلیون
دوره تک‌ترم مجسمه‌سازی با چوب، ۲۴ ساعت
۸ جلسه سه‌ساعته، جهاد دانشگاهی هنر، مرداد ۱۴۰۵
۳۰٫۶ میلیون
«حجم‌ساز درجه ۱» فنی و حرفه‌ای، ۵۴۴ ساعت
شهریه مصوب آموزشگاه آزاد در استان تهران ۱۴۰۵؛ آنلاین ۸۰ درصد

یک کلاس مجسمه‌سازی معمولی هفته‌ای یک جلسه سه تا پنج ساعته است. علت جلسه‌های بلند این است که گل و گچ آماده‌سازی و جمع‌کردن می‌خواهند و کار نیمه‌کاره باید به یک مرحله امن برسد. چند نمونه دیگر که ساعت یا شهریه آن‌ها منتشر شده:

  • مرکز هنر جهاد دانشگاهی تهران درس «مجسمه‌سازی ۱» را در مهر ۱۴۰۴ با ۸ جلسه سه‌ساعته، یعنی ۲۴ ساعت، و ۲٫۷۵ میلیون تومان برگزار کرد؛ این عدد مال پارسال است و امسال احتمالا بیشتر است.
  • همان مرکز دوره «پاپیه ماشه مقدماتی» را از ۶ دی ۱۴۰۵، یکشنبه‌ها ساعت ۹ تا ۱۲، با ۶ میلیون تومان ثبت‌نام می‌کند.
  • یک آموزشگاه خصوصی در پاسداران تهران دوره را ۱۵ جلسه چهارساعته مجسمه‌سازی و ۱۲ جلسه چهارساعته قالب‌گیری گذاشته، یعنی ۲۷ جلسه و ۱۰۸ ساعت؛ شهریه را فقط تلفنی می‌گوید.

برای مقایسه، شهریه را بر ساعت تقسیم کن. ترم اول جهاد دانشگاهی هنر ساعتی حدود ۲۰۰ هزار تومان درمی‌آید و دوره فنی و حرفه‌ای آزاد ساعتی حدود ۵۶ هزار تومان. مواد مصرفی معمولا جداست و هنرجو گل، خمیر و سیم را خودش می‌خرد، مگر اینکه آموزشگاه بنویسد متریال با خودش است.

آموزش مجسمه‌سازی در تهران ۱۴۰۵: ساعت و شهریه کلاس‌های جهاد دانشگاهی هنر، دوره چوب، آموزشگاه خصوصی و استاندارد حجم‌ساز فنی و حرفه‌ای
ساعت دوره و شهریه، تهران، مرداد تا آبان ۱۴۰۵

دوره مجسمه‌سازی کجا؟ فنی و حرفه‌ای، جهاد دانشگاهی، آموزشگاه یا دانشگاه

فنی و حرفه‌ای: چند استاندارد کوچک به جای یک «مجسمه‌ساز»

در فهرست شهریه ۱۴۰۵ فنی و حرفه‌ای تهران استانداردی به نام «مجسمه‌ساز» نیست. کار به چند استاندارد تقسیم شده: «حجم‌ساز درجه ۱» با ۵۴۴ ساعت و «حجم‌ساز درجه ۲» با ۶۵۶ ساعت و ۳۶٫۹ میلیون تومان، «حجم‌ساز و نقش برجسته‌کار با گچ» با ۲۱۰ ساعت و ۱۷٫۰۶ میلیون، «حجار سنگ‌های تزئینی» با ۳۲۰ ساعت و ۱۸ میلیون، «حجم‌ساز با سیم مفتولی» با ۱۸۲ ساعت و ۱۸٫۲ میلیون و «تندیس‌تراش با موم» با ۱۵۰ ساعت و ۱۵ میلیون تومان. این شهریه‌ها برای آموزشگاه‌های آزاد است. اگر یکی از این استانداردها در مرکز دولتی فنی و حرفه‌ای شهرت برگزار شود، شهریه ندارد و فقط هزینه آزمون و کارت را می‌دهی. مزیت این راه، گواهینامه‌ای با کد استاندارد ملی است که برای مربی‌گری و مجوز آموزشگاه به کار می‌آید.

جهاد دانشگاهی: دوره‌ای با ژوژمان پایانی

دوره چهار ترمی جهاد دانشگاهی هنر با پروژه نهایی و ژوژمان تمام می‌شود و گواهی آن ترجمه رسمی می‌خورد. طبق پاسخ خود مرکز در مرداد ۱۴۰۵، کسی که در آموزشگاه دیگری خوانده نمی‌تواند فقط برای مدرک در آزمون آن شرکت کند، چون آزمونی جدا از دوره وجود ندارد.

آموزشگاه خصوصی و آنلاین

آموزشگاه‌های خصوصی معمولا کلاس کوچک‌تر و ساعت منعطف‌تر دارند و مجسمه‌سازی را با قالب‌گیری در یک بسته می‌فروشند. دوره آنلاین برای خمیر هوا خشک و فیگور کوچک جواب می‌دهد، ولی چهره و فیگور بزرگ را بهتر است حضوری یاد بگیری، چون استاد باید حجم را از چند طرف ببیند و دستت را اصلاح کند.

مجسمه‌سازی در دانشگاه

کارشناسی مجسمه‌سازی در کنکور هنر ۱۴۰۵ فقط ۹۹ ظرفیت داشت: ۲۹ ظرفیت با آزمون در دانشگاه تهران و دانشگاه هنر ایران، و ۷۰ ظرفیت با سوابق تحصیلی در دانشگاه نیشابور و یک موسسه غیرانتفاعی در تهران. دانشگاه آزاد این رشته را نداشت و در هنرستان هم رشته‌ای به این نام نیست. در گزینش، پروژه عملی ضریب ۱۲ دارد. بنابر روایت یک داوطلب ۱۴۰۲، در آزمون عملی یک ساعت و نیم وقت می‌دهند تا روی یک موضوع حجم بسازی و بعد از بهترین زاویه آن طراحی کنی. یعنی کلاس آزاد پیش از کنکور فقط سرگرمی نیست؛ همان آمادگی عملی است که دانشگاه می‌سنجد. در کارشناسی ارشد هم مجسمه‌سازی در مجموعه «هنرهای تصویری و طراحی» هست.

ابزار و مواد مجسمه‌سازی برای کار در خانه چقدر خرج دارد؟

قیمت‌ها از فروشگاه‌های اینترنتی در اول آبان ۱۴۰۵ است، به تومان. شروع ارزان است؛ متریال‌های مرحله‌های بعد گران‌تر می‌شوند.

ابزار شروع

ست ابزار ۸ تکه از ۱۱۵ هزار تا ۲۵۰ هزار تومان؛ ست حرفه‌ای ۲۲ تکه با دسته چوبی ۲٫۱۹ میلیون. برای ماه‌های اول همان ست ساده کافی است.

گل و خمیر

یک کیلو گل مجسمه‌سازی حدود ۱۱۹٬۸۰۰ تومان و خمیر هوا خشک یک کیلویی ۱٫۵۲ میلیون تومان. گل ارزان‌تر است ولی خشک‌شدن و ترک را باید کنترل کرد.

اسکلت و پایه

پک آرماتور تنه حدود ۲٫۴ میلیون و آرماتور چوبی ۸۳۷ هزار تومان. بسیاری از هنرجوها اسکلت را با سیم و تخته خودشان می‌سازند.

سیلیکون و رزین

سیلیکون قالب‌گیری یک کیلویی با هاردنر ۱٫۹۵ تا ۲٫۵۷ میلیون و رزین اپوکسی یک و نیم کیلویی ۳ تا ۴ میلیون تومان. یک قالب سردیس چند کیلو مصرف دارد.

ابزار برقی

فرز مینیاتوری با سری‌ها ۳٫۷۸ تا ۹٫۷۱ میلیون تومان. برای چوب و پرداخت رزین لازم است، نه برای ماه اول.

ایمنی و جای کار

رزین و پودر سنگ بخار و گرد دارند. ماسک فیلتردار، دستکش نیتریل و اتاقی با تهویه لازم است؛ کار با رزین در اتاق خواب کار درستی نیست.

برای آموزشگاه‌ها

آموزشگاه مجسمه‌سازی یا کارگاه حجم‌سازی دارید؟

اگر آموزشگاه شما مجسمه‌سازی با گل، قالب‌گیری، رزین یا حجم‌سازی فنی و حرفه‌ای درس می‌دهد، درخواست همکاری بفرستید تا دوره‌هایتان کنار مسیر یادگیری مجسمه‌ساز دیده شود.

  • ثبت درخواست با شماره موبایل و مشخصات آموزشگاه
  • بررسی درخواست توسط تیم راه تا کار
  • صفحه آموزشگاه و امکان ثبت دوره‌ها پس از تایید
  • بررسی هر دوره پیش از انتشار
درخواست همکاری آموزشگاه

ثبت درخواست هزینه‌ای ندارد و تایید آن به بررسی تیم بستگی دارد.

شغل مجسمه‌سازی و استخدام مجسمه‌ساز: کار از کجا می‌آید؟

اول آبان ۱۴۰۵ آگهی‌های کار یک سایت آگهی محلی را در تهران، کرج، مشهد، اصفهان و شیراز با هفت جست‌وجو خواندیم: مجسمه، مجسمه‌ساز، پیکرتراش، فایبرگلاس، قالب‌سازی سیلیکون، گچبری و مربی مجسمه‌سازی. از ۲۱۹ آگهی فقط ۶ آگهی برای کارگاه مجسمه بود، ۶ آگهی گچبری و پتینه ساختمان، و بقیه کار دیگری بودند: قالب‌ساز تزریق پلاستیک، فایبرگلاس صنعتی برای سینک و قایق، و فروشنده مجسمه‌فروشی. هیچ مجسمه‌سازی در این بخش خدمتش را آگهی نکرده بود. در یک سایت بزرگ کاریابی هم چهار جست‌وجو ۱۶ آگهی آورد که ۳ تا به این کار نزدیک بود.

استخدام مجسمه‌ساز: آگهی‌ها چه می‌خواهند؟

  • دستیار کارگاه در مشهد: ۲۴ تا ۲۵ میلیون تومان ماهانه، ساعت ۸ تا ۱۶، آقا ۲۳ تا ۳۰ سال با دیپلم؛ کار، آماده‌سازی و سنباده‌کاری مجسمه و اسمبل و تعمیر قطعه است و مسیر رشد تا سرپرست بخش نوشته شده.
  • مسئول کارگاه در یک استودیو مجسمه‌سازی مشهد: ۱۸ تا ۲۰ میلیون، بی‌بیمه، ۲۲ تا ۳۵ سال با سابقه مجسمه‌سازی یا صنایع دستی و مدیریت تیم.
  • کارگر تولید هنری در تهران: ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان، ۱۸ تا ۳۰ سال، نیمه‌ماهر در مجسمه‌سازی و آینه‌کاری با امکان یادگیری.
  • ماکت‌ساز در تهران: ۲۰ تا ۳۰ میلیون، ۲۰ تا ۳۰ سال، با تسلط به مواد و ابزار دستی و برقی ماکت‌سازی.
  • تولید پاره‌وقت مهره شطرنج در اصفهان: خانم، روزی دو تا سه ساعت، ۴ تا ۷ میلیون بسته به تعداد کار تحویلی، بی‌بیمه.
  • مجسمه‌ساز، قالب‌گیر پلی‌استر و رنگ‌کار برای کار در کربلا، با مزد روزانه و جای خواب، و یک آگهی رنگ‌آمیزی مجسمه رزینی و فیگور کلکسیونی در مشهد با امکان دورکاری.

از این آگهی‌ها سه نکته روشن است. کارگاه‌ها بیشتر دست پرداخت‌کار و قالب‌گیر می‌خواهند تا هنرمند صاحب ایده؛ سقف سنی ۳۰ تا ۳۵ سال زیاد دیده می‌شود؛ و بیمه یا ذکر نشده یا ندارد. یک شرکت محصولات هنری در تهران هم دنبال طراح و هنرمندی ۲۵ تا ۴۰ ساله بود که از ایده تا نمونه اولیه یک اثر حجمی را بسازد.

کار مستقل: سفارش، شهر، تدریس و صحنه

سفارش خصوصی رایج‌ترین درآمد مستقل است: سردیس از روی عکس، تندیس اهدایی و مجسمه دکوری برای ویلا، رستوران و هتل. مجسمه شهری از راه شهرداری‌ها، سازمان‌های زیباسازی و سمپوزیوم‌ها می‌آید و قراردادهایش عمومی منتشر نمی‌شود؛ دانشجوها و فارغ‌التحصیل‌های مجسمه‌سازی معمولا اول دستیار هنرمندان این سمپوزیوم‌ها می‌شوند. تدریس در آموزشگاه، فرهنگسرا و کلاس کودک راهی ثابت‌تر است، به‌خصوص با گواهی فنی و حرفه‌ای. فیلم، تئاتر و نمایشگاه ماکت، آکسسوار، پروتز و دکور حجمی می‌خواهند و معمولا پروژه‌ای پرداخت می‌کنند.

بیشتر مجسمه‌سازهای مستقل چند کار را با هم دارند، مثلا تدریس در هفته و سفارش در کنار آن. برای بیمه، هنرمندان تجسمی به صندوق اعتباری هنر راه دارند که حدود ۱۰۰ هزار عضو دارد، ولی برای هنرمند تجسمی سابقه ده‌ساله فعالیت می‌خواهد.

درآمد مجسمه‌سازی چقدر است؟

برای مجسمه‌ساز حقوق ماهانه استاندارد وجود ندارد. جدول زیر پیشنهاد آگهی‌هایی است که خودمان خواندیم، کنار حداقل حقوق قانونی.

حقوق در خارج از کشور
آمریکا
۵۵,۴۹۰ دلار آمریکا
۳۷,۵۶۰ تا ۸۳,۲۰۰
کانادا
۶۱,۵۰۵ دلار کانادا
۳۹,۰۰۰ تا ۹۳,۷۸۷

سالانه و ناخالص، عددِ میانه و بازه‌ی نیمه‌ی میانیِ بازار. شغلِ متناظر: Fine Artists, Including Painters, Sculptors, and Illustrators. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).

پیشنهاد آگهی‌های کار مجسمه و ماکت، شهریور تا آبان ۱۴۰۵، میلیون تومان در ماه
کارشهرپیشنهادشرط‌ها
کارگر تولید هنری و مجسمهتهران۳۰ تا ۵۰۱۸ تا ۳۰ سال، نیمه‌ماهر
دستیار کارگاه مجسمه‌سازیمشهد۲۴ تا ۲۵آقا ۲۳ تا ۳۰ سال، ۸ تا ۱۶
ماکت‌سازتهران۲۰ تا ۳۰۲۰ تا ۳۰ سال
مسئول کارگاه مجسمه‌سازیمشهد۱۸ تا ۲۰بی‌بیمه، ۲۲ تا ۳۵ سال
تولید پاره‌وقت مهره شطرنجاصفهان۴ تا ۷پاره‌وقت، بسته به تعداد کار
حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵ برای کارگر مجرد بدون سابقه حدود ۲۱٫۸ میلیون تومان ناخالص در ماه است. پیشنهاد آگهی‌ها معمولا خالص گفته می‌شود و با این عدد مستقیم قابل مقایسه نیست.

چرا عدد حقوق در ایران نمی‌آوریم؟

گزارش‌های حقوق ۱۴۰۵ که برای شغل‌های دیگر به کار می‌بریم، گروهی برای مجسمه‌سازی یا هر کار حجمی و دستی شبیه آن ندارند. نزدیک‌ترین گروهشان طراحی گرافیک است که کاری دیگر است. عدد یک شغل نامربوط را به جای درآمد مجسمه‌ساز نمی‌گذاریم؛ پس فقط پیشنهاد آگهی‌های همین کار را آورده‌ایم.

درآمد شغل مجسمه‌سازی برای کار مستقل

درآمد مستقل به تعداد سفارش بستگی دارد، نه به ماه. قیمت‌هایی که فروشگاه‌های اینترنتی در اول آبان ۱۴۰۵ برای کار دست‌ساز نوشته بودند، تصویر بازار را نشان می‌دهد: مجسمه چوبی کوچک دست‌ساز ۸۲۰ هزار تا ۱٫۶۷ میلیون تومان، فیگور رزینی ۵٫۶ تا ۷٫۹ میلیون، یک تندیس مفتولی بزرگ ۱۰٫۷ میلیون، سردیس واقع‌گرا از روی عکس ۲۳٫۷ میلیون، و یک استودیو برای مجسمه سفارشی از روی عکس قیمت ۱۳۰ میلیون تومان نوشته بود. از این قیمت‌ها باید متریال، قالب، کارمزد فروشگاه و هفته‌ها کار را کم کرد.

چیزی که درآمد را بالا می‌برد: قالب‌گیری و ریخته‌گری، چون یک مدل را چند بار فروختنی می‌کند؛ چهره‌سازی واقع‌گرا، چون سفارش سردیس گران‌ترین سفارش رایج است؛ مدل‌سازی دیجیتال، چون کارگاه‌های فیگور و ماکت آن را می‌خواهند؛ و یک صفحه نمونه‌کار مرتب که سفارش‌دهنده بتواند قبل از تماس ببیند.

درآمد مجسمه سازی ۱۴۰۵: پیشنهاد ماهانه آگهی‌های کارگاه مجسمه و ماکت در تهران، مشهد و اصفهان کنار حداقل حقوق قانونی
میلیون تومان در ماه؛ پیشنهاد آگهی‌ها، شهریور تا آبان ۱۴۰۵

درآمد مجسمه‌ساز در خارج

در آمریکا مجسمه‌سازها در گروه هنرمندان تجسمی، با نقاش و تصویرگر، شمرده می‌شوند. میانه درآمد سالانه این گروه در ۲۰۲۵ حدود ۵۵٬۴۹۰ دلار ناخالص بود و پیش‌بینی رسمی برای تعداد شاغلان تا ۲۰۳۵ کمی کاهش است. بیشتر این هنرمندان خوداشتغال‌اند.

مجسمه‌سازی به شخصیت تو می‌آید؟

احتمالا از مجسمه‌سازی لذت می‌بری اگر

  • چیزها را در ذهنت از چند طرف می‌بینی و دوست داری دورشان بچرخی
  • کار دستی چندساعته خسته‌ات نمی‌کند و از دقیق شدن در جزئیات لذت می‌بری
  • از گرد گچ، دست گلی و بوی رزین فرار نمی‌کنی
  • حاضری یک چهره را چند بار از نو بسازی تا تناسبش درست شود

احتمالا اذیت می‌شوی اگر

  • حقوق ثابت و بیمه از ماه اول برایت مهم‌ترین چیز است
  • جای کار جدا یا اتاقی با تهویه نداری
  • دوست نداری کارت را خودت به سفارش‌دهنده‌ها معرفی کنی
  • کار ایستاده و فیزیکی طولانی برایت سخت است

این شغل در یک نگاه

کار با آدم‌ها۳۰٪
کار با دست و ابزار۸۰٪
تحرک و کار بدنی۶۵٪
شیفت عصر و شب۱۵٪
نظم و کار روتین۳۰٪
خلاقیت۹۵٪

تست راه تا کار علاقه‌ها و شخصیتت را با کار هنری و دستی مقایسه می‌کند و نشان می‌دهد مجسمه‌سازی در کدام رتبه قرار می‌گیرد.

شروع تست

سوال‌های رایج درباره آموزش مجسمه‌سازی

آموزش مجسمه‌سازی چقدر طول می‌کشد؟

دوره کامل جهاد دانشگاهی هنر چهار ترم و ۱۲۸ ساعت است و حدود یک سال طول می‌کشد. استاندارد حجم‌ساز درجه ۱ فنی و حرفه‌ای ۵۴۴ ساعت است.

برای آموزش مجسمه‌سازی با خمیر چه خمیری بخرم؟

برای کار در خانه خمیر هوا خشک ساده‌ترین است، چون کوره نمی‌خواهد. برای تمرین چهره و بدن گل مجسمه‌سازی ارزان‌تر است و بارها قابل استفاده است اگر نمناک بماند.

مجسمه‌سازی را آنلاین هم می‌شود یاد گرفت؟

کار کوچک با خمیر هوا خشک و قالب‌گیری ساده را بله. چهره و فیگور را بهتر است حضوری یاد بگیری، چون استاد باید حجم را از چند طرف ببیند.

کلاس مجسمه‌سازی سن خاصی می‌خواهد؟

آموزشگاه‌ها معمولا محدودیت سنی ندارند و بعضی کلاس جدا برای کودک و نوجوان می‌گذارند. کار با رزین و ابزار برقی برای بزرگسال است.

رشته مجسمه‌سازی بدون کنکور هم هست؟

در کنکور ۱۴۰۵، ۷۰ ظرفیت از ۹۹ ظرفیت کارشناسی مجسمه‌سازی با سوابق تحصیلی بود، در دانشگاه نیشابور و یک موسسه غیرانتفاعی در تهران.

آزمون عملی مجسمه‌سازی چه می‌خواهد؟

باید روی یک موضوع در زمان محدود حجم بسازی و بعد از آن طراحی کنی. پروژه عملی در گزینش ضریب ۱۲ دارد، پس تمرین با گل پیش از کنکور لازم است.

مدرک فنی و حرفه‌ای مجسمه‌سازی چه نامی دارد؟

استانداردی به نام مجسمه‌ساز نیست. نزدیک‌ترین‌ها حجم‌ساز درجه ۱ و ۲، حجم‌ساز و نقش برجسته‌کار با گچ، حجار سنگ‌های تزئینی و حجم‌ساز با سیم مفتولی هستند.

قالب‌گیری سیلیکونی را کی یاد بگیرم؟

بعد از اینکه یک مدل گلی تمیز ساختی. قالب هر عیب مدل را تکرار می‌کند، پس اول فرم، بعد قالب. آگهی‌های کارگاه بیشتر همین مهارت را می‌خواهند.

مجسمه‌ساز بیمه دارد؟

در آگهی‌های کارگاه بیمه بیشتر ذکر نشده یا ندارد. هنرمند مستقل می‌تواند از راه صندوق اعتباری هنر بیمه شود که برای هنرمند تجسمی سابقه ده‌ساله می‌خواهد.

مجسمه سفارشی چند فروخته می‌شود؟

در فروشگاه‌های اینترنتی در آبان ۱۴۰۵ سردیس واقع‌گرا از روی عکس ۲۳٫۷ میلیون و فیگور رزینی ۵٫۶ تا ۷٫۹ میلیون تومان قیمت داشت؛ متریال و کار چند هفته‌ای هم در همین قیمت است.

پیش از خرید گل و ابزار، تست بده

تست راه تا کار چند دقیقه طول می‌کشد و نشان می‌دهد کار حجمی، کار با دست و کار هنری مستقل چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است. نتیجه راهنماست، نه حکم.

شروع تست

سوالی درباره مجسمه‌ساز دارید؟

سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.