دوره حراست: کدام مدرک به کار می‌آید، شرط استخدام و حقوق ۱۴۰۵

هیچ متن رسمی مدت ثابتی برای رسیدن به مدیریت حراست شرکت‌ها تعیین نکرده است. از ۲۱۷ آگهی فقط ۷ آگهی برای مدیر یا رئیس حراست بود، یعنی این پست کم است و بیشتر از داخل سازمان پر می‌شود. در دستگاه‌های دولتی هم معاون حفاظت پرسنل طبق مصوبه ۱۳۶۸ با تایید وزارت اطلاعات منصوب می‌شود. واقع‌بینانه این است که چند سال کار بدون حادثه، گزارش‌های دقیق و یک مدرک دانشگاهی را سرمایه این پله بدانی.

کلمه حراست دو جای کار کاملا جدا را پوشش می‌دهد و پیش از انتخاب دوره باید بدانی دنبال کدامی.

حراست شرکت‌ها و فروشگاه‌ها

بیشتر آگهی‌های امروز از این دسته است. از ۲۱۷ آگهی حراستی که ۷ آبان ۱۴۰۵ خواندیم، ۸۱ آگهی از کارخانه‌ها و شرکت‌های تولیدی بود، ۵۰ آگهی از شرکت‌های کالای مصرفی و تندگردش و ۳۱ آگهی از فروشگاه‌ها و مراکز خرید. در این سازمان‌ها کارمند حراست در ورودی، انبار، اتاق دوربین یا سالن فروش کار می‌کند و جلوی سرقت، خروج بی‌اجازه کالا و ورود آدم‌های ناشناس را می‌گیرد. ۱۲۷ آگهی در استان تهران بود که ۹۵ آگهی آن در خود شهر تهران بود و ۲۱ آگهی هم در البرز.

حراست وزارتخانه‌ها، شهرداری‌ها و بانک‌ها

در دستگاه‌های دولتی و عمومی، حراست یک واحد رسمی با قانون خودش است. این واحد زیر نظر بالاترین مقام همان دستگاه کار می‌کند و علاوه بر حفاظت از ساختمان، از اسناد و پرونده‌های کارکنان هم نگهداری می‌کند. ورود به این واحدها از راه آزمون استخدامی و گزینش است، نه از راه یک دوره کوتاه. پایین‌تر قانون‌ها و تاریخ‌هایشان را آورده‌ایم.

فرق کارمند حراست با نگهبان در عمل این است که حراست بیشتر با گزارش، بازرسی و پیگیری حادثه سروکار دارد و معمولا کارمند خود سازمان است؛ نگهبان بیشتر پست ثابت دارد و اغلب از موسسه حفاظتی می‌آید. برای مقایسه کامل این شغل‌ها صفحه گروه حفاظت فیزیکی را ببین.

عنوان آگهی‌ها هم چیزی می‌گوید: ۱۵۶ آگهی کارمند یا نیروی حراست بود، ۴۱ آگهی مسئول یا کارشناس حراست، ۱۳ آگهی سرپرست یا ناظر و ۷ آگهی مدیر یا رئیس حراست. یعنی بیشتر درها برای پله اول باز است. ۷۰ آگهی کمترین سن را ۲۵ سال گذاشته بودند و ۲۱ آگهی قد مشخص، معمولا ۱۷۵ یا ۱۸۰ سانتی‌متر به بالا، خواسته بودند. ۳۳ آگهی نداشتن سوءپیشینه را جدا نوشته بودند.

فقط ۳۲ آگهی مدرک تحصیلی را تعیین کرده بودند: ۱۶ آگهی کاردانی و ۱۶ آگهی کارشناسی. بقیه با دیپلم هم کنار می‌آیند. نکته اصلی این است که کارفرما گواهی دوره حراست را کمتر می‌پرسد و بیشتر مهارت را در مصاحبه و دوره آزمایشی می‌سنجد؛ دوره را برای یاد گرفتن کار بگذران، نه برای ضمیمه کردن یک برگه به رزومه.

در آگهی‌های تهران سایت آگهی محلی، در فیلد جنسیت ۶۱ آگهی آقا، ۱۲ آگهی فرقی نمی‌کند و یک آگهی خانم بود. ۶۰ آگهی بیمه را «دارد» زده بودند، ۴۳ آگهی پایان خدمت یا معافیت را الزامی کرده بودند و ۳۲ آگهی از غذا یا ناهار حرف زده بودند.

حراست دستگاه‌های دولتی و بانک‌ها

این پست‌ها در آگهی‌های معمولی کمتر دیده می‌شوند. دستگاه‌های اجرایی رشته شغلی «مامور حراست» را در آزمون استخدامی فراگیر می‌گذارند و درس‌های تخصصی آن در دوره‌های گذشته حقوق اساسی و اداری، اخلاق حرفه‌ای و فرهنگ سازمانی، مبانی سازمان و مدیریت و مبانی حفاظت بوده است. پس از آزمون، پذیرش نهایی به گزینش و تایید صلاحیت بستگی دارد. شرط‌های سن، قد و رشته را هر سال دفترچه همان آزمون تعیین می‌کند؛ پیش از ثبت‌نام همان دفترچه را بخوان.

گواهی مهارت فنی و حرفه‌ای

گواهی دوره‌های جدول بالا را سازمان فنی و حرفه‌ای پس از آزمون پایانی می‌دهد و قابل استعلام است. این گواهی رایج‌ترین مدرک قابل دفاع برای حراست شرکت‌هاست، هرچند در آگهی‌ها کم خواسته می‌شود.

آموزش مورد تایید پلیس برای نگهبانان موسسه‌ها

اگر کارفرمای تو یک موسسه خدمات حفاظتی و مراقبتی باشد، طبق ماده ۱۹ آیین‌نامه ۱۳۹۹ باید دوره‌ای را در مرکز مورد تایید پلیس بگذرانی و هزینه آن با خود موسسه است. این آموزش بعد از جذب در موسسه انجام می‌شود و جدا از کلاس‌هایی است که خودت می‌خری.

مدرک دانشگاهی

در فهرست رشته‌های دانشگاه جامع علمی کاربردی برای مهر ۱۴۰۵ دو رشته نزدیک دیده می‌شود: کاردانی حرفه‌ای انتظامات و حراست فیزیکی و کاردانی حرفه‌ای امور حفاظت اطلاعات سازمانی. پذیرش علمی کاربردی بدون کنکور و با سوابق تحصیلی است و کاردانی حدود دو سال طول می‌کشد. اینکه این رشته‌ها در کدام مرکز و برای چه کسانی ظرفیت دارند را هر دوره دفترچه پذیرش می‌گوید. مدرک کاردانی یا کارشناسی برای پست‌های مسئول و سرپرست و برای آزمون‌های دولتی امتیاز است.

گواهی‌های بین‌المللی و ایزو

بخشی از نتیجه‌های جستجوی مدرک حراست، گواهی با نام بین‌المللی یا ایزو را آنلاین و فوری می‌فروشند. در هیچ مقرراتی که خواندیم این گواهی‌ها شرط یا جایگزین آموزش رسمی نیامده است. اگر چنین دوره‌ای را می‌خری، بپرس چه کسی آن را صادر می‌کند، استعلامش کجاست و چند ساعت کلاس واقعی دارد.

• ۱۳۶۸: مصوبه ۱۳۶۸ مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره حراست‌ها و حفاظت پرسنلی. طبق آن وزارت اطلاعات در وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی، نهادها، شهرداری‌ها و بانک‌ها دفتر حفاظت پرسنل می‌سازد. در تبصره ۱ آمده است مسئول حفاظت پرسنل هر دستگاه به عنوان معاون حراست و با تایید وزارت اطلاعات منصوب می‌شود.
• ۲۲ دی ۱۳۷۰: آیین‌نامه اجرایی همان مصوبه با شماره د/۳/س/۱۷۹۵ از سازمان امور اداری و استخدامی کشور. در فهرست وظایف آن تشکیل پرونده حفاظت پرسنل، آموزش و توجیه کارکنان و نظارت بر واحدهای تابعه آمده است.
• ۲۸ شهریور ۱۳۷۲ و ۵ بهمن ۱۳۷۳: شرح وظایف کلی دفاتر حراست در حفاظت فیزیکی و حفاظت اسناد، و قرار گرفتن حراست زیر نظر مستقیم بالاترین مقام دستگاه.
• ۱ آبان ۱۳۹۷: رئیس پلیس پیشگیری اعلام کرد به کار گرفتن نیروی شرکت‌های خدماتی در نگهبانی و حراست جرم است و ساختمان‌ها باید از نیروی آموزش‌دیده موسسه‌های حفاظتی استفاده کنند.
• ۱۸ دی ۱۳۹۹: ابلاغ آیین‌نامه اجرایی موسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی. این آیین‌نامه شرط‌های نیروی موسسه را می‌گوید: تابعیت ایرانی، دیپلم، کارت پایان خدمت یا معافیت غیرپزشکی برای آقایان، نداشتن سوءپیشینه و اعتیاد، و گذراندن آموزش تایید شده. طبق همین متن نیروها بدون سلاح کار می‌کنند مگر با مجوز پلیس.

نتیجه برای کسی که دنبال شغل حراست است: حراست شرکت خصوصی کارمند همان شرکت است و تابع قانون کار؛ حراست دستگاه دولتی از راه استخدام و گزینش همان دستگاه پر می‌شود؛ و اگر از طرف موسسه حفاظتی در یک ساختمان مستقر شوی، آیین‌نامه ۱۳۹۹ بر کارت تو حاکم است. حق شیفت، شب‌کاری و اضافه‌کار در هر سه حالت تابع قانون کار یا مقررات استخدامی همان دستگاه است.

برای آگهی‌ها وسط بازه هر آگهی را گرفتیم. از ۲۱۷ آگهی سایت کاریابی ۶۰ آگهی عدد داشت و میانه همه آن‌ها ۳۳ میلیون تومان بود. در آگهی‌های تهران سایت آگهی محلی ۵۷ آگهی عدد داشت و هیچ کدام وسط بازه‌اش زیر حداقل قانونی نبود.

یک نکته شاید عجیب باشد: آگهی‌هایی که عنوان مسئول یا کارشناس داشتند پیشنهاد بالاتری از کارمند حراست نداده بودند. با خواندن متن‌ها دیدیم بسیاری از این مسئول‌ها همان کار پست ورودی را می‌کنند و اسم بزرگ‌تر عدد بزرگ‌تر نمی‌آورد. جهش واقعی در پله مدیریت است: از ۷ آگهی مدیر و رئیس حراست سه آگهی عدد داشتند با بازه‌های ۵۰ تا ۶۰، ۸۰ تا ۱۵۰ و ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان؛ این سه عدد برای میانه گرفتن کم است.

حقوق حراست بانک

برای حراست بانک عدد قابل اتکایی منتشر نشده است. کارمند رسمی حراست بانک طبق جدول حقوق همان بانک حقوق می‌گیرد و این جدول عمومی نیست. نگهبانی شعبه‌ها اغلب به موسسه‌های حفاظتی سپرده می‌شود و طبق آیین‌نامه ۱۳۹۹ شعبه‌های بانک‌های دولتی کار موسسه‌های رتبه دو به بالاست؛ حقوق این نیروها تابع قراردادشان با موسسه و قانون کار است.

آنچه حقوق را بالا می‌برد: شیفت شب و نوبت‌کاری که قانون کار برایش درصد اضافه تعیین کرده، کار در کارخانه‌ها و فروشگاه‌های بزرگ، مدرک کاردانی یا کارشناسی برای پست‌های بالاتر، و سابقه بدون حادثه که راه سرپرستی را باز می‌کند.