آموزش نجاری برای کار در ساختمان: ترتیب یادگیری، هزینه دوره و ابزار، دستمزد نجار

دوره‌های هر مرحله را عمومی نام برده‌ایم؛ آموزشگاه‌هایی که این دوره‌ها را برگزار می‌کنند پایین همین صفحه دیده می‌شوند.

نجار کسی است که با چوب و صفحه‌های چوبی چیزی را می‌سازد، نصب می‌کند یا تعمیر می‌کند. نجار ساختمان این کار را در کارگاه انجام نمی‌دهد؛ جای کارش خود ساختمان است، از روزی که گودبرداری تمام می‌شود تا روزی که کلید را به صاحب‌خانه می‌دهند. کار او به دو بخش جدا تقسیم می‌شود و آموزش، ابزار و بازار کار هر بخش فرق دارد.

سفت‌کاری: قالب‌بندی بتن

پیش از بتن‌ریزی، قالب‌بند با تخته، الوار، تخته چندلایه یا قالب فلزی شکل فونداسیون، ستون، دیوار برشی و سقف را می‌سازد. قالب را شاقول و تراز می‌کند و با شمع و مهار طوری نگه می‌دارد که زیر فشار بتن خیس باز نشود و ننشیند. چند روز بعد قالب را باز می‌کند، میخ‌ها را می‌کشد و تخته‌ها را برای طبقه بعد آماده می‌کند. این کار گروهی است و در آگهی‌ها بیشتر وقت‌ها همراه آرماتوربندی خواسته می‌شود.

نازک‌کاری: چارچوب، در، کف و دیوار چوبی

وقتی اسکلت و گچ تمام شد، نوبت کارهایی است که جلوی چشم می‌ماند: نصب چارچوب و در چوبی، پارکت و لمینت، دیوارپوش و لمبه، سقف چوبی و گاهی راه‌پله و خانه چوبی پیش‌ساخته. این بخش دقت بیشتری می‌خواهد، چون یک درز کج یا دری که خوب بسته نمی‌شود تا سال‌ها دیده می‌شود. بیشتر این کارها در بازسازی خانه‌ها و ساختمان‌های کوچک سفارش داده می‌شود.

فرق نجار ساختمان با کابینت‌ساز و مبل‌ساز در جای کار است: آن‌ها بیشتر در کارگاه با دستگاه‌های ثابت کار می‌کنند، ولی نجار ساختمان هر چند هفته سر یک ساختمان تازه است، در سرما و گرما و روی ارتفاع کار می‌کند و کارش به رونق ساخت‌وساز بسته است.

سه راه برای یاد گرفتن هست و فرقشان بیشتر در ساعت تمرین واقعی است تا در اسم دوره.

مرکز دولتی فنی و حرفه‌ای

ارزان‌ترین راه همین است. یک مرکز دولتی در بیرجند دوره ۱۴۴ ساعته قالب‌بند و کفراژبند را از ۱۶ شهریور ۱۴۰۵، صبح و عصر، بدون شهریه برگزار کرد؛ کارآموز فقط ۰٫۲ میلیون تومان برای آزمون و ۰٫۱ میلیون تومان برای صدور گواهینامه می‌داد. ظرفیت این دوره‌ها کم است و زمانشان ثابت؛ دوره‌های شهر خود را در سایت اداره کل فنی و حرفه‌ای استان ببینید.

آموزشگاه آزاد

دوره‌هایی که با اسم «آموزش نجاری» یا «نجاری و درودگری» تبلیغ می‌شوند معمولا ۳۰ تا ۱۰۰ ساعت‌اند. در مهر ۱۴۰۵ دوره ۳۰ ساعته دو آموزشگاه تهران بین ۱۲ تا ۱۳٫۸ میلیون تومان بود و دوره جامع ۱۰۰ ساعته آموزشگاه سوم ۴۹ میلیون تومان. سرفصل این دوره‌ها بیشتر نجاری کارگاهی است: شناخت چوب، ابزار دستی و برقی، اتصال‌ها و رنگ‌کاری، نه قالب‌بندی. این ساعت‌ها را کنار ۷۲۰ ساعت استاندارد درودگر بگذارید تا معلوم شود یک دوره کوتاه فقط شروع راه است. پیش از ثبت‌نام بپرسید چند ساعت از کلاس پشت دستگاه می‌گذرد و آزمون پایانی با کدام استاندارد است.

شاگردی سر کار

شاگردی از روز اول دستمزد دارد و همان چیزی را یاد می‌دهد که کارفرما می‌خواهد، ولی گواهی رسمی ندارد. اگر از این راه وارد شدید، بعد از چند ماه کار از مرکز فنی و حرفه‌ای شهرتان بپرسید که آیا می‌شود بدون گذراندن کلاس، فقط در آزمون همان استاندارد شرکت کرد.

مدرک نجاری به چه کاری می‌آید؟

گواهینامه فنی و حرفه‌ای همان کارت مهارت است. برای نجار ساختمان مهم‌ترین فایده‌اش بیمه است: قانون بیمه کارگران ساختمانی فقط کسانی را می‌پذیرد که کارت مهارت معتبر دارند و سهم خود کارگر ۷ درصد است؛ در مهر ۱۴۰۵ این سهم برای سطح یک، یعنی کارگر ماهر و استادکار، حدود ۲٫۲ میلیون تومان در ماه بود. قانون نظام مهندسی هم کارگر ماهر را با پروانه مهارت فنی می‌شناسد. با این حال در ۱۸۰ آگهی قالب‌بند که متنشان را خواندیم، هیچ‌کدام مدرک نخواسته بودند و ۸۷ آگهی سابقه یا مهارت. اگر آموزشگاهی گفت این مدرک در همه کشورها کار پیدا می‌کند، بدانید کشور مقصد مهارت را خودش می‌سنجد.

شاگردی که تازه به اکیپ می‌پیوندد معمولا با ابزار استادکار کار می‌کند و لازم نیست از روز اول همه چیز را بخرد. ولی کسی که می‌خواهد کار نازک‌کاری را خودش بگیرد، دست‌کم این‌ها را لازم دارد. قیمت‌ها ارزان‌ترین مدل رایج هر ابزار در فروشگاه‌های اینترنتی در ۳۰ مهر ۱۴۰۵ است:

• هشت ابزار دستی و ایمنی، حدود ۷٫۴ میلیون تومان: چکش دوشاخ، متر پنج‌متری، گونیا، تراز، پیچ دستی، ست چهارتایی مغار، اره دستی و عینک ایمنی.
• دریل پیچ‌گوشتی شارژی، حدود ۷٫۵ میلیون تومان: برای پیچ کردن لولا و چارچوب و سوراخ کاری.
• اره عمودبر، حدود ۸ میلیون تومان: برای برش منحنی و باز کردن جای قفل و لوله.
• اره گردبر ۱۸۵ میلی‌متری، حدود ۱۲٫۹ میلیون تومان: ابزار اصلی برش تخته و الوار سر ساختمان.
• اره فارسی‌بر، حدود ۳۰ میلیون تومان: برای برش زاویه‌دار دقیق در چارچوب، قرنیز و دیوارپوش؛ این را می‌شود بعدا خرید.

جمع ابزار دستی و سه ابزار برقی سبک حدود ۳۶ میلیون تومان می‌شود و با اره فارسی‌بر حدود ۶۶ میلیون. خرید دست دوم هزینه را پایین می‌آورد؛ در ابزار دست دوم سالم بودن حفاظ تیغه، سیم و دوشاخه و صدای یاتاقان را پیش از خرید امتحان کنید و اره‌ای را که حفاظ تیغه‌اش برداشته شده نخرید. ماسک، گوشی محافظ و کفش ایمنی هم جزو ابزار کارند، نه وسیله اضافه.

جست‌وجوی «نجار ساختمان» بیشتر آگهی کارگاه مبل و ام‌دی‌اف نشان می‌دهد؛ کار نجاری در خود ساختمان در آگهی‌ها تقریبا همان قالب‌بندی است. آگهی‌های قالب‌بند در مشهد ۶۸، تبریز ۳۷، شیراز ۲۷، تهران ۲۰، اصفهان ۱۹، اهواز ۶، قم ۴ و کرج ۲ بود. کار نازک‌کاری مثل نصب در و پارکت کمتر آگهی می‌شود و بیشتر از راه معرفی، پیمانکار ساختمان و فروشنده‌های در و کف به نجار می‌رسد.

از ۱۸۳ آگهی قالب‌بند، ۱۱۶ آگهی پرداخت را «توافقی» زده بودند، ۴۶ آگهی «ماهانه» و ۲۰ آگهی «روزانه». در ۱۸۰ آگهی که متنشان را خواندیم، ۶۰ آگهی جای خواب یا غذا داده بودند، که برای کارگری از شهر دیگر مهم است، ۲۷ آگهی اکیپ می‌خواستند و ۶ آگهی برای کار در ترکیه، عراق یا ارمنستان بود.

استخدام نجار ساختمان چطور اتفاق می‌افتد؟

راه معمول، پیوستن به یک اکیپ قالب‌بندی یا آرماتوربندی به‌عنوان کمک است. سر کار، استادکار نشان می‌دهد چه کسی دقیق و وقت‌شناس است و همان‌ها را به کار بعدی می‌برد. پیش از شروع سه چیز را روشن کنید: دستمزد روزانه است یا ماهانه یا کنتراتی، بیمه دارید یا نه، و جای خواب و غذا با کیست. چند عکس از قالب‌ها یا درهایی که نصب کرده‌اید در گوشی داشته باشید؛ برای کار نازک‌کاری همین نمونه کار بیشتر از هر مدرکی مشتری می‌آورد.

عدد گزارش حقوق نجارهای کارگاه و ساختمان را با هم آورده و سابقه را جدا نکرده است؛ برای همین کنار آن پیشنهاد آگهی‌های قالب‌بند را هم گذاشتیم. میانه دریافتی واقعی این گروه در پایان ۱۴۰۴، ۳۱ میلیون تومان خالص در ماه بود و همین گروه برای ۱۴۰۵ میانه ۴۴ میلیون خواسته بود. ۱۴ آگهی ماهانه قالب‌بند که عدد نوشته بودند میانه حدود ۶۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند، ولی بیشترشان کار را همراه آرماتوربندی و برای نیروی باسابقه می‌خواستند.

روزمزد، کنتراتی یا ماهانه؟

روزمزد فقط روزهای کار را حساب می‌کند. با مزد ۲ میلیون تومان، ۲۶ روز کار در ماه ۵۲ میلیون تومان می‌شود؛ ولی باران، سرما، خواب پروژه و فاصله بین دو ساختمان روزهای کار را کم می‌کند. کنتراتی یعنی اکیپ برای متراژ یا کل کار یک طبقه قیمت می‌گیرد؛ گروه سریع بیشتر درمی‌آورد و گروه کند ضرر می‌کند، و اندازه‌گیری و نوشتن قرارداد با سرکارگر است. ماهانه بیشتر در شرکت‌های پیمانکاری و پروژه‌های بزرگ است؛ درآمدش کمتر بالا و پایین می‌رود و احتمال بیمه در آن بیشتر است.

آنچه دستمزد را بالا می‌برد: شاقول و تراز گرفتن بدون کمک، نقشه‌خوانی، کار با قالب فلزی و دیوار برشی، و سرپرستی یک اکیپ. در نازک‌کاری، نصب تمیز در و دیوارپوش و قیمت دادن درست به صاحب‌خانه درآمد را از روزمزد جدا می‌کند.