ان جی او چیست؟ سازمان مردم نهاد، کار داوطلبانه و شغل در سمنها
گروه شغلیان جی او چیست؟ گروهی از مردم که داوطلبانه، بدون هدف سود و بیرون از دولت، برای حل یک مسئله اجتماعی کار می‌کنند؛ از حمایت کودکان و محیط زیست تا آموزش و سلامت. در ایران به آن سازمان مردم نهاد یا سمن می‌گویند. این صفحه می‌گوید سمن چطور ثبت میشود، کار داوطلبانه از کجا شروع میشود و آیا میشود در این حوزه شغل داشت.
تست راه تا کار نشان میدهد کار اجتماعی و کمک به دیگران چقدر با علاقه‌ها و شخصیتت جور است.
ان جی او چیست و سازمان مردم نهاد چیست؟
NGO کوتاهشده سازمان غیردولتی است. سازمان ملل آن را هر گروه داوطلب و غیرانتفاعی از شهروندان می‌داند که در سطح محلی، ملی یا بین‌المللی سازمان یافته است. بانک جهانی هم در ۱۹۸۹ سازمان‌های غیردولتی را نهادهایی تعریف کرد که کاملا یا تا حد زیادی مستقل از دولت‌اند و هدفشان انسان‌دوستانه یا همیارانه است، نه تجاری.
سازمان مردم نهاد در قانون ایران
قاعده فعلی، آییننامه تشکلهای مردمنهاد است که هیئت وزیران در ۱۳۹۵ تصویب کرد و در ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ اصلاحش کرد. ماده ۲ آن سازمان مردمنهاد را نهادی غیرسیاسی و غیرانتفاعی می‌داند با رویکرد اجتماعی، که جمعی از اشخاص حقیقی به شکل داوطلبانه تشکیل میدهند و پس از گرفتن پروانه فعالیت ثبت میشود. همین آییننامه غیرسیاسی بودن و غیرانتفاعی بودن را جداگانه تعریف کرده است؛ یعنی سمن نمی‌تواند سود میان اعضایش تقسیم کند یا فعالیت حزبی داشته باشد. سمن کوتاهشده سازمان مردمنهاد است.
فرق سمن و خیریه
خیریه بیشتر روی کمک مستقیم به نیازمندان تمرکز دارد و سمنها دامنه بزرگتری دارند: محیط زیست، حقوق کودک، آموزش، فرهنگ، سلامت و توسعه محلی. خیریه‌هایی که در حوزه بهزیستی کار می‌کنند، پروانه‌شان را از سازمان بهزیستی میگیرند. یکی از مسئولان سازمان اوقاف در مهر ۱۴۰۴ گفت خیریهها در عمل از پنج مرجع مختلف پروانه دارند و گردش مالی آن‌ها را حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرد.
شغل در سازمان‌های مردم نهاد
دو شغل این گروه؛ دوره‌های سه سطح هر کدام در صفحه خودش است:
کارشناس برنامه‌های NGO
طراحی و اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های سمن، گزارش به حامیان و سنجیدن اثر برنامه.
تازه نفس: ۵ دورهماهر: ۴ دورهسوپرحرفه‌ای: ۴ دورهکارشناس ارتباط با جامعه
ارتباط با مردم محله و هماهنگ کردن داوطلبان؛ پل میان سمن و جامعه‌ای که به آن خدمت می‌کند.
تازه نفس: ۴ دورهماهر: ۴ دورهسوپرحرفه‌ای: ۴ دوره
ثبت سازمان های مردم نهاد: چه مراحلی دارد؟
طبق آییننامه تشکلهای مردمنهاد، راه ثبت یک سمن این است:
| مرحله یا شرط | در آییننامه |
|---|---|
| موسسان | دستکم ۵ نفر، همه ایرانی و دستکم ۱۸ ساله |
| مرجع | دبیرخانه شورا در وزارت کشور، استانداری یا فرمانداری، بسته به گستره فعالیت |
| اجازه تاسیس | مرجع ظرف یک ماه درباره اجازه تاسیس تصمیم می‌گیرد؛ این هنوز پروانه نیست |
| پروانه ملی | اول موقت و ۲ ساله، بعد پروانه ۴ ساله |
| تشکل محلی | سه نفر از ساکنان محل با ثبت در بخشداری |
| حوزه‌های خاص | خیریههای حوزه بهزیستی از سازمان بهزیستی؛ جوانان از راه وزارت ورزش و جوانان |
کار داوطلبانه: شروع کار در سمنها
راه ورود بیشتر آدم‌ها به سمنها کار داوطلبانه است. گزارش ۲۰۲۶ برنامه داوطلبان سازمان ملل برآورد کرده هر ماه ۲٫۱ میلیارد نفر در جهان، یعنی ۳۴٫۵ درصد افراد در سن کار، کار داوطلبانه می‌کنند. گزارش ۲۰۲۲ همین برنامه عدد را ۸۶۲ میلیون نفر گفته بود؛ این جهش بیشتر از تغییر روش اندازه‌گیری است، نه از افزایش واقعی.
در ایران بزرگ‌ترین شبکه داوطلبی، جمعیت هلال احمر است. یکی از مسئولانش در دی ۱۴۰۴ گفت ۳٫۵ میلیون داوطلب دارد که ۶۱۰ هزار نفرشان در پروژه‌ها فعال‌اند. سمن‌های محلی، خیریهها، کانون‌های محیط زیستی و گروه‌های آموزشی هم داوطلب می‌پذیرند.
کار داوطلبانه را از کجا شروع کنم؟
- موضوعی را انتخاب کن که واقعا برایت مهم است: کودکان، سالمندان، محیط زیست، حیوانات یا آموزش
- چند سمن فعال در همان موضوع و شهر خودت پیدا کن و پروانه فعالیتشان را بپرس
- با کار کوچک و منظم شروع کن، مثل چند ساعت در هفته؛ داوطلب منظم از داوطلب پرشور ولی نامنظم ارزشمندتر است
- مهارتت را بیاور: طراحی، حسابداری، آموزش یا شبکه‌های اجتماعی؛ سمنها به این‌ها نیاز دارند
کار داوطلبانه برای جوان‌ها راهی برای ساختن سابقه هم هست. بسیاری از کسانی که بعدا در سمنها حقوق میگیرند، کارشان را با داوطلبی شروع کرده‌اند.
شغل در خیریهها و سمنها: آگهی‌ها چه می‌گویند؟
همه آگهی‌هایی که در مهر ۱۴۰۵ با کلیدواژه‌های سمن، مردم نهاد، NGO، خیریه و داوطلب در یک سایت بزرگ کاریابی منتشر شده بود خوانده شد. از ۲۰۰ آگهی، بیشتر نامربوط بودند، مثلا شرکتی که در نامش سمن داشت. ۷۳ آگهی را خیریهها، موسسه‌های غیرانتفاعی و سازمان‌های مردم نهاد منتشر کرده بودند.
این آگهی‌ها نشان میدهند یک سمن بزرگ مثل هر سازمان دیگری کارمند می‌خواهد: ۲۳ آگهی اداری، مالی، حسابداری و فناوری اطلاعات بودند، ۱۵ آگهی برنامه، پروژه و مددکاری اجتماعی، ۱۴ آگهی جذب کمک، ارتباط با خیرین، بازاریابی و روابط عمومی، و ۸ آگهی کار درمانی و توانبخشی مثل گفتاردرمانی و فیزیوتراپی. ۶۳ آگهی در تهران بود. ۳۵ آگهی فرقی بین خانم و آقا نگذاشته بودند، ۱۷ آگهی فقط خانم و ۱۶ آگهی فقط آقا می‌خواستند.
رشته‌هایی که بیشتر خواسته شده بود روانشناسی و مشاوره، مدیریت و علوم اجتماعی بود، هر کدام در ۹ آگهی. ۸ آگهی از داوطلبان و کار داوطلبانه حرف زده بودند. ۲۷ آگهی بازه حقوق داشتند و میانه آن‌ها ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان بود. پس شغل در این حوزه هست، ولی کم است و بیشتر در خیریههای بزرگ تهران؛ سمن‌های کوچک معمولا با داوطلب اداره می‌شوند.
چطور در یک سمن استخدام شویم؟
چون آگهی کم است، بیشتر استخدام‌ها از راه آشنایی و سابقه داوطلبی انجام میشود. کسی که چند ماه در یک سمن داوطلب منظم بوده، کارش دیده شده و مهارتی مثل گزارش‌نویسی، کار با داوطلبان یا جذب کمک را نشان داده، اولین گزینه برای جای خالی است. ساختن نمونه‌کار، مثلا گزارش یک پروژه یا کمپینی که در آن نقش داشته‌ای، در این حوزه همان کاری را می‌کند که رزومه در شرکت‌ها.
در یک سمن چه کارهایی هست؟
مدیر برنامه یا پروژه
طراحی برنامه، بودجه، اجرای فعالیت‌ها و گزارش به حامیان؛ اطلس مشاغل آمریکا این کار را زیر مدیران خدمات اجتماعی و جامعه آورده است.
جذب کمک و ارتباط با خیرین
پیدا کردن حامی مالی، برگزاری کمپین و نگه داشتن رابطه با خیرین؛ ۱۴ آگهی این گروه همین کار را می‌خواستند.
مددکار و کارشناس اجتماعی
کار مستقیم با کودکان، خانواده‌ها یا سالمندان؛ معمولا با مدرک مددکاری، روانشناسی یا علوم اجتماعی.
هماهنگ‌کننده داوطلبان
جذب، آموزش و برنامه‌ریزی داوطلبان؛ مهارتی که هر سمن بزرگی به آن نیاز دارد.
مالی، روابط عمومی و فناوری
سمنها هم حسابدار، طراح و کارشناس شبکه اجتماعی می‌خواهند؛ اگر این مهارت‌ها را داری، راه ورودت باز است.
برای کار در سمنها چه رشتهای بخوانم؟
رشتهای با نام مدیریت سمن در دانشگاه‌های ایران نیست. نزدیک‌ترین رشته‌های کارشناسی در گروه علوم انسانی، با ظرفیت با آزمون کنکور ۱۴۰۵:
- جامعهشناسی: ۱٬۱۷۳ ظرفیت
- مددکاری اجتماعی: ۳۱۵ ظرفیت
- سیاستگذاری اجتماعی: ۱۲۱ ظرفیت
- برنامه‌ریزی اجتماعی و تعاون: ۱۰۷ ظرفیت
ظرفیت با سوابق تحصیلی این رشته‌ها خیلی بیشتر است. در کارشناسی ارشد، مجموعه علوم اجتماعی گرایش‌هایی مثل برنامه‌ریزی رفاه اجتماعی و برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای دارد. روانشناسی، مدیریت و حسابداری هم راه‌های رایج‌اند، چون سمنها به همه این مهارت‌ها نیاز دارند.
در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران دوره‌ای با نام سمن، خیریه یا داوطلبی نیست. نزدیک‌ترین‌ها دوره کارشناس آسیب‌های اجتماعی در ۱۳۵ ساعت و دوره‌های مدیریت پروژه‌اند. برای کار در سمن، مدیریت پروژه، نوشتن گزارش و پیشنهاد طرح، و جذب کمک مهارت‌هایی‌اند که از مدرک مهم‌ترند.
درآمد کار در سازمان‌های مردم نهاد
ماهانه و خالص، تهران، بر پایه گروه علوم اجتماعی و مشاوره، بدون تفکیک سابقه، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه مدیریت و اجرای برنامه‌های NGO است، نه یک عنوان شغلی خاص.
عدد تخمینی. برای این حوزه داده جداگانه‌ای منتشر نشده؛ این عدد حقوق گروه نزدیکی است که در خط بالا آمده. برای مذاکره حقوق به آن تکیه نکن.
سالانه و ناخالص، عددِ میانه. میانه‌ی ۲ شغلِ این گروه. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).
| نوع عدد | مقدار | توضیح |
|---|---|---|
| دریافتی پایان ۱۴۰۴، علوم اجتماعی و مشاوره، تهران | ۲۰ (۱۵ تا ۲۶) | میانه و نیمه میانی، خالص |
| درخواستی ۱۴۰۵، همان گروه | ۲۹ | انتظار این گروه برای سال بعد |
| پیشنهاد آگهی‌های خیریه و سمن | ۲۵ تا ۳۰ | میانه بازه ۲۷ آگهی، مهر ۱۴۰۵ |
گزارش‌های حقوق گروه جدایی برای کارکنان سمنها ندارند. نزدیک‌ترین گروهی که دارند علوم اجتماعی، مشاوره و روانشناسی است. بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق، میانه حقوق دریافتی خالص این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۰ میلیون تومان در ماه بود و نیمه میانی بین ۱۵ تا ۲۶ میلیون می‌گرفتند؛ کمی کمتر از حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵. این گروه برای ۱۴۰۵، ۲۹ میلیون تومان درخواست کرده‌اند. به همین دلیل کادر حقوق این صفحه تخمینی است.
خیریهها چقدر پیشنهاد داده‌اند؟
۲۷ آگهی از ۷۳ آگهی خیریهها و سمنها بازه حقوق داشتند و میانه آن‌ها ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان بود. جذب کمک و ارتباط با خیرین بیشترین بازه را داشت و کارهای اداری کمترین را. کار در سمن معمولا با انگیزه انجام میشود تا درآمد بالا؛ این را پیش از انتخاب بدانید.
درآمد کارکنان سمن در آمریکا و کانادا
در آمریکا مدیران خدمات اجتماعی و جذب‌کنندگان کمک دو گروه جدا هستند و هر دو رشد سریع‌تر از میانگین دارند. عددها سالانه و پیش از مالیات‌اند، به پول هر کشور:
کار در سمنها به چه کسی می‌آید؟
احتمالا راضی می‌شوی اگر
- کمک به دیگران و حل یک مسئله اجتماعی به کارت معنا میدهد
- با آدم‌های مختلف راحت ارتباط می‌گیری
- می‌توانی با منابع کم کار بزرگ انجام بدهی
- برنامه‌ریزی و پیگیری کارهای گروهی را دوست داری
احتمالا اذیت می‌شوی اگر
- درآمد بالا و ثابت برایت اولویت اول است
- دیدن رنج آدم‌ها از نزدیک برایت سنگین است
- کار با بودجه نامطمئن و وابسته به حامی نگرانت می‌کند
این گروه شغلی در یک نگاه
تست راه تا کار علاقه‌ها و شخصیتت را با کار در سمنها و گروه‌های نزدیکش مثل مددکاری اجتماعی مقایسه می‌کند.
شروع تستسوالهای رایج درباره ان جی او
ان جی او چیست؟
سازمان غیردولتی؛ گروه داوطلب و غیرانتفاعی از شهروندان که برای یک هدف اجتماعی، بیرون از دولت، کار می‌کند.
سازمان مردم نهاد چیست؟
طبق آییننامه تشکلهای مردمنهاد، نهادی غیرسیاسی و غیرانتفاعی با رویکرد اجتماعی که جمعی از مردم داوطلبانه تشکیل میدهند و با پروانه ثبت میشود.
سمن یعنی چه؟
کوتاهشده سازمان مردمنهاد؛ همان معادل فارسی NGO.
برای ثبت سازمان مردم نهاد چند نفر لازم است؟
دستکم ۵ موسس ایرانی و بالای ۱۸ سال؛ تشکل محلی با سه نفر از ساکنان محل در بخشداری هم ثبت میشود.
پروانه سمن را چه کسی میدهد؟
دبیرخانه شورا در وزارت کشور، استانداری یا فرمانداری؛ خیریههای حوزه بهزیستی از سازمان بهزیستی پروانه میگیرند.
کار داوطلبانه را از کجا شروع کنم؟
یک موضوع مهم برای خودت انتخاب کن، سمن فعال و دارای پروانه در شهرت پیدا کن و با چند ساعت منظم در هفته شروع کن.
در سمنها میشود حقوق گرفت؟
بله، در سمنها و خیریههای بزرگ؛ در مهر ۱۴۰۵، ۷۳ آگهی از خیریهها و سمنها بود که میانه بازه حقوقشان ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان بود.
برای کار در NGO چه رشتهای بخوانم؟
مددکاری اجتماعی، جامعهشناسی، سیاستگذاری اجتماعی و روانشناسی؛ مدیریت و حسابداری هم کار دارند.
فرق سمن و خیریه چیست؟
خیریه بیشتر کمک مستقیم به نیازمندان است؛ سمنها دامنه بزرگتری از محیط زیست تا آموزش و حقوق کودک دارند.
داوطلب هلال احمر چند نفر است؟
یکی از مسئولان هلال احمر در دی ۱۴۰۴ گفت ۳٫۵ میلیون داوطلب دارد که ۶۱۰ هزار نفرشان در پروژه‌ها فعال‌اند.
دوره مدیریت پروژه اجتماعی یا جذب کمک برگزار می‌کنید؟
اگر آموزشگاه شما دوره مدیریت پروژه، نوشتن پیشنهاد طرح، جذب کمک یا مددکاری دارد، درخواست همکاری بفرستید. سرفصل‌ها پیش از نمایش بررسی می‌شوند.
- ثبت با شماره همراه مدیر آموزشگاه
- معرفی دوره کنار مسیر شغلی کارشناس برنامه‌های NGO
- نمایش دوره بعد از بررسی
ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی میشود.
پیش از ورود به کار اجتماعی، تست بده
تست راه تا کار چند دقیقه طول می‌کشد و نشان میدهد کار در سمنها، مددکاری یا کار دیگری به تو نزدیک‌تر است.
شروع تستسوالی درباره مدیریت و اجرای برنامه‌های NGO دارید؟
سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.