ترید مارکتینگ چیست؟ وظایف کارشناس ترید مارکتینگ، حقوق و راه ورود

سازمان فنی و حرفه‌ای استانداردی با نام ترید مارکتینگ ندارد. نزدیک‌ترین دوره‌های رسمی آن «بازاریاب» با ۱۵۰ ساعت و «متصدی بازاریابی» با ۲۵۶ ساعت است. سقف شهریه حضوری این دو در آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵ حدود ۲۹٫۲ و ۴۴٫۶ میلیون تومان است. این دوره‌ها پایه را می‌دهند، اما زبان قفسه و پروموشن را بیشتر در کار و دوره‌های کوتاه تخصصی یاد می‌گیری.

بیشتر آگهی‌ها مدرک کارشناسی مدیریت و بازرگانی می‌خواستند، اما مدرک تنها کافی نیست. چیزی که در مصاحبه کمک می‌کند یک نمونه کار است: گزارش یک طرح تخفیف، تحلیل سهم قفسه یک دسته کالا در چند فروشگاه یا جدولی که فروش قبل و بعد از یک طرح را نشان دهد.

اگر از چیدمان فروشگاه شروع کرده‌ای، صفحه مرچندایزر پله قبل از این کار را توضیح می‌دهد.

ترید مارکتینگ یا بازاریابی تجاری بخشی از بازاریابی است که تقاضا را در سطح پخش‌کننده، عمده‌فروش و خرده‌فروش بالا می‌برد. بازاریابی مصرفی سراغ ذهن خریدار می‌رود و می‌خواهد او برند را بشناسد و بخواهد. ترید مارکتینگ یک قدم عقب‌تر می‌ایستد: اگر کالا در مغازه نباشد، یا ته قفسه و پشت کالای رقیب باشد، تبلیغ تلویزیونی هم کمکی نمی‌کند.

پس «مشتری» کارشناس ترید مارکتینگ معمولا یک کسب‌وکار است: سوپرمارکت محله، فروشگاه زنجیره‌ای، داروخانه، نماینده فروش یا شرکت پخش. او باید به این کسب‌وکارها دلیل بدهد که کالای برند را بیشتر بخرند، بهتر بچینند و جلوی چشم بگذارند. این دلیل گاهی تخفیف پلکانی و جایزه خرید است، گاهی استند و پوستر، گاهی آموزش فروشنده و گاهی سهم بهتر از قفسه در ازای یک توافق.

جای این شغل در شرکت کجاست؟

کارشناس ترید مارکتینگ معمولا در واحد بازاریابی نشسته، اما بیشتر روزش با تیم فروش و شرکت پخش می‌گذرد. مدیر برند تصمیم می‌گیرد برند چه پیامی بدهد؛ کارشناس ترید مارکتینگ همان پیام را به زبان قفسه، قیمت و طرح تشویقی فروشگاه ترجمه می‌کند و بعد با عدد نشان می‌دهد چه شد. در ۵۹ آگهی آبان ۱۴۰۵، ۲۸ آگهی از شرکت‌های کالای مصرفی تندگردش بود، مثل لبنیات، مواد غذایی، شوینده و بهداشتی. ۱۱ آگهی دیگر برای تیم بازاریابی یک اپراتور تلفن همراه بود که کارش رساندن سیم‌کارت و بسته اینترنت به مغازه‌های فروش است.

کلمه «ترید» در این شغل به معنی خرید و فروش سهام و ارز نیست. این صفحه درباره بازاریابی کالا در کانال فروش است و ربطی به معامله در بازارهای مالی ندارد.

یکی از جستجوهای رایج درباره این کار «اصطلاحات ترید مارکتینگ» است، چون آگهی‌ها و جلسه‌های این واحد پر از کلمه انگلیسی است. این‌ها پرتکرارترین‌ها هستند:

• POSM: اقلام تبلیغاتی نقطه فروش، مثل استند، پوستر، استیکر قفسه، یخچال برنددار و ویترین. در ۴۲ آگهی از ۵۹ آگهی آمده بود.
• پلانوگرام (Planogram): نقشه‌ای که می‌گوید هر کالا در کدام طبقه، کنار چه کالایی و با چند ردیف رو به مشتری چیده شود.
• سهم قفسه (Share of Shelf): چه بخشی از فضای قفسه یک دسته کالا مال برند توست. یکی از آگهی‌ها رشد همین عدد را شاخص اصلی کار نوشته بود.
• MSL: فهرست حداقل کالاهایی که هر نوع فروشگاه باید از برند داشته باشد.
• Sell in و Sell out: اولی فروش شرکت به فروشگاه است، دومی فروش فروشگاه به خریدار. اگر فقط اولی بالا برود، انبار مغازه پر شده، نه سبد خریدار.
• Trade Promotion: طرح تشویقی برای فروشگاه یا پخش‌کننده، مثل تخفیف حجمی، کالای رایگان در ازای خرید یا جایزه رسیدن به هدف.
• کانال مویرگی و زنجیره‌ای: مویرگی یعنی هزاران مغازه کوچک محله؛ زنجیره‌ای یعنی فروشگاه‌های بزرگ با قرارداد مرکزی. هر کدام برنامه جداگانه می‌خواهند.
• KAM: مدیریت مشتریان کلیدی؛ کار با چند مشتری بزرگ که بخش بزرگی از فروش را می‌سازند. در پله‌های بالاتر این کار به ترید مارکتینگ نزدیک می‌شود.

این کلمه‌ها را حفظ کردن کافی نیست. در مصاحبه معمولا می‌پرسند یک طرح پروموشن را چطور می‌سنجی و فرق فروش به فروشگاه با فروش فروشگاه را چطور در گزارش نشان می‌دهی.

بیشتر آگهی‌ها برای پله اول بودند: ۳۷ آگهی کارشناس، ۱۵ آگهی سرپرست یا کارشناس ارشد و ۷ آگهی مدیر ترید مارکتینگ. بعد از تهران، اصفهان با ۴ آگهی و خوزستان، خراسان رضوی و کرمان هر کدام با ۳ آگهی بودند. بخشی از آگهی‌های شهرهای دیگر از همان یک شرکت تیم بازاریابی اپراتور بود که در هر استان یک نفر می‌خواست؛ این شرکت ۱۱ آگهی از ۵۹ آگهی را داشت.

مدرک، سن و جنسیت

۴۲ آگهی رشته مدیریت و بازرگانی را نام برده بودند و ۱۴ آگهی مهندسی صنایع را هم پذیرفته بودند. مقطعی که خواسته شده بود تقریبا همیشه کارشناسی بود. ۵۳ آگهی سقف سن داشتند و ۲۷ آگهی این سقف را ۳۵ سال یا کمتر گذاشته بودند؛ رایج‌ترین بازه ۲۵ تا ۳۵ سال بود. ۴۱ آگهی نوشته بودند جنسیت تفاوتی ندارد، ۱۱ آگهی فقط آقا، ۶ آگهی ترجیحا آقا و یک آگهی فقط خانم خواسته بودند. آقا خواستن بیشتر در آگهی‌های میدانی با سفر استانی دیده شد.

مزایا و نحوه کار

همه ۵۹ آگهی تمام‌وقت و حضوری بودند. ۵۳ آگهی بیمه تکمیلی، ۳۸ آگهی پاداش و ۱۲ آگهی پورسانت را جزو مزایا آورده بودند. پورسانت در این کار کمتر از شغل‌های فروش است، چون کارشناس ترید مارکتینگ مستقیم سفارش نمی‌گیرد و بیشتر با پاداش عملکرد سنجیده می‌شود.

گزارش‌های حقوق ۱۴۰۵ برای ترید مارکتینگ گروه جداگانه ندارند. این کار هم کار بازاریابی است و هم با فروش گره خورده، پس عددهای دو گروه نزدیک را کنار هم می‌گذاریم: «بازاریابی در سطح کارشناسی و مدیریتی» و «فروش در سطح کارشناسی و مدیریتی».

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، کارشناس گروه بازاریابی در تهران در پایان ۱۴۰۴ میانه ۲۹ میلیون تومان در ماه خالص دریافت می‌کرد و نیمه میانی بین ۲۳ تا ۳۶ میلیون بود. کارشناس گروه فروش در تهران هم میانه ۲۹ میلیون و نیمه میانی ۲۲ تا ۳۶ میلیون داشت. در شهرهای بزرگ دیگر کارشناس بازاریابی میانه ۲۶ میلیون می‌گرفت و نیمه میانی ۱۸ تا ۳۴ میلیون بود. کارشناس ارشد بازاریابی در تهران میانه ۴۲ میلیون و نیمه میانی ۳۴ تا ۵۲ میلیون داشت.

عدد درخواستی همین گروه‌ها برای ۱۴۰۵ بالاتر است: کارشناس بازاریابی تهران ۳۸ میلیون، کارشناس فروش تهران ۳۹ میلیون، کارشناس بازاریابی شهرهای بزرگ ۳۵ میلیون و کارشناس ارشد بازاریابی تهران ۶۰ میلیون تومان. درخواستی یعنی انتظار خود کارکنان، نه چیزی که واقعا گرفته‌اند.

آگهی‌های ترید مارکتینگ چه عددی نوشته‌اند؟

از ۵۹ آگهی فقط ۱۸ آگهی بازه حقوق داشتند. ۱۴ آگهی در پله کارشناس بودند و ۱۰ تای آن‌ها از همان شرکت تیم بازاریابی اپراتور بود که همه را ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان نوشته بود. چهار شرکت دیگر برای کارشناس ۴۰ تا ۵۰، ۴۰ تا ۵۰، ۲۵ تا ۳۵ و ۲۰ تا ۴۰ میلیون نوشته بودند. ۴ آگهی سرپرست ترید مارکتینگ ۵۰ تا ۶۰ یا ۶۰ تا ۸۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند و هیچ آگهی مدیری عدد ننوشته بود. این عددها پیشنهاد شروع گفتگوست و چون نیمی از آن‌ها از یک شرکت است، برای کل بازار عدد میانه نمی‌سازیم.

چه چیزی حقوق را جابه‌جا می‌کند؟

• پله: از کارشناس به کارشناس ارشد بازاریابی، میانه دریافتی تهران از ۲۹ به ۴۲ میلیون می‌رسد.
• شهر: کارشناس بازاریابی تهران حدود ۳ میلیون بیشتر از شهرهای بزرگ دیگر می‌گیرد.
• صنعت: از ۲۲ آگهی سرپرست، کارشناس ارشد و مدیر، ۱۴ آگهی از شرکت‌های کالای مصرفی تندگردش و ۲ آگهی از شرکت‌های دارویی بود؛ پله‌های بالاتر بیشتر در همین صنعت‌ها باز می‌شوند.
• پاداش: ۳۸ آگهی پاداش را جزو مزایا آورده بودند، پس بخشی از درآمد به نتیجه طرح‌ها بستگی دارد.