نقشه کشی ساختمان: سرفصل‌ها، درجه ۲ و ۱ فنی و حرفهای، هزینه دوره و جای کلاس
دورهنقشه کشی ساختمان مهارت کشیدن پلان، نما، برش و جزئیات یک بنا با قواعد ثابت است تا هر مهندس و استادکاری همان چیزی را بخواند که طراح در ذهن داشت. این صفحه برای کسی است که میخواهد این مهارت را یاد بگیرد: درجه‌های فنی و حرفهای و نسبت آن‌ها با استانداردهای امروز، سرفصل‌ها به ترتیب، ساعت و هزینه هر راه در ۱۴۰۵، و این‌که کارفرما بعد از دوره واقعا چه میخواهد.
اگر هنوز مطمئن نیستید کار با نقشه به شما می‌آید، تست راه تا کار نتیجه اولیه را رایگان نشان میدهد.
نقشه کشی ساختمان چیست و این دوره برای چه کسی است؟
هر ساختمان پیش از ساخته شدن چند ده برگ نقشه دارد. پلان می‌گوید دیوارها و درها کجا هستند، نما ظاهر بیرونی را نشان میدهد، برش ارتفاع‌ها و لایه‌های سقف و کف را باز میکند و دیتیل یک گوشه کوچک را بزرگ میکشد تا استادکار بداند آجر، عایق و سنگ را به چه ترتیبی بچیند. نقشه‌کشی یعنی کشیدن این برگ‌ها با خط، اندازه و علامت‌هایی که همه در یک زبان مشترک می‌فهمند.
این مهارت سه شاخه دارد که در دوره‌ها از هم جدا می‌شوند: نقشه‌های معماری (پلان، نما، برش، پله، دیتیل)، نقشه‌های سازه (پی، ستون، تیر، سقف) و نقشه‌های تاسیسات (لوله‌کشی، برق، تهویه). دوره پایه همه را با هم شروع میکند و بعد هر کس شاخه خودش را جلو می‌برد.
چه کسانی سراغ این دوره می‌آیند؟
- هنرجوی هنرستان یا کسی که دیپلم ندارد و میخواهد با یک مهارت فنی دیپلم بگیرد؛
- دانشجوی عمران یا معماری که در دانشگاه کشیدن نقشه را کم تمرین کرده و برای کارآموزی دفتر فنی آماده میشود؛
- کسی که از کار دیگری می‌آید، حوصله کار دقیق پشت میز را دارد و میخواهد در یک دفتر مهندسی کار بگیرد.
برای ثبتنام در دوره پایه فنی و حرفهای پایان دوره راهنمایی کافی است و پیشنیاز مهارتی ندارد. ریاضی در حد هندسه و اندازه‌گیری لازم است؛ چیزی که بیشتر به کار می‌آید تجسم سهبعدی و دقت در جزئیات است.
نقشه کشی ساختمان فنی و حرفه ای: درجه ۲، درجه ۱ و نام‌های امروز
اگر در آگهی آموزشگاه یا کتاب‌فروشی «درجه ۲» و «درجه ۱» دیدید، این دو نام به نظام قدیم کاردانش برمی‌گردد. امروز همان محتوا با نام‌های تازه درس داده میشود.
در نظام کاردانش هر مهارت چند پله داشت و عدد درجه سطح آن را نشان می‌داد. در نقشه‌کشی ساختمان پله اول نقشه‌کشی عمومی ساختمان درجه ۲ بود و بعد از آن دو راه باز می‌شد: نقشه‌کشی معماری درجه ۱ و نقشه‌کشی سازه درجه ۱. دیپلم کاردانش نقشه‌کشی ساختمان این سه را همراه با کاربر رایانه و طراحی معماری با تری‌دی‌مکس در بر داشت: پنج استاندارد و روی هم ۵۳ واحد.
پله اول: نقشه‌کشی عمومی ساختمان
استاندارد امروز این پله ۴۰۲ ساعت است: ۱۳۶ ساعت نظری و ۲۶۶ ساعت عملی. نسخه کاردانش آن با نام «درجه ۲» هنوز با ۴۰۰ ساعت در فهرست شهریه ۱۴۰۵ تهران آمده است. سقف شهریه حضوری نسخه تازه در آموزشگاه‌های آزاد استان تهران ۳۱٫۳ میلیون تومان و مجازی ۲۵ میلیون تومان است؛ نسخه کاردانش ۳۱٫۱ و ۲۴٫۹ میلیون. صفحه جداگانه نقشه‌کشی عمومی ساختمان درجه ۲ جزئیات همین پله را دارد.
پله دوم: معماری یا سازه
نقشه‌کشی معماری، جانشین درجه ۱ معماری، ۴۱۹ ساعت است (۱۴۸ نظری و ۲۷۱ عملی) و پیش‌نیازش گذراندن نقشه‌کشی عمومی ساختمان است؛ سقف شهریه حضوری آن ۳۲٫۶ و مجازی ۲۶٫۱ میلیون تومان است. نقشه‌کشی سازه ۴۰۴ ساعت است و سقف شهریه آن ۲۲٫۹ میلیون تومان حضوری و ۱۸٫۳ میلیون مجازی؛ این پله پلان پی، شناژ، تیر و ستون بتنی و فولادی را میکشد و صفحه نقشه‌کشی سازه درجه ۱ آن را جدا شرح میدهد.
در فهرست شهریه ۱۴۰۵ تهران ردیفی با نام «درجه ۱» برای نقشه‌کشی ساختمان نیامده است. پس اگر آموزشگاهی «درجه ۱» تبلیغ میکند، بپرسید گواهی پایانی به نام کدام استاندارد و با چند ساعت صادر میشود.
سرفصل‌ها به ترتیب: از چسباندن کاغذ روی میز تا اتوکد سهبعدی
ترتیب سرفصل‌ها در استاندارد رسمی تصادفی نیست. هنرجو اول روی کاغذ یاد می‌گیرد خط، مقیاس و تصویر را بفهمد و بعد همان کارها را به نرم‌افزار می‌سپارد. در دوره پایه ده شایستگی پشت سر هم می‌آید:
- بریدن و نصب کاغذ روی میز نقشه‌کشی؛
- ترسیم خطوط هندسی، کادر و جدول مشخصات؛
- سه نما و برش احجام ساده و مرکب و ساختمان (۷۰ ساعت)؛
- انواع پله؛
- پلان موقعیت زمین؛
- پلان‌های ساختمان (۷۰ ساعت)؛
- پلان ساختمان‌های آجری و سنتی؛
- پلان محورگذاری؛
- پلان شیب‌بندی بام؛
- نقشه‌های عمومی ساختمان با اتوکد (۱۰۰ ساعت).
دوره معماری روی همین پایه ساخته میشود و دوباره ده شایستگی دارد: نقشه‌های معماری، پلان و طراحی روی زمین‌های کوچک (۴۸ ساعت)، پله، نقشه‌های تاسیسات مکانیکی و برقی، جزئیات اجرایی (۳۹ ساعت)، پلان دکوراسیون و نورپردازی، قوس و گنبد، محوطه و شهرسازی، کار با برچسب‌های آماده، و در پایان نقشه دوبعدی و سهبعدی با اتوکد (۱۰۰ ساعت).
دو نکته از این فهرست برای انتخاب کلاس مهم است. یکی این‌که در هر دو دوره اتوکد فقط ۱۰۰ ساعت از حدود ۴۰۰ ساعت است؛ کلاسی که همه وقت را صرف دستورهای اتوکد کند، در واقع دوره اتوکد است، نه دوره نقشه‌کشی. دیگر این‌که خواندن ضوابط ترسیم، مثل ضخامت خط، علامت برش و شیوه اندازه‌گذاری، در همه شایستگی‌ها پخش است و یک جلسه جدا نیست.
دوره نقشه کشی ساختمان در ۱۴۰۵: ساعت، هزینه و مدرک هر راه
شش راه رایج را کنار هم گذاشته‌ایم. ارقام آموزشگاه‌های خصوصی از صفحه ثبتنام خودشان در آبان ۱۴۰۵ خوانده شده و نمونه‌اند، نه میانگین.
| راه یادگیری | ساعت | هزینه (میلیون تومان) | گواهی پایانی | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| مرکز دولتی فنی و حرفهای | ۴۰۲ | شهریه ندارد؛ حدود ۰٫۳۶ برای ثبتنام، آزمون و گواهی | گواهی مهارت فنی و حرفهای | کسی که روزها وقت دارد و ظرفیت خالی پیدا میکند |
| آموزشگاه آزاد، استاندارد کامل | ۴۰۲ | سقف ۳۱٫۳ حضوری، ۲۵ مجازی | همان گواهی، پس از آزمون | کسی که برنامه منظم و کلاس عصر میخواهد |
| دوره کوتاه آموزشگاه آزاد در مشهد | ۶۰ | ۶٫۵ | گواهی فنی و حرفهای پس از آزمون، به گفته آموزشگاه | کسی که پایه دارد و جمع‌بندی میخواهد |
| دوره خصوصی در تهران، حضوری یا آنلاین | ۱۰۰ (۶۰ کلاس و ۴۰ ویدئو) | ۱۷٫۹ تا ۲۱٫۵ | گواهی آموزشگاه؛ گواهی بین‌المللی با هزینه جدا | کسی که فقط اتوکد و ضوابط را سریع میخواهد |
| دیپلم کاردانش نقشه‌کشی ساختمان | ۵ استاندارد در حدود ۱۲ ماه | ۳۲ تا ۳۹٫۷ (نمونه یک آموزشگاه) | دیپلم و گواهی هر استاندارد | کسی که دیپلم ندارد |
| خودآموزی با کتاب و ویدئو | به سرعت خودتان | کتاب درجه ۲ حدود ۱٫۸؛ کتاب‌های درسی هنرستان رایگان | ندارد | کسی که پیش از ثبتنام میخواهد مطمئن شود |
کلاس نقشه کشی ساختمان در شهر شما
آموزشگاه‌هایی که این دوره را در راه تا کار ثبت کرده‌اند، با شهر شما فیلتر می‌شوند.
در جلسه مشاوره سه چیز را بپرسید: چند ساعت از دوره روی کاغذ و چند ساعت با اتوکد است، گواهی پایانی به نام کدام استاندارد صادر میشود، و آیا آخر دوره یک مجموعه نقشه کامل از یک ساختمان واقعی تحویل می‌دهید یا نه.
شهرت را انتخاب کن تا آموزشگاه‌هایی را ببینی که «نقشه‌کشی ساختمان» را در شهر تو برگزار می‌کنند.
آزمون فنی و حرفهای و گواهی پایان دوره چطور است؟
گواهی فنی و حرفهای را آموزشگاه صادر نمی‌کند؛ هنرجو بعد از دوره در آزمون سازمان شرکت میکند. در استاندارد نقشه‌کشی عمومی ساختمان وزن ارزشیابی این است: ۲۵ درصد آزمون کتبی، ۶۵ درصد آزمون عملی و ۱۰ درصد اخلاق حرفهای. یعنی بیشتر نمره از کاری می‌آید که پشت میز یا پای رایانه جلوی ارزیاب انجام می‌دهید.
- کتبی: پرسش‌های چهارگزینه‌ای از ابزار، مقیاس، تصویر، علائم و ضوابط ترسیم؛ نمونه‌سوال‌های فراوانی از سال‌های قبل در دسترس است.
- عملی: کشیدن نقشه یک ساختمان ساده یا تکمیل نما و برش در زمان محدود؛ سرعت، تمیزی خط و درستی اندازه‌ها مهم است.
- هزینه: در مراکز دولتی آموزش رایگان است و ثبتنام، مشاوره، آزمون و صدور گواهی روی هم حدود ۳۶۰ هزار تومان میشود (نمونه‌های مرداد و شهریور ۱۴۰۵ در رشته‌های دیگر).
گواهی فنی و حرفهای قابل ترجمه رسمی است و کارفرما می‌تواند اصالت آن را استعلام کند. ولی همان‌طور که در بخش بعد می‌بینید، دفترهای مهندسی در آگهی کمتر سراغ گواهی را می‌گیرند و بیشتر نمونه کار می‌خواهند. پس گواهی را برای دیپلم، مهاجرت کاری یا استخدام دولتی بگیرید و نمونه کار را برای دفتر خصوصی آماده کنید.
کارفرماها از کسی که نقشه کشی ساختمان آموخته چه می‌خواهند؟
۲۵ آگهی نقشه‌کش ساختمان در یک سایت کاریابی (معماری، سازه و تاسیسات، ۳ آبان ۱۴۰۵) را خط به خط خواندیم و شمردیم هر آگهی چه چیزی را نام برده است.
در ۱۱ آگهی سابقه کار به سال آمده است و ۱۸ آگهی کمترین مدرک را کارشناسی گذاشته‌اند؛ ۴ آگهی کاردانی را هم پذیرفته‌اند و ۳ آگهی مدرکی نخواسته‌اند. هیچ آگهی ترسیم دستی را نام نبرده است. در یک سایت آگهی محلی هم در همان روزها ۱۹ آگهی نقشه‌کش ساختمان بود که ۱۳ تا اتوکد را نام برده بودند و ۶ تا کارآموز یا «با سابقه یا بدون سابقه» میپذیرفتند.
نتیجه برای انتخاب دوره روشن است: کلاسی بهتر است که تا پایان، یک مجموعه نقشه اجرایی کامل با اتوکد از شما بگیرد. ترسیم دستی پایه فهم است، ولی چیزی که به کارفرما نشان می‌دهید فایل و برگ چاپی است. درآمد و قیمت هر برگ نقشه را صفحه شغل نقشه‌کش معماری با جزئیات آورده است.
آموزش صفر تا صد نقشه کشی ساختمان در چهار مرحله
این ترتیب از روی دو استاندارد رسمی و آن چیزی که آگهی‌ها می‌خواهند چیده شده است. زمان هر مرحله برای کسی است که هفته‌ای حدود ۱۲ ساعت کلاس و تمرین دارد.
- ۱
مرحله ۱: دیدن و کشیدن روی کاغذ (حدود ۸ هفته)
خط‌کش تی، گونیا و مداد؛ مقیاس، سه نما و برش احجام. هدف این است که از روی یک پلان، حجم ساختمان را در ذهن ببینید. بدون این مرحله، اتوکد فقط کشیدن خط‌های بی‌معنی است.
- ۲
مرحله ۲: پلان، نما، برش و پله یک ساختمان دوطبقه (حدود ۱۰ هفته)
محورگذاری، اندازه‌گذاری زنجیره‌ای، پله، شیب بام و پلان موقعیت. در پایان این مرحله یک ساختمان مسکونی کوچک را کامل روی کاغذ دارید.
- ۳
مرحله ۳: همان ساختمان در اتوکد (حدود ۸ هفته)
لایه‌ها، بلوک‌ها، استایل اندازه، فضای چاپ و خروجی PDF. نقشه‌های مرحله ۲ را دوباره در اتوکد بکشید؛ این تمرین سرعت را دو برابر میکند و برای نمونه کار هم می‌ماند.
- ۴
مرحله ۴: شاخه خودتان و نمونه کار (۸ تا ۱۲ هفته)
برای معماری: جزئیات اجرایی و <a href="/learn/national-building-code-4">مبحث ۴ مقررات ملی ساختمان</a>؛ برای سازه: پلان پی، تیرریزی و ستون‌گذاری. آخر کار یک مجموعه ۱۰ تا ۱۵ برگی از یک ساختمان واقعی بسازید و همان را به دفترها نشان دهید.
منابع رایگان و ارزان: چه چیزی یاد می‌دهند و چه چیزی را نه
با منابع رایگان میشود مرحله ۱ و بخشی از مرحله ۳ را پیش برد. کم‌کاری آن‌ها در تمرین تصحیح‌شده و نمونه کار است.
کتاب‌های درسی هنرستان
کتاب‌های رشته نقشه‌کشی ساختمان در پایگاه رسمی کتاب‌های درسی رایگان خواندنی است و ترتیب آن‌ها با استانداردهای فنی و حرفهای هماهنگ است. برای کار پشت میز بهترین منبع رایگان است.
نشریه ۲۵۶
«استانداردهای نقشه‌کشی ساختمانی» قواعد رسمی ضخامت خط، علائم، اندازه‌گذاری و شماره‌گذاری برگ‌ها را دارد. نسخه آن رایگان پیدا میشود و دفترهای جدی با همین قواعد کار می‌کنند.
کتاب درجه ۲ و نمونه‌سوال
کتاب نقشه‌کشی عمومی ساختمان درجه ۲ حدود ۱٫۸ میلیون تومان است (اردیبهشت ۱۴۰۵) و برای آزمون کتبی کافی است. بانک‌های نمونه‌سوال فقط آزمون کتبی را پوشش می‌دهند، نه کار عملی را.
ویدئوهای رایگان اتوکد
دستورها را خوب یاد می‌دهند، ولی کسی نقشه شما را تصحیح نمی‌کند. خطای رایج کسانی که فقط با ویدئو یاد گرفته‌اند: اندازه‌گذاری نادرست و لایه‌بندی شلوغ.
برنامه‌های گوشی
برای دیدن فایل نقشه و اندازه گرفتن سر کار خوب‌اند، ولی کشیدن یک مجموعه نقشه کامل با گوشی شدنی نیست. برای تمرین جدی رایانه یا میز نقشه‌کشی لازم است.
این دوره شما را به کدام شغل‌ها می‌رساند؟
این دوره در مسیر سه شغل، پله اول (تازه‌نفس) است. هر کارت به صفحه همان شغل می‌رود.
نقشه‌کش معماری و نقشه‌کش سازه مستقیم با همین مهارت کار می‌گیرند. معمار اجرایی برای خواندن و کشیدن جزئیات کارگاهی به آن نیاز دارد، ولی مسیرش بعد از این دوره به دانشگاه و سابقه کارگاه هم می‌رسد.
دوره نقشه‌کشی ساختمان برگزار می‌کنید؟
اگر آموزشگاه شما نقشه‌کشی عمومی، معماری یا سازه درس میدهد، می‌توانید آن را در راه تا کار ثبت کنید تا در صفحه همین دوره و در شهر خودتان دیده شود.
- ثبتنام با شماره موبایل و مشخصات آموزشگاه
- بررسی درخواست توسط تیم راه تا کار
- پس از تایید، صفحه آموزشگاه و امکان ثبت دوره‌ها
- هر دوره پیش از نمایش بررسی میشود
ساعت دوره و نام استاندارد گواهی را دقیق بنویسید؛ هنرجوها همین را می‌پرسند.
پرسش‌های رایج درباره دوره نقشه کشی ساختمان
نقشه کشی ساختمان در کدام رشته است؟
در هنرستان یک رشته فنی با همین نام است و در فنی و حرفهای چند استاندارد کوتاهتر دارد. در دانشگاه بخشی از درسهای کاردانی و کارشناسی عمران و معماری است.
درجه ۲ و درجه ۱ نقشه‌کشی چه فرقی دارند؟
درجه ۲ پله پایه است: ابزار، تصویر، پلان، نما، برش و اتوکد مقدماتی. درجه ۱ پله بعدی است و یا به معماری می‌رود یا به سازه. امروز این دو پله با نام‌های نقشه‌کشی عمومی ساختمان و نقشه‌کشی معماری یا سازه درس داده می‌شوند.
دوره نقشه کشی ساختمان چقدر هزینه دارد؟
در ۱۴۰۵ از حدود ۳۶۰ هزار تومان در مرکز دولتی تا سقف ۳۱٫۳ میلیون تومان برای دوره ۴۰۲ ساعته حضوری در آموزشگاه آزاد تهران. دوره‌های کوتاه ۶۰ تا ۱۰۰ ساعته خصوصی از ۶٫۵ تا ۲۱٫۵ میلیون تومان دیده شد.
برای ثبتنام چه مدرک تحصیلی لازم است؟
برای دوره پایه فنی و حرفهای پایان دوره راهنمایی کافی است و پیشنیاز مهارتی ندارد. دوره معماری پیشنیاز دارد: باید دوره پایه را گذرانده باشید.
نقشه کشی ساختمان ریاضی سنگین میخواهد؟
نه. هندسه، مقیاس و چهار عمل اصلی کافی است. چیزی که سختتر است تجسم سهبعدی، یعنی دیدن حجم از روی پلان، و حوصله برای دقت در اندازههاست.
گواهی فنی و حرفهای نقشه‌کشی را چطور استعلام می‌کنند؟
گواهی شماره دارد و کارفرما یا مترجم رسمی آن را در سامانه سازمان فنی و حرفهای استعلام میکند. گواهی آموزشگاه خصوصی یا گواهی بین‌المللی آموزشگاه این استعلام دولتی را ندارد.
میشود نقشه کشی ساختمان را آنلاین یاد گرفت؟
بخش نرمافزاری را بله؛ سقف شهریه مجازی دوره پایه در تهران ۲۵ میلیون تومان است. ترسیم روی کاغذ و تصحیح نقشه از نزدیک در کلاس حضوری بهتر جواب میدهد، پس اگر آنلاین میخوانید، تمرینها را برای تصحیح بفرستید.
با گوشی میشود نقشه کشی ساختمان را یاد گرفت؟
برای دیدن فایل و اندازه گرفتن بله، برای یادگیری نه. یک مجموعه نقشه کامل با لایه و اندازه‌گذاری روی گوشی کشیدنی نیست و هیچ دفتری آن را از شما نمی‌خواهد.
بعد از دوره چند ماه طول میکشد تا کار پیدا کنم؟
عدد ثابتی نیست. در آگهیهای آبان ۱۴۰۵ چند دفتر کارآموز یا نیروی بدون سابقه میپذیرفتند، ولی بیشترشان نمونه کار و تسلط بر اتوکد خواسته بودند. با یک مجموعه نقشه کامل، شانس مصاحبه بیشتر است.
نقشه کشی ساختمان به انگلیسی چه میشود؟
Building drafting یا Architectural drafting. در آگهیهای خارجی کسی که این کار را میکند Drafter یا CAD Technician نام دارد.
پیش از ثبتنام، ببینید کار با نقشه به شما می‌آید یا نه
تست راه تا کار علاقه‌ها و ترجیح‌های شما را با شغل‌های نقشه‌کشی و طراحی می‌سنجد. نتیجه اولیه رایگان است و گزارش کامل جداست؛ این تست راهنماست، نه وعده کار.
شروع تست