آموزش کابینت سازی: ترتیب یادگیری، شهریه دوره و هزینه شروع، درآمد کابینت ساز

دوره‌های هر مرحله را عمومی نام برده‌ایم. آموزشگاه‌هایی که این دوره‌ها را برگزار می‌کنند، بعد از بررسی در همین صفحه نشان داده می‌شوند.

کابینت ساز کابینت آشپزخانه، کمد دیواری، کابینت روشویی و کتابخانه را از ورق‌های آماده می‌سازد و در خانه مشتری نصب می‌کند. بیشتر این کارها امروز با ورق ام‌دی‌اف انجام می‌شود، نه چوب یکپارچه. برای همین کار روزانه کابینت ساز بیشتر از آنکه رنده و مغار باشد، اندازه گرفتن، حساب کردن قطعه‌ها، سوراخ‌کاری دقیق، بستن یراق و تراز کردن است.

در زبان بازار «کابینت کار» و «ام‌دی‌اف کار» همان کابینت ساز است. در آگهی‌ها این دو عنوان بیشتر برای کسی به کار می‌رود که در کارگاه کار می‌کند؛ «کابینت ساز» گاهی صاحب کار است که سفارش می‌گیرد، طرح می‌دهد و تیم دارد.

چهار نقش در یک کارگاه کابینت

• برشکار و لبه‌چسبان: ورق را طبق فهرست قطعه‌ها می‌برد و دور قطعه نوار می‌چسباند. دقت او یعنی در صاف و درز یکدست.
• مونتاژکار: بدنه را سوراخ می‌کند، پیچ و اتصال می‌زند و لولا، ریل و جک را جا می‌اندازد.
• نصاب: کابینت زمینی و دیواری را در خانه مشتری تراز و نصب می‌کند و درها را رگلاژ می‌کند. بیشترین تماس با مشتری با اوست.
• طراح و آنالیزور: آشپزخانه را اندازه می‌گیرد، طرح سه‌بعدی می‌زند و فهرست قطعه‌ها و نقشه برش را برای کارگاه آماده می‌کند.

کسی که تازه شروع می‌کند معمولا از یکی از این نقش‌ها وارد می‌شود و بقیه را کنار کار یاد می‌گیرد. کابینت ساز مستقل کسی است که هر چهار کار را می‌شناسد، حتی اگر برش را به کارگاه دیگری بسپارد. این صفحه مسیر همین آدم است؛ برای کل زنجیره ساخت، از طرح تا نصب، صفحه گروه نجاری و مبل‌سازی را ببین.

مرکز دولتی: بلند، ارزان، با ظرفیت کم

مراکز دولتی فنی و حرفه‌ای همان استاندارد ۵۵۰ ساعته را برگزار می‌کنند. در ۱۴۰۵ مرکز شماره دوازده ایلام دوره کابینت‌ساز چوبی را برای ۲۰ نفر از ۸ شهریور تا ۲۶ اسفند، پنج روز در هفته و روزی چهار ساعت، گذاشت؛ مرکز جم در بوشهر هم همین دوره را از ۱۰ مرداد تا ۲ آبان با ۳ نفر برگزار کرد. هر دو دوره «آقایان» بودند و شهریه آموزش رایگان اعلام شد. دوره نصاب کابینت چوبی ۴۰۰ ساعته هم در مرکز شماره دو مشهد از ۹ خرداد تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد. هزینه‌های جانبی در این مراکز کم است: ثبت‌نام دوره ۳۰ هزار تومان، مشاوره ۳۰ هزار تومان، آزمون اول ۲۰۰ هزار، آزمون مجدد ۲۰۰ هزار و صدور گواهینامه ۱۰۰ هزار تومان.

از ۱۴۰۵ مراکز دولتی از هنرجوهای دهک ۶ به بالا تعرفه ساعتی می‌گیرند. در جدول تعرفه، رشته‌های خوشه صنعت ساعتی ۱۴۴٬۳۷۵ ریال است؛ اگر کابینت‌سازی در همین خوشه حساب شود، دوره ۵۵۰ ساعته برای این دهک‌ها حدود ۷٫۹ میلیون تومان و دوره ۴۰۰ ساعته نصاب حدود ۵٫۸ میلیون تومان می‌شود. پیش از ثبت‌نام عدد دقیق را از خود مرکز بپرس.

آموزشگاه آزاد: کوتاه، سریع، گران‌تر

آموزشگاه‌های آزاد دوره‌های ۱۱ تا ۶۰ ساعته دارند. یک آموزشگاه در تهران در آبان ۱۴۰۵ دوره ۳۰ ساعته کابینت ام‌دی‌اف و ممبران را ۱۶٫۴ میلیون تومان (با تخفیف از ۲۳٫۴ میلیون)، کلاس‌های آبان و آذر را ۱۴٫۸۴ میلیون، دوره جامع ۶۰ ساعته را ۳۰٫۸ میلیون و دوره ویدیویی ۱۱ ساعته را ۷٫۳ میلیون تومان فروخت. آموزشگاه دیگری در تهران دوره ۱۵ ساعته درجه ۲ را ۱۵ میلیون، دوره خصوصی ۳۰ ساعته را ۱۹ میلیون و دوره جامع ۳۰ ساعته را ۳۰ میلیون تومان اعلام کرده است.

۳۰ ساعت کلاس کمتر از یک‌هجدهم استاندارد ۵۵۰ ساعته است. دوره کوتاه برای آشنایی و آماده شدن برای آزمون خوب است، ولی دست را باید بعدش در کارگاه گرم کنی. پیش از پرداخت بپرس چند ساعت از دوره پای دستگاه می‌گذرد و آیا خودت ورق می‌بری و مونتاژ می‌کنی یا فقط تماشا می‌کنی.

مدرک کابینت سازی به چه کاری می‌آید؟

مدرک فنی و حرفه‌ای همان گواهینامه مهارت است که بعد از قبولی در آزمون کتبی و عملی صادر می‌شود. در ۶۵ آگهی کارگاهی و طراحی کابینت که در آبان ۱۴۰۵ در یک سایت کاریابی بزرگ خواندیم، هیچ‌کدام این مدرک را نخواسته بود؛ کارفرماها بیشتر سابقه، نمونه‌کار و آشنایی با دستگاه را می‌پرسند. مدرک بیشتر برای کسی به کار می‌آید که می‌خواهد مربی آموزشگاه شود یا آموزش رسمی خود را جایی نشان دهد؛ برای استخدام در کارگاه، نمونه‌کار وزن بیشتری دارد.

ام‌دی‌اف، اچ‌دی‌اف و نئوپان

بدنه و در بیشتر کابینت‌های امروز ام‌دی‌اف ۱۶ میل است؛ ورقی از الیاف چوب فشرده که روی آن روکش ملامینه، هایگلاس یا پی‌وی‌سی خورده است. اچ‌دی‌اف همان خانواده با چگالی بیشتر است؛ سخت‌تر است و در برابر فشار و رطوبت بهتر می‌ماند و نوع نازک آن برای پشت کابینت و کف کشو هم به کار می‌رود. نئوپان (تخته خرده چوب) ارزان‌تر است و بیشتر در بدنه‌های ارزان یا کمد دیده می‌شود.

قیمت ورق امسال بخش بزرگی از حساب کابینت ساز را عوض کرد. ورق ام‌دی‌اف سفید که اول ۱۴۰۵ حدود ۸ میلیون تومان بود، در اردیبهشت از ۱۱ میلیون گذشت و در ۳ آبان ۱۴۰۵ یک ورق ۱۶ میل سفید دورو در ابعاد ۱۸۳ در ۳۶۶ سانتی‌متر از یک تولیدکننده بزرگ ۱۵٫۷ میلیون تومان قیمت خورد. ورق نازک ۳ میل ملامینه حدود ۲٫۳۵ میلیون تومان بود. یعنی کابینت سازی که در فروردین قیمت داده و در آبان ورق خریده، ممکن است بخش بزرگی از سودش را در اختلاف قیمت ورق از دست داده باشد.

سرویس برش: ماشین کارگاه دیگران، نقشه تو

بیشتر کابینت‌سازهای تازه‌کار دستگاه برش ندارند. نقشه برش را می‌دهند، ورق را از فروشنده می‌خرند و کارگاه برش، قطعه‌ها را بریده و نوار زده تحویل می‌دهد. تعرفه کارگاه‌های برش در آبان ۱۴۰۵ برای برش یک ورق ام‌دی‌اف ۳۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان، نوار لبه پی‌وی‌سی هر متر ۳۵ تا ۵۸ هزار تومان و مونتاژ هر یونیت کابینت ۲۸۰ تا ۵۰۰ هزار تومان بود. در این روش کار تو اندازه‌گیری، نقشه برش درست، مونتاژ و نصب است. هر اشتباه در فهرست قطعه‌ها یعنی ورق تازه و برش دوباره، پس رسم فنی و آنالیز اینجا پول مستقیم است.

کارگاه شخصی: دو دستگاه، چند صد میلیون

کارگاه کابینت دست‌کم یک دستگاه دورکن برای برش ورق کامل و یک لبه‌چسبان لازم دارد. فهرست قیمت فروشنده‌ها در مهر ۱۴۰۵ برای دورکن ۲۲۰ بین ۴۴۰ تا ۴۷۰ میلیون تومان بود و ارزان‌ترین لبه‌چسبان رومیزی در یک سایت مقایسه قیمت در ۱ آبان ۱۴۰۵ از ۱۴۱٫۷ میلیون تومان شروع می‌شد. اجاره جا، برق سه‌فاز و مکنده گرد را هم باید جدا حساب کرد. برای همین کارگاه شخصی معمولا قدم چند سال بعد است، نه قدم اول.

ابزار شروع برای مونتاژ و نصب

برای مونتاژ و نصب، ابزار دستی (چکش، متر، گونیا، تراز، پیچ‌دستی، مغار و اره دستی) و سه ابزار برقی سبک یعنی دریل شارژی، اره عمودبر و اره گرد کافی است. با قیمت ارزان‌ترین مدل‌های رایج در ۳۰ مهر ۱۴۰۵، دریل شارژی ۷٫۴۵، اره عمودبر ۸ و اره گرد ۱۲٫۹ میلیون تومان بود و ابزار دستی روی هم ۷٫۴۳ میلیون؛ جمع حدود ۳۶ میلیون تومان. مته لولا و پیچ‌گوشتی‌های سری هم کم‌کم اضافه می‌شوند.

از حدود ۷۹۰ آگهی، ۴۲۷ آگهی کابینت ساز یا ام‌دی‌اف کار می‌خواست، ۲۰۱ آگهی برشکار، مونتاژکار، وکیوم‌کار یا اپراتور CNC، ۱۴۷ آگهی نصاب و ۱۳ آگهی طراح یا آنالیزور. بقیه شهرها: اصفهان ۸۶، قم ۶۵، کرج ۶۱، تبریز ۶۱ و اهواز ۳۵ آگهی. در خلاصه آگهی، ۴۰۰ آگهی پرداخت را «توافقی» نوشته بودند، ۲۷۷ آگهی ماهانه، ۸۸ آگهی روزانه و ۲۰ آگهی درصدی؛ ۲۴۴ آگهی کنار شیوه پرداخت «با بیمه» آورده بودند. دو آگهی هم برای کار در ارمنستان و ترکیه بود.

۳۶۹ آگهی را که کابینت یا نصاب در عنوانشان بود، کامل خواندیم. در این نمونه ۱۷۸ آگهی فقط آقا و ۱۵۶ آگهی «فرقی نمی‌کند» خواسته بود؛ بیمه در ۹۴ آگهی «دارد» و در ۱۳۸ آگهی «ندارد» بود و بقیه چیزی ننوشته بودند. ۲۳۹ آگهی از سابقه، تجربه یا «ماهر» بودن حرف زده بود و ۵۵ آگهی گفته بود تازه‌کار، شاگرد یا کارآموز هم می‌پذیرد. ۴۳ آگهی کار را متری، کنتراتی یا درصدی تعریف کرده بود و فقط ۴ آگهی از مدرک یا فنی و حرفه‌ای نام برده بود. ۶۷ آگهی مبلغ حقوق ماهانه را نوشته بودند: میانه ۳۲٫۵ میلیون تومان، نیمه وسط ۲۵ تا ۴۵ میلیون و بازه از ۱۳٫۵ تا ۶۲٫۵ میلیون تومان.

آگهی‌های سایت کاریابی: کارگاه‌های بزرگ‌تر

در یک سایت کاریابی بزرگ در همان روز ۲۱۳ آگهی واژه کابینت داشت. از این‌ها ۴۲ آگهی کار دستی بود (برش، مونتاژ، ساخت و نصب) و ۲۳ آگهی طراح و آنالیزور کابینت و کمد. در ۴۲ آگهی کار دستی، ۳۱ آگهی فقط آقا، ۴ آگهی ترجیحا آقا و ۷ آگهی بی‌فرق بود؛ ۲۳ آگهی سقف سن گذاشته بود که بیشترشان ۴۰ یا ۴۵ سال بود و ۱۳ آگهی پایان خدمت سربازی می‌خواست. ۲۳ آگهی از این ۴۲ آگهی در استان تهران بود. در آگهی‌های طراح، ۱۷ آگهی از ۲۳ آگهی جنسیت را بی‌فرق نوشته بود؛ اتوکد در ۱۴ آگهی، تری‌دی مکس در ۷ آگهی و اسکچاپ در ۵ آگهی خواسته شده بود.

گزارش حقوق ۱۴۰۵ برای کابینت ساز ردیف جدا ندارد. نزدیک‌ترین گروه «نجار و کار با چوب» است که کار کارگاهی و ساختمانی را با هم آورده و سابقه را جدا نکرده است. دریافتی، مبلغ خالصی است که شاغلان در پایان ۱۴۰۴ گرفته‌اند؛ درخواستی، مبلغی است که برای ۱۴۰۵ خواسته‌اند. ده درصد پایین کمتر از ۱۸ و ده درصد بالا بیشتر از ۷۱ میلیون تومان دریافت کرده بودند.

عدد آگهی‌ها پیشنهاد کارفرماست و هنوز پرداخت نشده است. میانه را از وسط بازه هر آگهی حساب کرده‌ایم. کمترین پیشنهاد در آگهی‌های کار دستی ۱۷٫۵ و بیشترین ۸۰ میلیون تومان در ماه بود. آگهی‌های نصاب پراکنده‌ترند: ساری ۱۵ تا ۳۰، آمل ۲۵ تا ۳۵ و فردیس کرج ۲۶ تا ۳۳ میلیون، در برابر ۶۰ تا ۷۰ در احمدآباد مستوفی، ۶۰ تا ۸۰ در تهران و ۶۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان در لاهیجان برای نصاب باتجربه.

چه چیزی حقوق کابینت ساز را بالا می‌برد؟

• نقش: طراح و آنالیزور در آگهی‌ها حدود ۵ میلیون تومان میانه بالاتری از کار دستی داشتند.
• نصب مستقل: نصابی که بی‌نظارت کار تحویل می‌دهد، بالاترین پیشنهادهای کار دستی را می‌گیرد.
• شهر و اندازه کارگاه: کارگاه‌های بزرگ‌تر استان تهران بیشتر حقوق اعلام می‌کنند و بیمه می‌دهند.
• کار متری و درصدی: بخشی از نصاب‌ها و مونتاژکارها به‌جای حقوق ماهانه، متری یا درصدی از پروژه می‌گیرند و درآمدشان با تعداد پروژه بالا و پایین می‌رود.