مدیر انبار: وظایف، فرق با سرپرست انبار و حقوق ۱۴۰۵

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای برای پله‌های بالای انبار چند استاندارد جدا دارد. بر پایه شهریه مصوب ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد استان تهران، دوره «مدیر انبارهای صنعتی» ۹۲ ساعت است و برای کل دوره ۶٫۹ میلیون تومان حضوری و ۵٫۵ میلیون تومان مجازی شهریه دارد. دوره «طراح سیستم‌های انبار» ۱۱۷ ساعت و ۸٫۷ میلیون تومان است. برای کسی که دید زنجیره تأمین را هم می‌خواهد، دوره «مدیریت زنجیره تأمین» ۷۵ ساعت و ۱۸ میلیون تومان حضوری است.

فرق شهریه این دوره‌ها به ساعت و گروه آموزشی برمی‌گردد، نه به سطح شغل؛ برای همین دوره ۹۲ ساعته مدیریت از دوره ۱۹۲ ساعته انباردار ارزان‌تر است. گواهی این دوره‌ها در آگهی‌های مدیر انبار شرط نبود؛ آن‌چه شرط بود سابقه و مدرک دانشگاهی بود.

در دانشگاه رشته‌ای با نام «مدیریت انبار» در کنکور کارشناسی ۱۴۰۵ پیدا نشد. آگهی‌ها بیشتر مهندسی صنایع، مدیریت و بازرگانی و حسابداری خواسته بودند. برای کارشناسی ارشد، گرایش مدیریت زنجیره تأمین در رشته مدیریت صنعتی و گرایش لجستیک و زنجیره تأمین در مهندسی صنایع به این کار نزدیک‌ترند.

مدیر انبار کمتر از بقیه کالا را جابه‌جا می‌کند و بیشتر از همه تصمیم می‌گیرد: کدام کالا کجای انبار بنشیند، هر شیفت با چند نفر کار کند، شمارش دوره‌ای کی انجام شود، کالای راکد چه شود و کدام عدد هر هفته روی میز مدیر مالی و مدیر فروش برود. او پل میان انبار و بقیه شرکت است. تولید از او مواد اولیه به موقع می‌خواهد، فروش تحویل سریع، واحد مالی موجودی بدون مغایرت و واحد ایمنی انباری بدون حادثه.

در طبقه‌بندی شغلی آمریکا این کار زیر عنوان «مدیران حمل‌ونقل، انبارداری و توزیع» آمده است. در شرح آن، نظارت بر کسانی که کالا را تحویل می‌گیرند، نگه می‌دارند و می‌فرستند، نوشتن برنامه ایمنی و حفاظت انبار و سرکشی به ساختمان، ناوگان و تجهیزات برای تعمیر و تعویض از کارهای اصلی شمرده شده است. عنوان انگلیسی رایج آن Warehouse Manager است.

سه عنوان، سه پله

در آگهی‌های ایران سه عنوان کنار هم دیده می‌شود. در شمارش ۷ آبان ۱۴۰۵، از ۵٬۳۸۷ آگهی انبار و لجستیک که در یک سایت کاریابی خوانده شد، ۲۸۸ آگهی عنوان مدیریتی انبار داشتند: ۹۲ آگهی مدیر یا رئیس انبار، ۱۴۲ آگهی سرپرست انبار و ۵۴ آگهی مسئول انبار. خود سایت هم این سه را در سه سطح گذاشته بود: ۸۸ آگهی از ۹۲ آگهی مدیر در سطح «مدیر میانی»، ۱۳۶ آگهی از ۱۴۲ آگهی سرپرست در سطح «کارشناس ارشد» و بیشتر آگهی‌های مسئول انبار در سطح «کارشناس».

فرق این سه پله در سابقه و پول هم پیداست. آگهی‌هایی که سال سابقه را نوشته بودند، برای مسئول انبار میانه ۲ سال (۲۴ آگهی)، برای سرپرست انبار ۳ سال (۶۲ آگهی) و برای مدیر انبار ۵ سال (۵۰ آگهی) خواسته بودند. میانه پیشنهاد حقوق هم از ۳۵ تا ۴۵ میلیون تومان برای مسئول انبار به ۴۰ تا ۵۰ میلیون برای سرپرست و ۵۲٫۵ تا ۷۰ میلیون تومان برای مدیر انبار می‌رسید.

مسئول انبار بیشتر در شرکت کوچک، شعبه یک فروشگاه زنجیره‌ای، کارگاه پروژه ساختمانی یا آشپزخانه رستوران دیده می‌شود؛ جاهایی که انبار یک یا دو نفر نیرو دارد و همان یک نفر هم سند می‌زند، هم بار تحویل می‌گیرد و هم گزارش می‌دهد. در ۵۴ آگهی این عنوان، نمونه‌هایی مثل «مسئول انبار شعبه»، «مسئول انبار پروژه عمرانی»، «مسئول انبار و سردخانه» و «مسئول انبار و کنترل موجودی» آمده بود.

وظایف مسئول انبار در این آگهی‌ها بیشتر کار اجرایی است: ۳۱ آگهی انبارگردانی، ۲۸ آگهی گزارش، ۲۴ آگهی چیدمان و ۲۰ آگهی نام یک نرم‌افزار حسابداری یا انبار را آورده بودند و فقط ۱۱ آگهی از سرپرستی نیروها حرف زده بودند. پس این عنوان بیشتر شبیه انباردار باتجربه‌ای است که کسی بالای سرش نیست، نه مدیر یک تیم.

همین تفاوت در سابقه و حقوق هم دیده می‌شود: میانه سابقه نوشته‌شده ۲ سال بود و ۲۴ آگهی که عدد حقوق داشتند، میانه ۳۵ تا ۴۵ میلیون تومان پیشنهاد می‌دادند. برای کسی که چند سال انباردار بوده، مسئول انبار شدن در یک شرکت کوچک راه رایج تجربه کردن مسئولیت کامل یک انبار است؛ تجربه‌ای که بعدها در مصاحبه سرپرستی و مدیریت به کار می‌آید.

اگر در جست‌وجو به «مسئول انبار و اموال» برخورده‌اید، این عنوان بیشتر در اداره‌ها و سازمان‌هاست و ثبت اموال ثابت مثل میز و رایانه و خودرو هم به کار انبار اضافه می‌شود.

اگر آگهی‌ها را مثل یک شرح شغل کنار هم بگذاریم، مدیر و سرپرست انبار کسی است که گزارش می‌نویسد (۱۸۹ آگهی)، انبارگردانی را برنامه‌ریزی می‌کند (۱۷۹ آگهی)، چیدمان و فضای انبار را سامان می‌دهد (۱۶۶ آگهی)، ایمنی و بهداشت انبار را رعایت می‌کند (۱۳۸ آگهی) و مغایرت و کسری را پیگیری می‌کند (۱۲۶ آگهی). به درصد، این‌ها ۶۶، ۶۲، ۵۸، ۴۸ و ۴۴ درصد آگهی‌ها می‌شوند؛ نام بردن از نرم‌افزار ۴۲ درصد و مدیریت و سرپرستی نیروها ۳۸ درصد (۱۱۰ آگهی) بود. ۱۲۲ آگهی نام یک نرم‌افزار را برده بودند؛ راهکاران در ۴۹ آگهی و سپیدار در ۳۶ آگهی بیشتر از بقیه آمده بود. اصطلاح KPI یا شاخص عملکرد در ۳۲ آگهی و سیستم مدیریت انبار (WMS) فقط در ۹ آگهی دیده شد.

تحصیلات، سن و سربازی

۱۴۲ آگهی مقطع یا رشته را مشخص کرده بودند. کارشناسی بیشتر از همه خواسته شده بود و در فهرست رشته‌ها مهندسی صنایع ۱۰۲ بار، مدیریت و بازرگانی ۱۰۰ بار و حسابداری ۵۰ بار آمده بود. ۲۲۸ آگهی سقف سن نوشته بودند که میانه آن ۴۵ سال بود و ۲۲۱ آگهی کمترین سن را نوشته بودند که میانه آن ۳۰ سال بود. ۱۷۶ آگهی پایان خدمت یا معافیت را شرط کرده بودند. تقریبا همه آگهی‌ها تمام‌وقت بودند.

مزایا و عدد حقوق

بیمه تکمیلی در ۱۷۹ آگهی، ناهار در ۱۲۷ آگهی، سرویس رفت و برگشت در ۸۷ آگهی و کمک هزینه دوره آموزشی در ۴۶ آگهی آمده بود. فقط ۹۲ آگهی، یعنی حدود یک‌سوم، عدد حقوق نوشته بودند؛ بقیه «توافقی» بودند. در استان‌ها، از ۹۲ آگهی مدیر انبار ۴۰ آگهی در تهران، ۱۱ آگهی در البرز و ۷ آگهی در قزوین بود؛ یعنی بعد از تهران، استان‌های صنعتی کنار آن بیشترین آگهی را داشتند.

این گزارش بر پایه داده‌های معتبر بازار کار در ۱۴۰۵ است و دامنه آن «تهران، شهرهای بزرگ و شهرهای کوچک، کارکنان انبار و لجستیک، سطح کارشناس ارشد و مدیر» است. شهرهای بزرگ در این گزارش اصفهان، مشهد، شیراز، تبریز، کرج و اهواز‌اند. میانه دریافتی مدیران انبار و لجستیک تهران در پایان ۱۴۰۴، ۵۱ میلیون تومان خالص در ماه بود و میانه درخواست آن‌ها برای ۱۴۰۵ به ۶۷ میلیون رسید. ده درصد بالای مدیران تهران بیش از ۸۴ میلیون می‌گرفتند و بیش از ۱۲۹ میلیون درخواست داشتند. در شهرهای کوچک میانه دریافتی ۴۹ میلیون بود و فاصله آن با تهران کمتر از فاصله شهرهای بزرگ است.

پایه حقوق سرپرست انبار در تهران، یعنی میانه دریافتی سطح کارشناس ارشد همین گروه، ۴۰ میلیون تومان در پایان ۱۴۰۴ بود و میانه درخواستی ۱۴۰۵ به ۵۷ میلیون رسید. ۴۲ آگهی سرپرست انبار در همه استان‌ها که عدد نوشته بودند، میانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون و در تهران ۴۵ تا ۶۰ میلیون پیشنهاد می‌دادند. در همه ۲۶ آگهی مدیر انبار که عدد داشتند، میانه پیشنهاد ۵۲٫۵ تا ۷۰ میلیون بود و بالاترین سقف به ۱۴۰ میلیون تومان می‌رسید.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

• بزرگی انبار و تعداد نیروها: مدیری که چند انبار یا چند شیفت را اداره می‌کند، در بالای این دامنه است.
• صنعت: دارو و کالای حساس به دما، خودرو با هزاران کد قطعه و پخش سراسری معمولا بیشتر می‌پردازند.
• نرم‌افزار و گزارش: اکسل در ۷۰ درصد آگهی‌ها جزو نرم‌افزارهای لازم بود و ۱۲۲ آگهی نام یک نرم‌افزار انبار یا حسابداری را برده بودند.
• اضافه شدن لجستیک و توزیع: ۴۴ آگهی مدیر انبار از توزیع، ارسال یا حمل هم نام برده بودند.