کارشناس بازاریابی: شرح وظایف، حقوق و راه رسیدن به مدیر مارکتینگ

آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ مسیر را روشن نشان می‌دهند. از ۲۱ آگهی سطح کارشناس که سال سابقه را نوشته بودند، ۱۶ آگهی ۲ یا ۳ سال سابقه خواسته بودند و ۴ آگهی یک سال. برای کارشناس ارشد رایج‌ترین عدد ۳ سال بود و برای مدیر ۵ سال. پس کسی که امروز به عنوان کارآموز یا کارشناس تازه‌کار شروع می‌کند، اگر هر سال کار بزرگ‌تری بگیرد، حدود پنج سال بعد به آگهی‌های مدیر مارکتینگ می‌رسد.

دوره‌های فنی و حرفه‌ای برای این مسیر

در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران، استاندارد بازاریاب ۱۵۰ ساعت است و سقف شهریه حضوری آن حدود ۲۹٫۲ میلیون تومان، یعنی هر ساعت نزدیک ۱۹۵ هزار تومان. استاندارد مدیر بازاریابی و فروش ۱۷۸ ساعت است با سقف حدود ۶۷٫۳ میلیون تومان، یعنی هر ساعت نزدیک ۳۷۸ هزار تومان. شهریه آنلاین همین دوره‌ها کمتر است. هیچ‌کدام از ۱۲۳ آگهی گواهی دوره را شرط نکرده بودند؛ دوره برای یاد گرفتن است و کارفرما نمونه کار و سابقه را می‌سنجد.

اگر هنوز دانشگاه نرفته‌ای، رشته مدیریت بازرگانی پرتکرارترین رشته در آگهی‌ها بود. ولی ۱۳ آگهی مهندسی صنایع و ۵ آگهی اقتصاد را هم پذیرفته بودند و کسی که از رشته دیگری می‌آید، با چند دوره و یک نمونه کار خوب می‌تواند وارد شود.

کارشناس مارکتینگ همان کارشناس بازاریابی است؛ دو اسم برای یک صندلی. اسم انگلیسی آن Marketing Specialist است و در آگهی‌های ایرانی هم گاهی همین عنوان می‌آید. کار او این است که بین محصول شرکت و آدم‌هایی که باید آن را بخرند پل بزند: بداند این آدم‌ها کجا هستند، چه مشکلی دارند، از رقیب چه می‌خرند و چه پیامی آن‌ها را قانع می‌کند.

در بیشتر شرکت‌ها کارشناس بازاریابی در واحد بازاریابی کار می‌کند و به مدیر مارکتینگ گزارش می‌دهد. هر روز با سه واحد دیگر سر و کار دارد: واحد فروش که باید از کار او مشتری بگیرد، واحد محصول که از او می‌پرسد بازار چه می‌خواهد، و طراح یا آژانس تبلیغاتی که پیام را به تصویر و متن تبدیل می‌کند. در شرکت کوچک ممکن است تنها آدم بازاریابی باشد و همه این کارها را خودش انجام دهد.

فرق کارشناس بازاریابی با کارشناس فروش

کارشناس فروش با یک مشتری مشخص حرف می‌زند و قرارداد می‌بندد. کارشناس بازاریابی برای صدها یا هزاران مشتری که هنوز اسمشان را نمی‌داند برنامه می‌ریزد. معیار فروشنده تعداد قرارداد است و معیار بازاریاب این است که چند مشتری تازه با چه هزینه‌ای آمدند. در عمل این مرز در ایران کمرنگ است و خیلی از آگهی‌ها هر دو را از یک نفر می‌خواهند؛ پایین‌تر می‌بینی چطور این آگهی‌ها را از هم جدا کنی.

فرق با کارشناس دیجیتال مارکتینگ

کارشناس دیجیتال مارکتینگ بیشتر وقتش را در ابزارهای آنلاین می‌گذراند: تبلیغ کلیکی، شبکه‌های اجتماعی و آمار سایت. کارشناس بازاریابی تصویر بزرگ‌تر را دارد و کانال آنلاین برای او یکی از چند کانال است، کنار نمایشگاه، فروشگاه، نماینده فروش و تبلیغ محیطی. در آگهی‌هایی که برای این صفحه خوانده شد، عنوان‌هایی که فقط دیجیتال، سئو یا محتوا بودند جدا شمرده شدند و در عددهای این صفحه نیستند.

در ۶ آبان ۱۴۰۵ پنج جست‌وجو در یک سایت بزرگ کاریابی انجام شد: کارشناس بازاریابی، کارشناس مارکتینگ، مدیر مارکتینگ، مدیر بازاریابی و سرپرست بازاریابی. از ۴٬۴۱۱ آگهی‌ای که برگشت، ۶۴۳ آگهی در عنوانشان بازاریابی یا مارکتینگ داشتند. عنوان‌ها یکی یکی خوانده شد. ۲۹۱ آگهی فروش و بازاریابی را با هم می‌خواستند، ۱۷۴ آگهی دیجیتال مارکتینگ، محتوا یا ارتباط با مشتری بودند و ۲۰ آگهی بازاریاب حضوری و تلفنی. آنچه ماند ۱۲۳ آگهی بود که عنوانشان دقیقا همین شغل است؛ ۹۳ تای آن‌ها، یعنی ۷۶ درصد، در استان تهران بودند و همه شرط‌ها و عددهای این بخش از متن کامل همین ۱۲۳ آگهی است.

کارفرما در متن آگهی چه نوشته است؟

۸۷ آگهی در شرح کار از فروش حرف زده بودند، یعنی حتی وقتی عنوان فقط بازاریابی است، هدف نهایی فروش است. ۸۵ آگهی گزارش‌دهی، ۷۸ آگهی کمپین، ۵۸ آگهی تحلیل رقبا و ۵۸ آگهی برنامه یا استراتژی بازاریابی را نام برده بودند. ۴۲ آگهی مدیریت بودجه، ۳۵ آگهی شاخص‌های عملکرد مثل KPI و ROI، ۳۱ آگهی تحقیقات بازار و ۳۱ آگهی رویداد را خواسته بودند. ۲۴ آگهی شرکت در نمایشگاه و ۱۸ آگهی کار با ابزارهای هوش مصنوعی را نوشته بودند.

نرم‌افزار، زبان و رشته

۷۱ آگهی فهرست نرم‌افزار داشتند. اکسل با ۵۴ آگهی اول بود، بعد ورد با ۳۲، پاورپوینت با ۲۵ و Google Analytics با ۱۶. زبان انگلیسی در ۴۳ آگهی خواسته شده بود و ۱۴ آگهی عنوانشان را از اول انگلیسی نوشته بودند. از ۶۵ آگهی که رشته دانشگاهی را نام برده بودند، ۶۰ آگهی مدیریت و بازرگانی، ۱۳ آگهی مهندسی صنایع، ۹ آگهی ارتباطات و روابط عمومی و ۵ آگهی اقتصاد را پذیرفته بودند. ۵۳ آگهی مدرک کارشناسی و ۱۶ آگهی کارشناسی ارشد خواسته بودند.

سن، سربازی، دورکاری و مزایا

۸۷ آگهی سقف سن گذاشته بودند و رایج‌ترین سقف‌ها ۳۵ و ۴۰ سال بود، هر کدام در ۲۳ آگهی. ۴۶ آگهی برای آقایان پایان خدمت را شرط کرده بودند. فقط ۷ آگهی دورکاری داشتند و ۱۱۱ آگهی تمام‌وقت بودند. در مزایا، ۶۸ آگهی بیمه تکمیلی، ۶۵ آگهی پاداش، ۳۳ آگهی پورسانت و ۳۰ آگهی کمک‌هزینه آموزش نوشته بودند. کارفرماها بیشتر شرکت‌های تولیدی و صنعتی با ۱۷ آگهی، مالی و سرمایه‌گذاری با ۱۴ و فناوری اطلاعات با ۱۳ آگهی بودند.

مدیر مارکتینگ یا مدیر بازاریابی کسی است که تصمیم می‌گیرد شرکت در یک سال چه بازاری را بگیرد، با چه پیامی و با چه پولی. کارشناس بازاریابی کار را اجرا می‌کند و مدیر جهت را تعیین می‌کند، بودجه را می‌گیرد و جواب نتیجه را به مدیرعامل می‌دهد. پایگاه اطلاعات شغلی وزارت کار آمریکا برای این شغل کارهایی مثل هدایت سیاست‌های بازاریابی، پیش‌بینی فروش، تعیین قیمت و سفارش تحقیقات بازار را مهم‌ترین وظیفه‌ها می‌داند.

پنج کار اصلی مدیر مارکتینگ

• نوشتن استراتژی: کدام گروه مشتری، کدام محصول و کدام شهر اول؛ و چه چیزی را عمدا کنار بگذاریم.
• گرفتن و خرج کردن بودجه: دفاع از بودجه بازاریابی جلوی مدیرعامل و تقسیم آن بین کانال‌ها و کمپین‌ها.
• ساختن تیم: استخدام کارشناس‌ها، تقسیم کار بین بازاریابی، محتوا و دیجیتال، و انتخاب آژانس یا طراح بیرونی.
• هماهنگی با فروش و محصول: قرار گذاشتن با مدیر فروش درباره هدف عددی و با تیم محصول درباره ویژگی و قیمت محصول بعدی.
• پاسخ دادن با عدد: گزارش ماهانه از سهم بازار، هزینه جذب هر مشتری و بازگشت پول هر کمپین.

آگهی‌های مدیر مارکتینگ چه شرطی دارند؟

مدیر مارکتینگ با ۲۳ آگهی پرتکرارترین عنوان در میان ۱۲۳ آگهی بود، بیشتر از کارشناس مارکتینگ با ۱۵ و کارشناس بازاریابی با ۱۴ آگهی. در ۱۹ آگهی که سطح مدیر میانی را انتخاب کرده و سال سابقه را نوشته بودند، ۱۰ آگهی ۵ سال سابقه خواسته بودند و چند آگهی ۸ یا ۱۰ سال. این آگهی‌ها بیشتر از کارشناس‌ها از بودجه، ساختن تیم و کار با آژانس حرف زده بودند. حدود ۲۰ آگهی کار با آژانس تبلیغاتی را نام برده بودند.

مدیر مارکتینگ شدن معمولا یک ترفیع است، نه شغل اول. کسی که چند سال کمپین اجرا کرده، بودجه کوچکی را خودش خرج کرده و نتیجه‌اش را با عدد نشان داده، شانس بهتری دارد تا کسی که فقط مدرک مدیریت دارد.

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ برای گروه بازاریابی، میانه حقوق دریافتی خالص یک مدیر بازاریابی در تهران در پایان ۱۴۰۴ حدود ۶۸ میلیون تومان در ماه بود و نیمه میانی مدیران بین ۵۱ تا ۸۸ میلیون می‌گرفتند. همین مدیران برای ۱۴۰۵ میانه ۹۳ میلیون تومان درخواست کرده‌اند، یعنی ۳۷ درصد بیشتر. این عددها درآمد ماهانه خالص‌اند، نه ناخالص.

در سطح کارشناس، میانه دریافتی تهران ۲۹ میلیون و نیمه میانی ۲۳ تا ۳۶ میلیون تومان بود. کارشناس ارشد در تهران میانه ۴۲ میلیون می‌گرفت. در شهرهای بزرگ دیگر، کارشناس بازاریابی میانه ۲۶ میلیون دریافت می‌کرد و نیمه میانی بین ۱۸ تا ۳۴ میلیون بود؛ درخواست همین گروه برای ۱۴۰۵ میانه ۳۵ میلیون است. فاصله مدیر و کارشناس در تهران بیش از دو برابر است و همین، پله‌ها را مهم می‌کند.

آگهی‌ها چقدر پیشنهاد داده‌اند؟

از ۱۲۳ آگهی آبان ۱۴۰۵، ۲۲ آگهی کارشناس و ۲۴ آگهی مدیر و سرپرست بازه حقوق نوشته بودند. وسط بازه پیشنهادی کارشناس‌ها در نیمی از آگهی‌ها بین ۳۲ تا ۴۶ میلیون تومان بود و میانه آن حدود ۳۸ میلیون. برای مدیران و سرپرست‌ها نیمی از آگهی‌ها بین ۵۵ تا ۹۰ میلیون و میانه حدود ۷۵ میلیون بود. بازه‌هایی مثل ۸۰ تا ۱۴۰ میلیون هم در آگهی‌های مدیر دیده شد. پیشنهاد آگهی‌ها با حقوق دریافتی یکی نیست؛ عددی است که کارفرما برای شروع گفتگو می‌نویسد.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

• سطح: از کارشناس به مدیر، میانه دریافتی تهران از ۲۹ به ۶۸ میلیون می‌رسد.
• شهر: کارشناس تهران حدود ۳ میلیون بیشتر از کارشناس شهرهای بزرگ دیگر می‌گیرد.
• صنعت: در ۶ آگهی شرکت‌های مالی و سرمایه‌گذاری که بازه حقوق داشتند، وسط بازه همیشه ۴۲ میلیون یا بیشتر بود؛ در ۵ آگهی شرکت‌های بازرگانی همه ۴۰ میلیون یا کمتر.
• پورسانت و پاداش: ۶۵ آگهی پاداش و ۳۳ آگهی پورسانت داشتند که روی حقوق ثابت می‌آید.