دوره بادیگارد: کدام مدرک اعتبار دارد، قانون چه می‌گوید و درآمد واقعی

در هر سه پله، چهار مهارت تکرار می‌شود: آمادگی بدنی پایدار، کمک‌های اولیه، ارتباط آرام با آدم‌های عصبی و نوشتن گزارش. دوره‌ها را به همین ترتیب بچینید و پول را اول خرج دوره‌ای کنید که کارفرمای دارای مجوز آن را می‌شناسد، بعد سراغ دوره‌های کوتاه تخصصی بروید.

بادیگارد یا محافظ شخصی کسی است که کارش حفاظت از جان یک آدم مشخص است، نه یک ساختمان. او پیش از رسیدن آن فرد مسیر و محل را می‌بیند، در جمعیت فاصله را نگه می‌دارد، راه خروج را از قبل می‌شناسد و اگر خطری پیش آمد، اول آن فرد را از محل دور می‌کند. بیشتر وقت این کار به دیدن و پیش‌بینی می‌گذرد، نه درگیری.

در ایران این کار دو چهره دارد. حفاظت از مقام‌ها و افراد خاص کشوری کار یگان‌های نیروهای مسلح است و راه ورود به آن، استخدام در همان نهادهاست. در بخش خصوصی، آیین‌نامه موسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی که دی ۱۳۹۹ ابلاغ شد، راه‌اندازی محافظ شخصی را مجاز ندانسته است. پس کسی که در شبکه‌های اجتماعی خود را بادیگارد معرفی می‌کند یا تیم محافظ برای مراسم می‌فرستد، زیر یک عنوان رسمی کار نمی‌کند.

عنوان رسمی نزدیک به این کار «پلیس‌یار» است: کارکنان اجرایی موسسه‌های حفاظتی دارای مجوز که دوره دیده‌اند، صلاحیتشان تایید شده و کارت شناسایی را مرکز انتظام پلیس پیشگیری صادر کرده است. کار این موسسه‌ها حفاظت از مکان، کنترل ورود و خروج، امنیت مراسم و همراهی در حمل پول و اشیای قیمتی است. برای همین هر دوره بادیگارد را باید با این سوال سنجید: آیا شما را به این مسیر رسمی نزدیک می‌کند یا فقط یک کاغذ می‌دهد؟

آنچه در ادامه می‌آید شرح متن قاعده‌ها و گفته‌های رسمی با تاریخ آن‌هاست، نه مشاوره حقوقی. برای پرونده خودتان از وکیل بپرسید.

• مهر ۱۳۸۶: مصوبه شورای امنیت کشور تهیه، توزیع و مجوز استفاده شخصی از افشانه اشک‌آور و شوکر را به نیروی انتظامی سپرد. پلیس در ۱۳۹۱ گفت این مجوز فقط به صنف‌هایی با تهدید خاص مثل پزشکان، پرستاران، وکلا، زرگرها، داروخانه‌ها و صراف‌ها داده می‌شود.
• ۱۳۹۰: قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز تصویب شد. سلاح در این قانون هم گرم و سرد را می‌گیرد و هم جنگی و شکاری را. آخرین اصلاح آن اسفند ۱۴۰۳ است.
• تیر ۱۳۹۱: پلیس پیشگیری اعلام کرد داشتن بادیگارد شخصی در کل کشور ممنوع است و شرکت‌هایی که بادیگارد در اختیار افراد می‌گذارند غیرقانونی‌اند، مگر برای افراد خاص کشوری.
• ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸: رئیس پلیس پیشگیری گفت پلیس هیچ مجوزی برای محافظت شخصی از افراد یا فعالیت بادیگاردها صادر نکرده است.
• دی ۱۳۹۹: آیین‌نامه موسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی ابلاغ شد. تبصره ۳ ماده ۱۱ آن راه‌اندازی محافظ شخصی و کارآگاه خصوصی را مجاز ندانست. همین آیین‌نامه گفت کارکنان موسسه‌ها غیرمسلح‌اند و اگر جایی نیروی مسلح لازم باشد، سلاح را نیروی انتظامی تامین می‌کند و آن نیرو زیر امر پلیس کار می‌کند.
• آذر ۱۴۰۰: رئیس پلیس تهران از برخورد با سه بادیگارد یک بازیگر خبر داد و گفت چیزی به نام بادیگارد نداریم.
• اسفند ۱۴۰۴: یک جرم‌شناس در گفت‌وگو با یک خبرگزاری توضیح داد که عنوانی به نام محافظ شخصی قانونی در مقررات نیست و اصطلاح درست، پلیس‌یار موسسه دارای مجوز است.

این قاعده‌ها برای کسی که دوره می‌خرد چه معنایی دارد؟

اول، هیچ دوره‌ای، چه آنلاین و چه حضوری، مجوز کار بادیگارد خصوصی نمی‌دهد؛ چون چنین مجوزی در مقررات نیست. دوم، کار با سلاح در هیچ دوره خصوصی راه به استخدام نمی‌برد: حمل سلاح بی‌مجوز جرم است و در موسسه‌های حفاظتی هم سلاح فقط از راه پلیس می‌رسد. سوم، آنچه قانون پذیرفته کار در موسسه حفاظتی است؛ پس دوره‌ای ارزش دارد که شما را برای همان کار آماده کند.

چهار آگهی استخدامی که پیدا شد، یکی در اصفهان و سه تا در تبریز بود. آگهی اصفهان راننده و همراه خانواده برای ترددهای روزمره می‌خواست، با سن ۲۰ تا ۳۰ سال، قد دست‌کم ۱۹۰ سانتی‌متر، تسلط به دفاع شخصی و همکاری پاره‌وقت و موردی. در تبریز یک آگهی برای یک آقا و یک خانم ۱۸ تا ۳۵ ساله با دیپلم و سفرهای هفتگی بود، یکی از طرف تیمی بود که هم نیرو جذب می‌کرد و هم آموزش بادیگاردی می‌داد، و یکی از یک شرکت اسکورت با پرداخت پورسانتی.

سه آگهی از چهار تا خانم‌ها را هم دعوت کرده بودند. هیچ آگهی شماره مجوز پلیس نداشت؛ یکی فقط کد ثبت شرکت نوشته بود. دو آگهی صریحا نوشته بودند بیمه ندارند و دو تای دیگر درباره بیمه چیزی نگفته بودند. دو آگهی تهران هم از طرف کارجوها بود: کسانی که سابقه نظامی یا حراست داشتند و دنبال کار محافظ می‌گشتند.

برای بادیگارد خصوصی هیچ گزارش حقوقی معتبری در ایران نیست، چون این کار عنوان رسمی ندارد. رقم‌هایی که در خبرها و سایت‌های تبلیغاتی دیده می‌شود، از ساعتی چند میلیون تا ماهی صدها میلیون، از زبان خود فعالان است و نمی‌شود آن را سنجید. تنها آگهی استخدامی که عدد داشت، ۵ تا ۱۵ میلیون تومان در ماه برای کار پاره‌وقت و بدون بیمه پیشنهاد می‌داد.

عدد قابل اتکا مال راه قانونی است: پلیس‌یار در موسسه حفاظتی، که در گزارش‌های معتبر حقوق زیر خانواده نگهبان می‌آید. میانه دریافتی خالص این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۵ میلیون تومان در ماه بود و نیمه میانی بین ۲۱ تا ۳۱ میلیون. همین افراد برای ۱۴۰۵ به‌طور میانه ۳۶ میلیون درخواست می‌کردند و نیمه میانی درخواست‌ها ۳۰ تا ۴۵ میلیون بود. در شهرهای بزرگ دیگر میانه دریافتی ۲۴ میلیون بود.

چه چیزی درآمد را در کار حفاظتی بالا می‌برد؟

شیفت شب و نوبت‌کاری طبق قانون کار مزد اضافه دارد، پست‌های تشریفات و همراهی در موسسه‌های رتبه بالاتر کم‌تر و بهترند، و سرپرستی تیم پله بعدی است. جزئیات شیفت و قرارداد نگهبان را صفحه آموزش نگهبان جدا توضیح داده است.