مرچندایزر چیست؟ کار روزانه، شرایط استخدام و حقوق مرچندایزر در ۱۴۰۵

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای استانداردی به نام مرچندایزر یا چیدمان کالا ندارد. نزدیک‌ترین استانداردها در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد استان تهران این‌ها هستند:

• فروشنده: ۱۳۰ ساعت، شهریه حضوری ۳۷٫۵۰ میلیون تومان و مجازی ۳۰ میلیون
• انباردار: ۱۹۲ ساعت، شهریه حضوری ۱۸٫۱۴ میلیون تومان و مجازی ۱۴٫۵۲ میلیون
• بازاریاب: ۱۵۰ ساعت، شهریه حضوری ۲۹٫۱۷ میلیون تومان و مجازی ۲۳٫۳۴ میلیون

برای خود چیدمان، دوره‌های کوتاه مرچندایزینگ و پلانوگرام و آموزش داخلی شرکت‌ها راه اصلی است. ۱۰ آگهی کمک‌هزینه دوره آموزشی را جزو مزایا نوشته بودند. کسی که می‌خواهد ویژوال مرچندایزر شود، با چیدمان ویترین، رنگ و نور و یک نرم‌افزار طراحی جلوتر است؛ چند آگهی پوشاک آشنایی با نرم‌افزار طراحی را امتیاز دانسته بودند.

مرچندایزر (Merchandiser) از واژه merchandise به معنی کالا می‌آید. در فروشگاه‌های ایران به او «نیروی چیدمان»، «مسئول چیدمان» یا «کارشناس چیدمان» هم می‌گویند. کار او این است که کالا در جای درست قفسه، با تعداد درست و برچسب قیمت درست دیده شود، پیش از آنکه خریدار دستش را به سمت آن دراز کند.

فرق مرچندایزر با فروشنده در مخاطب است. فروشنده با خریدار حرف می‌زند و خرید را تمام می‌کند. مرچندایزر بیشتر با قفسه، انبار فروشگاه و مسئول شعبه سر و کار دارد و کمتر با خریدار. فرقش با ویزیتور هم روشن است: ویزیتور از مغازه سفارش می‌گیرد و فاکتور می‌زند؛ مرچندایزر همان کالا را روی قفسه درست اجرا می‌کند. در شرکت‌های پخش این دو نفر معمولا در یک تیم کار می‌کنند.

مرچندایزینگ یعنی چه؟

مرچندایزینگ مجموعه کارهایی است که کالا را در محل فروش دیده‌شدنی و در دسترس نگه می‌دارد: چیدن قفسه، پر کردن جای خالی، کنترل قیمت، نصب اقلام تبلیغاتی و اجرای جشنواره فروش. مرچندایزر کسی است که این کارها را هر روز انجام می‌دهد؛ طراحی برنامه آن معمولا با بخش بازاریابی یا ترید مارکتینگ شرکت است.

کار مرچندایزر در یک مثال

فرض کنید شیرکاکائوی یک برند در یک هایپرمارکت به طبقه پایین رفته، نصف ردیفش خالی است و دو بسته تاریخ‌گذشته پشت بقیه مانده است. مرچندایزر آن برند باید زودتر از رقیب متوجه شود، کالا را از انبار فروشگاه بیاورد، ردیف را طبق نقشه برگرداند، بسته‌های تاریخ‌گذشته را جدا کند و عکس و گزارشش را برای شرکت بفرستد.

پلانوگرام چیست؟

پلانوگرام نقشه‌ای است که نشان می‌دهد هر کالا در کدام طبقه، کنار کدام کالا و با چند ردیف رو به خریدار چیده شود. در تعریف رایج، پلانوگرام نقشه نمایش کالا در فروشگاه است با این هدف که بیشترین فروش را بسازد. شرکت‌های بزرگ برای هر نوع فروشگاه نقشه جدا می‌کشند و مرچندایزر آن را اجرا می‌کند؛ طراحی آن کار تیم بازاریابی است. ۶ آگهی از ۵۸ آگهی جدا اجرای پلانوگرام را صریحا خواسته بودند.

سهم قفسه و «فیس» یعنی چه؟

سهم قفسه (Shelf Share) یعنی چه بخشی از طول یا ردیف‌های یک قفسه به کالای یک برند رسیده است. هر ردیف کالا که رو به خریدار است را در زبان کار «فیس» می‌گویند. برندها برای سهم بیشتر و جای بهتر، مثل طبقه هم‌سطح چشم یا سر قفسه، با فروشگاه قرارداد می‌بندند. یکی از آگهی‌ها «اطمینان از اجرای صحیح مفاد قراردادهای تبلیغاتی» با فروشگاه را از کارهای مرچندایزر نوشته بود؛ یعنی او هر روز چک می‌کند فروشگاه به قرارش عمل کرده است.

اول وارد، اول خارج

کالایی که زودتر وارد شده یا تاریخ انقضای نزدیک‌تری دارد جلوی قفسه می‌رود و کالای تازه پشت آن. این قاعده را FIFO می‌گویند و در خوراکی، لبنیات و دارو مهم‌ترین قاعده چیدمان است. ۱۱ آگهی کنترل تاریخ انقضا را جزو کار نوشته بودند.

اقلام تبلیغاتی محل فروش

استند، شلف‌تاکر (برچسب تبلیغاتی لبه قفسه)، پوستر و یخچال برند را اقلام تبلیغاتی محل فروش یا POSM می‌گویند. ۱۴ آگهی میدانی نصب و نگهداری این اقلام را از مرچندایزر خواسته بودند. استند بی‌جا یا پوستر پاره همان‌قدر به برند ضرر می‌زند که قفسه خالی.

۴۰ آگهی در استان تهران بود و بعد از آن خراسان رضوی با ۶ آگهی و فارس، مازندران و البرز هر کدام با ۵ آگهی. در شهرهای کوچک‌تر بیشتر آگهی‌ها مال شرکت‌های پخش سراسری است که در هر استان یک نیرو می‌خواهند.

مدرک و سابقه

فقط ۱۱ آگهی مدرک دانشگاهی را در شرط‌ها آورده بودند و چند آگهی دیپلم را کافی دانسته بودند. ۲۵ آگهی از ۵۸ آگهی جدا از سابقه حرف زده بودند، بیشتر به صورت «سابقه مرتبط امتیاز است». دو آگهی صریحا کارآموز بدون سابقه می‌پذیرفتند؛ یکی از آن‌ها برای تیم یک برند گوشی بود و زبان انگلیسی خوب می‌خواست.

مزایایی که نوشته بودند

۶۸ آگهی بیمه تکمیلی، ۶۰ آگهی پاداش، ۵۶ آگهی پورسانت، ۲۶ آگهی بن خرید و ۲۱ آگهی وام را جزو مزایا زده بودند. پورسانت و پاداش در کار میدانی اغلب به رسیدن به هدف فروش بسته است؛ یکی از آگهی‌ها نوشته بود «پاداش و پورسانت در صورت تحقق اهداف».

مهارت‌هایی که بیشتر تکرار شده بود

گزارش‌دهی در ۲۷ آگهی از ۵۸ آگهی جدا، بررسی رقبا در ۱۷، کنترل قیمت و برچسب در ۱۳ و کار با اکسل در ۷ آگهی آمده بود. روابط عمومی، ظاهر آراسته و نظم تقریبا در همه آگهی‌ها بود.

آگهی‌های محلی تهران تصویر دیگری نشان می‌دهند. ۵۹ آگهی که آگهی‌دهنده عنوان شغل را «چیدمان و قفسه‌آرایی» زده بود یا نام مرچندایزر در عنوانش بود، در ۳ و ۴ آبان ۱۴۰۵ فعال بودند. جز سه آگهی که برای مرچندایزر میدانی دو برند خوراکی بود، بقیه را سوپرمارکت، هایپرمارکت، تره‌بار و فروشگاه‌های زنجیره‌ای محله گذاشته بودند.

چه کسی را می‌خواهند؟

۳۰ آگهی فقط آقا خواسته بودند، ۲۳ آگهی فرقی نگذاشته بودند و ۳ آگهی فقط خانم. ۱۲ آگهی پایان خدمت یا معافیت را الزامی کرده بودند. در بسیاری از آگهی‌ها «کار بلد»، «حرفه‌ای» یا سابقه کار در سوپرمارکت امتیاز بود؛ یکی چهار سال سابقه چیدمان خواسته بود.

بیمه، جای خواب و غذا

۲۳ آگهی بیمه داشتند، ۲۲ آگهی نوشته بودند بیمه ندارد و ۱۴ آگهی چیزی ننوشته بودند. ۲۴ آگهی جای خواب پیشنهاد کرده بودند و ۸ آگهی سه وعده غذا؛ یعنی بخشی از این کارها برای کسانی است که از شهر دیگری به تهران آمده‌اند.

ساعت کار طولانی است

در آگهی‌هایی که ساعت نوشته بودند، کار از ۸ یا ۹ صبح شروع می‌شد و تا ۷ عصر یا حتی ۱۱ شب ادامه داشت؛ چند سوپرمارکت ۱۲ تا ۱۴ ساعت کار در روز نوشته بودند. طبق ماده ۵۱ قانون کار، ساعت کار عادی ۴۴ ساعت در هفته است و بیشتر از آن اضافه‌کار حساب می‌شود. پیش از قبول کار، ساعت، روز تعطیل، بیمه و حقوق را کتبی بپرسید.

کار تازه در فروشگاه محله: جمع کردن سفارش اینترنتی

۶ آگهی چیدمان قفسه را با جمع کردن سفارش‌های اینترنتی برای پیک یکی کرده بودند. در فروشگاه‌های کوچک این دو کار حالا به یک نفر سپرده می‌شود و سرعت و دقت در پیدا کردن کالا هم جزو کار نیروی چیدمان شده است.

گزارش‌های معتبر حقوق برای مرچندایزر گروه جدایی ندارند. نزدیک‌ترین گروه «صندوقدار، ویزیتور و فروشنده» در سطح بدون سابقه است، چون کار مرچندایزر میان کار ویزیتور در مسیر فروشگاه‌ها و کار فروشنده در سالن قرار دارد. عددهای تهران این گروه در جدول آمده است. در کلان‌شهرهای دیگر میانه دریافتی پایان ۱۴۰۴، ۲۰ و نیمه میانی ۱۶ تا ۳۰ میلیون تومان بود و در شهرهای کوچک میانه ۲۰ و نیمه میانی ۱۵ تا ۳۳ میلیون.

پیشنهاد آگهی‌های مرچندایزر کمی بالاتر از دریافتی این گروه است، چون عدد آگهی‌ها پیشنهاد سال ۱۴۰۵ است و عدد گزارش، حقوق دریافتی پایان ۱۴۰۴. فقط ۳۳ آگهی از ۹۳ آگهی رقم نوشته بودند و بیشتر آگهی‌های میدانی حقوق را بی‌رقم گذاشته بودند.

چه چیزی حقوق مرچندایزر را بالا می‌برد؟

• نوع کار: مرچندایزر میدانی و ویژوال مرچندایزر در آگهی‌ها پیشنهاد بالاتری از نیروی چیدمان یک فروشگاه گرفته بودند.
• شهر: میانه کف و سقف ۲۰ آگهی تهران ۳۰ تا ۴۰ و ۱۳ آگهی استان‌های دیگر ۲۲ تا ۳۰ میلیون تومان بود.
• پورسانت و پاداش: ۵۶ آگهی پورسانت داشتند و در کار میدانی درآمد ماه به فروش برند در فروشگاه‌های مسیر هم بسته است.
• وسیله نقلیه و سابقه صنعت: بالاترین پیشنهادها، ۴۰ تا ۶۰ و ۴۵ تا ۸۰ میلیون تومان، برای نیروی باسابقه در کالای تندمصرف یا کار کامل چیدمان یک فروشگاه بزرگ بود.

اگر شرکت از شما وسیله نقلیه شخصی می‌خواهد، بپرسید بنزین و استهلاک چطور حساب می‌شود؛ هیچ‌کدام از آگهی‌ها مبلغ آن را ننوشته بودند.