چگونه مربی یوگا شویم: آزمون مرحله ۶، کارت درجه ۳، مدرک RYT و درآمد

اول دوره‌هایی که شرط سامانه است: آزمون مرحله ۶، دروس تئوری و دوره درجه ۳. بعد کارگاه‌هایی که کلاس را امن‌تر می‌کنند، مثل کار با ابزار و آناتومی تنفس و حرکت. دوره‌های تخصصی بارداری و کودک را وقتی بگیر که مطمئنی می‌خواهی همان گروه را درس بدهی، چون هر کدام دست‌کم ۸۵ ساعت آموزش جدا دارند. دوره‌های بین‌المللی را هم وقتی سبک خودت را پیدا کردی انتخاب کن، نه پیش از آن.

در سامانه فدراسیون ورزش‌های همگانی، یوگا دو نوع آزمون دارد که نباید با هم قاطی شوند. یکی آزمون‌های مرحله‌ای است که سطح تمرین خود تو را می‌سنجد و دیگری آزمون پایان دوره مربیگری که توانایی درس دادن را. آزمون‌های مرحله‌ای با عنوان‌هایی مثل «آزمون ورزش یوگا مرحله ۲» تا «مرحله ۷» در استان‌ها ثبت می‌شوند و هر کدام جدا برای بانوان یا آقایان است.

صفحه ثبت‌نام دوره درجه ۳ یوگا در کاشان (آبان ۱۴۰۵) و در سنندج (خرداد ۱۴۰۵) پیش‌نیازها را صریح نوشته است: «آزمون ورزش یوگا مرحله ۶» در سوابق داوطلب، به‌علاوه دروس تئوری یا لیسانس تربیت بدنی یا کارت درجه ۳ یک رشته دیگر. یعنی تا مرحله ۶ را نگذرانده باشی، سامانه اجازه ثبت‌نام در دوره مربیگری را نمی‌دهد.

قبولی در مرحله ۶ خودش کارت مربیگری نیست. فقط نشان می‌دهد بدن تو به سطحی رسیده که می‌شود روی آن آموزش دادن را ساخت. بعد از کارت هم مسیر تمرین تمام نمی‌شود: فدراسیون دوره‌هایی با نام «آموزش سطح ۷» تا «سطح ۱۰» و مسابقه‌هایی با عنوان لیگ یوگا دارد.

هزینه هر قدم در ۱۴۰۵

هر ردیف سامانه دو مبلغ دارد: سهم فدراسیون و سهم هیئت استان. آزمون یک مرحله در اصفهان، کرمانشاه و ایلام در مهر ۱۴۰۵ در مجموع ۴۰۰ هزار تومان بود؛ ۱۵۰ هزار تومان سهم فدراسیون و ۲۵۰ هزار تومان سهم هیئت. کرمان آزمون سطح ۱ تا ۶ را برای بانوان در ۲۰ آبان ۱۴۰۵ به‌صورت مجازی گذاشت، با ۳ میلیون تومان: ۱٫۵ میلیون سهم فدراسیون و ۱٫۵ میلیون سهم هیئت.

خود دوره درجه ۳ هم از استانی به استان دیگر فرق دارد. دوره بانوان کاشان ۳٫۵ میلیون تومان است (۱٫۳۵ میلیون فدراسیون و ۲٫۱۵ میلیون هیئت) و دوره آقایان سنندج ۲ میلیون تومان بود (۶۵۰ هزار فدراسیون و ۱٫۳۵ میلیون هیئت). سمینار سراسری یوگای سالمندان در تهران هم ۴۰۰ هزار تومان ثبت شده بود که برای بعد از کارت به کار می‌آید.

یک مسیر نمونه با عدد: اگر مرحله ۶ را در یک استان با ۴۰۰ هزار تومان و دوره درجه ۳ را در کاشان با ۳٫۵ میلیون تومان بگذرانی، بدون دروس تئوری، بیمه ورزشی و رفت و آمد حدود ۳٫۹ میلیون تومان خرج کرده‌ای. کسی که مرحله‌های پایین‌تر را هم باید تک‌تک بدهد، برای هر مرحله همان ۴۰۰ هزار تومان را جدا می‌پردازد.

مدارکی که سامانه می‌خواهد

در اطلاعیه کاشان آمده که بیمه ورزشی به‌روز و دست‌کم مدرک دیپلم باید در سامانه بارگذاری شود. ثبت‌نام فقط در سامانه خود فدراسیون است و هماهنگی کلاس بعد از تکمیل ظرفیت در یک پیام‌رسان داخلی انجام می‌شود. اگر ظرفیت پر نشود، تاریخ دوره ممکن است عقب برود.

در سایت آگهی محلی، ۱۷ آگهی کلمه یوگا را در عنوان داشتند. ۱۳ تا را باشگاه یا استودیو برای جذب مربی داده بود. از بقیه، دو آگهی را شاگردی گذاشته بود که دنبال مربی خصوصی یوگا در خانه بود، یکی را مربی‌ای که دنبال کار بود و یکی را باشگاهی که سانس اجاره می‌داد. ۲۳ آگهی دیگر هم یوگا را کنار چند رشته دیگر در متن آورده بودند.

از ۱۳ آگهی باشگاه‌ها، ۱۰ تا فقط مربی خانم می‌خواستند. یک باشگاه در مشهد با مربی آقا هم همکاری می‌کرد. فقط یک آگهی بیمه را «دارد» زده بود و چهار آگهی صریحا «ندارد». دو آگهی نوشته بودند مدرک معتبر مربیگری یوگا شرط است. یک باشگاه تهران برای روزهای زوج ساعت ۸ تا ۹ صبح مربی هاتا یا آیینگر می‌خواست و یکی در یوسف‌آباد سن ۲۳ تا ۴۰ سال و دست‌کم یک سال سابقه را شرط گذاشته بود.

تنها آگهی با مبلغ ماهانه از شیراز بود: مربی یوگا و کمک مربی برای شیفت ۱۴ تا ۲۱، با ۵ تا ۷٫۵ میلیون تومان. در یک آگهی تبریز سهم مربی ۴۰ درصد و سهم باشگاه ۶۰ درصد نوشته شده بود. مربی‌ای که در تبریز دنبال کار بود، سبک‌های یین، هاتا، وینیاسا و پاور یوگا، کارت فدراسیون و دو گواهی آناتومی را در آگهی‌اش آورده بود؛ این همان چیزهایی است که باشگاه‌ها می‌پرسند.

در سایت کاریابی ۶ آگهی یوگا پیدا شد که سه تا مربی می‌خواستند و هر سه فقط خانم. استودیویی در تهران برای ساعت‌های ۹، ۱۱ و ۱۷ مربی می‌خواست، با ۲۵ تا ۴۰ میلیون تومان و سن ۲۱ تا ۴۰ سال. آگهی رشت برای کلاس‌های نیمه‌خصوصی هم کارت درجه ۳ یوگا و هم کارت درجه ۳ آمادگی جسمانی خواسته بود. سه آگهی دیگر پذیرش و ادمین شبکه‌های اجتماعی مراکز یوگا بودند، نه مربی.

گزارش‌های معتبر حقوق، مربی یوگا را جدا نمی‌شمارند. نزدیک‌ترین گروه، تربیت بدنی و تغذیه است که مربیان ورزش را در بر می‌گیرد؛ عددهای جدول برای همین گروه است، بدون تفکیک سابقه. میانه دریافتی در کلان‌شهرهای غیر از تهران و در شهرهای کوچک هر دو ۲۰ میلیون تومان در ماه بود و در تهران ۲۶ میلیون. عدد درخواستی چیزی است که افراد برای ۱۴۰۵ خواسته‌اند، نه چیزی که گرفته‌اند.

این عددها مربی‌های بدنسازی و تمرین با دستگاه را هم شامل می‌شوند. درآمد مربی یوگا بیشتر از جنس سهم کلاس است: ۱۰ آگهی از ۱۳ آگهی باشگاه‌ها درصدی بودند. پس مربی یوگا عدد ماهانه‌اش را خودش با تعداد کلاس و شاگرد می‌سازد.

یک ماه کلاس گروهی، با عدد

یک استودیوی کرج در تیر ۱۴۰۵ کلاس یوگای گروهی دو جلسه در هفته را ماهی ۱٫۷ میلیون تومان گذاشته بود. کلاسی با ۱۰ شاگرد در ماه ۱۷ میلیون تومان شهریه جمع می‌کند. اگر سهم مربی ۴۰ درصد باشد، مثل آن آگهی تبریز، به مربی ۶٫۸ میلیون تومان برای ۸ جلسه می‌رسد. با این حساب، رسیدن به میانه ۲۶ میلیونی تهران دست‌کم چهار کلاس پر در هفته‌های ماه می‌خواهد. این یک حساب نمونه است، نه میانگین بازار.

کلاس خصوصی و آنلاین

همان استودیو برای ۸ جلسه کلاس خصوصی یک‌نفره ۸٫۱ میلیون تومان و برای کلاس دونفره ۶٫۴ میلیون تومان گرفته بود؛ یعنی یک جلسه خصوصی حدود یک میلیون تومان، تقریبا سه برابر یک تک جلسه گروهی. یک استودیوی آنلاین هم در آبان ۱۴۰۵ دوره ۸ جلسه‌ای یک‌ساعته را ۲٫۶ میلیون تومان و دوره ۷۵ دقیقه‌ای را ۳ میلیون تومان فروخته بود. این‌ها پولی است که شاگرد می‌دهد؛ سهم سالن، اینترنت و تبلیغ از آن کم می‌شود.

چه چیزی درآمد مربی یوگا را بالا می‌برد؟

• شاگرد ثابت که با خودت به هر باشگاهی می‌آید؛ پنج آگهی صریحا همین را می‌خواستند.
• کلاس خصوصی و نیمه‌خصوصی، به‌جای کلاس گروهی شلوغ.
• یک تخصص کمیاب‌تر مثل یوگای بارداری، کودک یا سالمندان.
• ساعت‌های صبح که باشگاه‌ها برایش مربی کم دارند؛ چند آگهی دقیقا سانس صبح را می‌خواستند.
• کارگاه آخر هفته و دوره آنلاین برای شاگردهای شهرهای دیگر.

شاگرد فقط ۶۰ دقیقه کلاس را می‌بیند. مربی از پیش از شروع تا بعد از پایان کار دارد. یک ترتیب رایج برای کلاس عمومی هاتا این است:

• پیش از کلاس: از هر شاگرد تازه می‌پرسی آسیب، جراحی، بارداری یا دردی دارد یا نه، و جواب را یادداشت می‌کنی.
• شروع: چند دقیقه نشستن و تنفس، تا ذهن شاگرد از خیابان به کلاس بیاید.
• گرم کردن: حرکت‌های ساده مفصل‌ها و ستون فقرات.
• بخش اصلی: حرکت‌های ایستاده و تعادلی، با یک نسخه ساده‌تر برای تازه‌کارها و یک نسخه سخت‌تر برای شاگردهای قدیمی.
• روی تشک: کشش‌ها و پیچش‌های آرام.
• پایان: شاواسانا، یعنی چند دقیقه دراز کشیدن بی‌حرکت و رها کردن بدن.

اصلاح حرکت: با کلام یا با دست؟

بیشتر اصلاح‌ها با کلام انجام می‌شود: «زانو را کمی خم کن»، «شانه را از گوش دور کن». اگر لازم است با دست کمک کنی، اول اجازه بگیر. مربی یوگا تشخیص پزشکی نمی‌دهد؛ اگر شاگرد درد تازه یا تیر کشیدن دارد، حرکت را متوقف کن و او را به پزشک بفرست.

بعد از کلاس

یادداشت کوتاه برای هر شاگرد، پاسخ به پیام‌ها و ساختن محتوا برای شبکه‌های اجتماعی هم جزو کار است. یک مرکز یوگا در شیراز برای همین کار، ادمین جدا آگهی کرده بود؛ مربی‌ای که خودش این کار را بلد است، شاگرد بیشتری پیدا می‌کند.

مربی یوگای آقا کار پیدا می‌کند؟

بله، ولی بازارش کوچک‌تر است. ۱۰ آگهی از ۱۳ آگهی باشگاه‌ها فقط مربی خانم می‌خواستند و دوره‌ها و آزمون‌های فدراسیون هم برای بانوان و آقایان جدا برگزار می‌شوند؛ دوره درجه ۳ سنندج مخصوص آقایان بود. باشگاه‌های مختلط، کلاس‌های شرکتی و کلاس خصوصی آقایان جای کار مربی آقا هستند.