دوره مبل سازی: انتخاب دوره ساخت، شهریه ۱۴۰۵ و استخدام در کارگاه مبل

نام دوره‌ها در هر مرحله کلی است، نه نام یک آموزشگاه. آموزشگاهی که یکی از این دوره‌ها را برگزار کند، بعد از بررسی تیم ما زیر همین مسیر دیده می‌شود.

اگر «دوره مبل سازی» را جست‌وجو کنید، در صفحه اول بیشتر نتیجه‌ها دوره طراحی مبلمان با نرم‌افزارند: مدل‌سازی سه‌بعدی، رندر و نقشه. این دوره‌ها به کار طراح می‌آیند، ولی کسی که در کارگاه مبل کار می‌کند هر روز با اره، منگنه بادی، اسفنج و پارچه سروکار دارد. پس اولین سوال از هر آموزشگاه این است: چند ساعت از دوره پشت میز کار و دستگاه می‌گذرد؟

مبل‌ساز در کارگاه چه می‌کند؟

در زبان بازار، مبل‌ساز کسی است که مبل را از چوب خام تا محصول آماده می‌سازد یا بخشی از این کار را برعهده دارد. یک مبل راحتی معمولا از چهار دست می‌گذرد. نجار یا کلاف‌ساز اسکلت چوبی را می‌برد و سرهم می‌کند. رنگ‌کار بخش‌های چوبی پیدا، مثل پایه و دسته، را سنباده و رنگ می‌زند. خیاط پارچه رویه را برش می‌دهد و می‌دوزد. رویه‌کوب تسمه، فنر، اسفنج و پارچه را روی کلاف می‌نشاند. در کارگاه کوچک یک نفر دو یا سه کار را با هم انجام می‌دهد؛ در تولیدی بزرگ هر کس یک ایستگاه ثابت دارد.

سه نوع دوره و نتیجه هر کدام

• دوره ساخت کلاف و اسکلت: کار با اره و دستگاه‌های نجاری، اتصال چوب، ساخت کلاف مبل راحتی یا کلاسیک و صندلی. نتیجه آن کار در بخش کلاف یک کارگاه است و پایه بقیه مهارت‌هاست.
• دوره رنگ و رویه: رنگ‌کاری چوب، یا تسمه‌کشی، اسفنج‌گذاری و پارچه‌کشی. این بخش در آگهی‌ها بیشترین تقاضا را دارد و برای رویه‌کوب مبل صفحه جداگانه داریم.
• دوره طراحی مبلمان: نرم‌افزار سه‌بعدی و نقشه ساخت. به کار کسی می‌آید که سفارش می‌گیرد یا برای تولیدی طرح می‌دهد، ولی ساختن یاد نمی‌دهد.

مهارت اصلی مبل‌ساز همان ساخت کلاف است. رنگ و رویه را می‌توانید بعد از آن یا در کنار آن یاد بگیرید، و طراحی را وقتی سراغش بروید که چند مبل را با دست خودتان ساخته باشید.

مرکز دولتی: طولانی و تقریبا رایگان، ولی کم‌پیدا

مراکز دولتی فنی و حرفه‌ای برای دوره شهریه نمی‌گیرند. هزینه‌های جانبی در ۱۴۰۵ این‌هاست: ثبت‌نام ۳۰ هزار، مشاوره ۳۰ هزار، آزمون ۲۰۰ هزار و صدور گواهینامه ۱۰۰ هزار تومان؛ روی هم ۳۶۰ هزار تومان. مشکل، پیدا کردن خود دوره است. در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ در سامانه ثبت‌نام دوره‌های فنی و حرفه‌ای برای کلاف ساز مبل راحتی، کلاف ساز مبل کلاسیک، صندلی ساز چوبی، سازنده میز و صندلی و رنگ کار مبلمان هیچ دوره فعالی ثبت نشده بود. تنها دوره مبل، «تعمیر کار مبلمان چوبی» ۳۰۰ ساعته در کرمانشاه بود، از ۴ آبان تا ۲۹ دی و برای آقایان و خانم‌ها.

در همان روز ۸ دوره دولتی درودگر ۷۲۰ ساعته فعال بود: دو دوره در اصفهان و یک دوره در هر یک از استان‌های خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خوزستان، فارس، کردستان و گلستان. دو دوره از آنها، یکی در اصفهان و دیگری در خوزستان، خانم‌ها را هم می‌پذیرفت. پس مسیر دولتی معمولا این است: اول درودگر، بعد هر وقت دوره کلاف یا صندلی در استان شما باز شد، همان را بگیرید.

آموزشگاه آزاد: کوتاه‌تر و گران‌تر

فهرست شهریه آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵ هیچ استاندارد مبل‌سازی ندارد؛ آموزشگاه‌ها دوره‌های خودشان را برگزار می‌کنند. یک آموزشگاه آزاد در تهران دوره «ساخت مبلمان و صندلی چوبی» را ۲۹ میلیون تومان می‌فروشد: یک جلسه آشنایی با ماشین‌آلات نجاری، سه جلسه ساخت دراور سه‌کشو با ام‌دی‌اف خام و روکش طبیعی، دو جلسه میز جلومبلی و دو جلسه صندلی چوبی. پیش‌نیاز آن دوره نجاری همان آموزشگاه است که ۳۰ تا ۴۹ میلیون تومان قیمت دارد. یعنی ورود از این راه در تهران ۵۹ تا ۷۸ میلیون تومان خرج دارد.

دوره ویدئویی و دوره طراحی

دوره‌های ویدئویی ارزان‌ترند؛ مثلا یک دوره ویدئویی دوقسمتی مبلمان‌سازی ۸٫۹ میلیون تومان قیمت دارد. دوره ۱۰ ساعته آشنایی با طراحی مبلمان در یک استودیوی طراحی ۴ میلیون تومان است. هیچ‌کدام جای ساعت‌ها کار با اره و منگنه را نمی‌گیرد. اگر از ویدئو شروع می‌کنید، آن را کنار کار در یک کارگاه بگذارید، نه به‌جای آن.

در ۵۸ عنوان آگهی واژه‌هایی مثل شاگرد، کارگر ساده، کمک یا نیمه‌ماهر آمده بود. این آگهی‌ها کسی را می‌خواهند که زیر دست استادکار کار کند و کم‌کم یک ایستگاه را یاد بگیرد. یک آگهی شاگرد رویه‌کوبی در تبریز نوشته بود «نیاز به تجربه ندارید و آموزش داده میشود»؛ ساعت کار ۹ صبح تا ۸ شب و حقوق ماهانه ۱۲ میلیون تومان که با یاد گرفتن کار تا ۱۶ میلیون بالا می‌رود. این عدد کمتر از حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵ است. در همان روز کارگر ساده در یک کارگاه مبل تهران با حداقل ۳۰ میلیون، در کرج با ۲۵ میلیون و کارگر ساده خانم در تبریز با ۲۰ میلیون تومان آگهی شده بود.

پیش از شروع شاگردی این‌ها را بپرسید

• بیمه: فقط ۶۱ آگهی نوشته بود بیمه دارد و ۱۰۷ آگهی نوشته بود ندارد. طبق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرما باید کارگر را بیمه کند؛ شاگرد هم کارگر است.
• روش پرداخت: ۶۲ آگهی از تسویه هفتگی یا روزمزد و ۵۵ آگهی از کنترات، کارمزدی یا درصد حرف زده بودند. در کار کنتراتی درآمد به سرعت شما بسته است، پس سال اول معمولا کمتر از عدد آگهی می‌گیرید.
• جای خواب: ۲۱ آگهی جای خواب یا اسکان داده بودند. این برای کسی که از شهر دیگر می‌آید مهم است، ولی ساعت کار را هم بپرسید.
• چه چیزی یاد می‌گیرید: شاگردی که شش ماه فقط منگنه بزند، کلاف‌ساز نمی‌شود. بپرسید بعد از چند ماه به کار برش و سرهم کردن کلاف می‌رسید.

بهترین ترکیب این است: یک دوره کوتاه یا دوره درودگر برای پایه و ایمنی، و هم‌زمان کار در یک کارگاه. دوره به شما زبان مشترک با استادکار را می‌دهد و کارگاه سرعت و دقت را.

شهرها: مشهد ۱۰۳ آگهی، تهران ۵۲، تبریز ۴۵، شیراز ۴۱، قم ۳۶ و کرج ۱۲، و یک آگهی از رباط‌کریم. در عنوان آگهی‌ها ۱۵۰ بار رویه‌کوب یا زیرکارزن، ۱۱۸ بار نجار، کلاف‌ساز، برشکار یا مونتاژکار، ۴۳ بار خیاط مبل و ۳۳ بار رنگ‌کار یا پولیسترکار آمده بود. ۷۰ آگهی بیش از یک نقش را با هم می‌خواستند؛ مثلا «رویه کوب و نجار» یا «نجار رویه کوب نقاش». یعنی کارگاه کوچک کسی را ترجیح می‌دهد که هم کلاف بسازد و هم دستی در رویه داشته باشد.

شرط‌هایی که کمتر از انتظار بود

فقط ۸ آگهی پایان خدمت سربازی یا معافیت را شرط کرده بودند و ۱۲۱ آگهی نوشته بودند فرقی ندارد. هیچ آگهی مدرک فنی و حرفه‌ای نخواسته بود. در عوض واژه ماهر در بیشتر عنوان‌ها هست؛ کارفرما می‌خواهد ببیند چه ساخته‌اید.

در سایت کاریابی چه خبر است؟

در همان روز در یک سایت کاریابی بزرگ، از ۶۵ آگهی که واژه مبل، کلاف یا رویه در عنوانشان بود، ۳۷ آگهی فروش، بازاریابی یا پروموتر بود و فقط ۹ آگهی کار دستی ساخت، رنگ، رویه یا نصب. مثلا «نجار و کلاف‌ساز مبلمان خانگی» در تهران با ۲۵ تا ۳۵ میلیون و «پتینه‌کار چوب و مبلمان» با ۳۰ تا ۴۵ میلیون تومان. کار ساختن مبل بیشتر در سایت‌های آگهی محلی و از راه آشنایی پیدا می‌شود.

عدد آگهی‌ها بالاتر از دریافتی واقعی است، چون آگهی سقف را می‌نویسد و دریافتی واقعی میانگین همه سال است. ۴ آگهی دیگر حقوق را فقط «پایه وزارت کار» نوشته بودند.

چه چیزی حقوق مبل‌ساز را بالا و پایین می‌برد؟

• مهارت و نقش: رویه‌کوب ماهر بالاترین پیشنهادها را داشت؛ مثلا در تهران ۵۰ تا ۵۵ میلیون و در تبریز ۵۰ تا ۷۰ میلیون. نجار ماهر کلاف‌سازی در تهران ۳۰ تا ۵۰ میلیون پیشنهاد گرفته بود.
• شهر: کلاف‌کار ماهر ام‌دی‌اف در مشهد ۲۵ تا ۳۰ میلیون و نجار مبل در شیراز ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان آگهی شده بود؛ پایین‌تر از تهران.
• کنترات یا حقوق ثابت: در کار کنتراتی استادکار تندکار بیشتر از عدد آگهی درمی‌آورد و تازه‌کار کمتر.
• بیمه: حقوقی که با بیمه است و حقوقی که بی‌بیمه است، با هم برابر نیستند؛ حق بیمه سهم کارگر را هم حساب کنید.

کسی که کارگاه خودش را دارد، از سفارش درآمد دارد نه حقوق. در تهران در ۱۴۰۵ تعویض پایه هر مبل یک‌نفره ۰٫۵ تا ۱٫۵ میلیون و تعمیر اسکلت آن ۲ تا ۴ میلیون تومان است. برای درآمد کارگاه و صنعت مبلمان، صفحه گروه نجاری را ببینید.