کارشناس NOC: پایش شبکه در شیفت، وظایف روزانه، مسیر یادگیری و حقوق

استانداردی با نام NOC یا Zabbix در جدول شهریه ۱۴۰۵ فنی و حرفه‌ای برای آموزشگاه‌های آزاد تهران پیدا نکردیم؛ پله اول را سه دوره شبکه و لینوکس می‌سازند. بیشترین شهریه حضوری مجاز: Network+ با ۴۰ ساعت، نزدیک ۱۰٫۵ میلیون تومان؛ اجرا و پیکربندی شبکه‌های سیسکو با ۶۵ ساعت، نزدیک ۱۷٫۱ میلیون؛ و لینوکس (LPIC سطح ۱) با ۴۷ ساعت، نزدیک ۲۰٫۲ میلیون تومان. جمع این سه دوره ۱۵۲ ساعت و نزدیک ۴۷٫۸ میلیون تومان است. دوره میکروتیک هم ۸۰ ساعت و حدود ۲۱٫۱ میلیون است و برای شرکت‌هایی که با میکروتیک کار می‌کنند، به‌جای سیسکو یا کنار آن خوب است.

یک شرکت بزرگ فناوری در ایران بوت‌کمپ آنلاین ۱۱۲ ساعته‌ای برای کارشناس NOC دارد که لینوکس، شبکه، امنیت و ابزارهای پایش را در ۷ سرفصل درس می‌دهد، با شهریه ۲٫۵ میلیون تومان، و به گفته خودش راهی برای ورود به تیم‌های NOC همان شرکت است. اینکه چند نفر از هر دوره استخدام می‌شوند را اعلام نکرده است.

آزمایشگاه خانگی، مهم‌تر از گواهی

کارفرمای NOC می‌خواهد ببیند شما واقعا یک داشبورد را راه انداخته‌اید. یک ماشین مجازی لینوکس، Zabbix روی آن و پایش روتر خانه، لپ‌تاپ و یک سرور وب کوچک، در چند آخر هفته ساخته می‌شود. یک صفحه توضیح با تصویر داشبورد و هشدارهایی که تعریف کرده‌اید، در رزومه NOC از یک گواهی دیگر قوی‌تر است.

NOC سه حرف اول Network Operations Center به معنای مرکز عملیات شبکه است: اتاقی با چند نمایشگر بزرگ که وضعیت روترها، سوییچ‌ها، لینک‌های اینترنت، سرورها و سرویس‌های یک شرکت در آن دیده می‌شود. کارشناس NOC پشت این نمایشگرها می‌نشیند. کار او ساختن شبکه نیست؛ کارش این است که سالم ماندن شبکه را ببیند و وقتی چیزی خراب شد، زودتر از همه بفهمد و کار را به جریان بیندازد.

در آگهی‌ها این شغل با چند اسم آمده است: کارشناس NOC، کارشناس مانیتورینگ، کارشناس شیفت مانیتورینگ، کارشناس پایش سرویس، NOC Engineer و در یکی از آگهی‌ها Front Office Engineer. اسم‌ها فرق دارند ولی کار یکی است: پایش، ثبت، اقدام اولیه و ارجاع.

چه شرکت‌هایی کارشناس NOC استخدام می‌کنند؟

از ۵۳ آگهی، ۳۲ آگهی از شرکت‌های فناوری اطلاعات و نرم‌افزار بود، ۹ آگهی از کسب‌وکارهای اینترنتی، ۵ آگهی از شرکت‌های تلکام، ۳ آگهی از بانک‌ها و ۳ آگهی از کارخانه‌ها. شرکت‌های میزبانی وب و مرکز داده، شرکت‌های انتقال داده و اینترنت، شرکت‌های پرداخت الکترونیک و بورس در میان آن‌ها بودند. هر جا که یک دقیقه قطعی، پول یا اعتبار از بین می‌برد، یک NOC هم هست.

دو نوع NOC بیشتر دیده می‌شود. در NOC شبکه و ارتباطات، کارشناس بیشتر به لینک‌ها، روترها و تجهیزات مخابراتی نگاه می‌کند. در NOC سرویس یا ابری، داشبوردها وضعیت سرورها، ماشین‌های مجازی، پایگاه داده و پاسخ دادن اپلیکیشن‌ها را نشان می‌دهند. بیشتر آگهی‌ها هر دو را با هم می‌خواستند.

فرق کارشناس NOC با پشتیبانی کاربران و SOC

• پشتیبانی کاربران یا Help Desk: با آدم‌ها سروکار دارد، با کارمندی که ایمیلش باز نمی‌شود یا چاپگرش کار نمی‌کند.
• NOC: با سلامت شبکه و سرویس سروکار دارد؛ هشدار از نرم‌افزار پایش می‌آید، نه از تلفن کاربر.
• SOC: مرکز عملیات امنیت است و دنبال حمله و نفوذ می‌گردد، نه قطعی و کندی. ابزار اصلی آن SIEM است.

این سه کار به هم نزدیک‌اند و جابه‌جایی میانشان رایج است. خیلی‌ها از پشتیبانی کاربران به NOC می‌آیند و بعد به کارشناس شبکه، مدیر سیستم یا امنیت می‌روند.

سطح کار در عنوان آگهی‌ها

بیشتر آگهی‌ها سطح را ننوشته بودند: ۳۴ آگهی فقط کارشناس NOC یا کارشناس مانیتورینگ بودند. ۴ آگهی سطح ۱، ۴ آگهی سطح ۲، ۴ آگهی کارشناس ارشد، ۵ آگهی سرپرست یا مدیر NOC و ۲ آگهی کارآموزی بود. یعنی بازار بیشتر دنبال کارشناس است تا مدیر؛ خبر خوبی برای کسی که تازه شروع می‌کند.

سابقه، مدرک و سن

۱۹ آگهی سابقه را با عدد نوشته بودند. آگهی‌های بدون سطح بیشتر ۱ تا ۳ سال، سطح ۲، ۳ سال، کارشناس ارشد ۴ تا ۵ سال و سرپرست و مدیر ۳ تا ۵ سال سابقه خواسته بودند. ۳ آگهی صریحا دانشجو یا تازه فارغ‌التحصیل را هم پذیرفته بودند. ۳۵ آگهی مدرک دانشگاهی خواسته بودند که تقریبا همه کارشناسی بود؛ رشته در ۳۳ آگهی کامپیوتر و فناوری اطلاعات و در ۷ آگهی مهندسی برق بود. ۴۲ آگهی سقف سن داشتند، از ۳۰ تا ۴۵ سال با میانه ۳۵ سال.

جنسیت و مزایا

۲۸ آگهی شرط جنسیت نداشتند، ۲۳ آگهی فقط آقا و ۲ آگهی ترجیحا آقا می‌خواستند؛ هیچ آگهی فقط خانم نبود. بخشی از این به شیفت شب برمی‌گردد. در مزایا، بیمه تکمیلی در ۳۴ آگهی، پاداش در ۳۱ آگهی، وام در ۲۶ آگهی و کمک‌هزینه دوره آموزشی در ۱۴ آگهی آمده بود.

مهارت‌هایی که آگهی‌ها نام برده بودند

از ۵۳ آگهی، ۳۵ آگهی Zabbix، ۳۳ آگهی لینوکس، ۲۴ آگهی سیسکو یا CCNA، ۲۲ آگهی سامانه تیکت، ۱۸ آگهی PRTG، ۱۶ آگهی Grafana و ۱۶ آگهی میکروتیک را نام برده بودند. ویندوز سرور در ۱۴ آگهی، مجازی‌سازی در ۱۳ آگهی، Prometheus در ۱۲ آگهی، Network+ در ۱۲ آگهی و اسکریپت‌نویسی در ۱۰ آگهی آمده بود. زبان انگلیسی را فقط ۶ آگهی خواسته بودند.

کنار این ۵۳ آگهی، ۶ آگهی دیگر برای ساختن و نگهداری خود سامانه‌های پایش بود، مثل مهندس Observability و کارشناس ابزارهای پایش مراکز داده. این‌ها پله بعدی کارشناس NOC هستند و در شمارش نیامده‌اند.

ابزار پایش، چشم کارشناس NOC است. سه ابزاری که بیشتر از همه در آگهی‌ها آمده بود، هر کدام جای خودش را دارد:

• Zabbix: پرتکرارترین اسم آگهی‌ها، در ۳۵ آگهی از ۵۳. متن‌باز است و از نسخه ۷٫۰ با مجوز AGPLv3 منتشر می‌شود؛ یعنی می‌توانید آن را روی یک لینوکس خانگی نصب کنید و با آن تمرین کنید.
• PRTG: نرم‌افزار تجاری روی ویندوز که بیشتر در شرکت‌های کوچک‌تر و شبکه‌های اداری دیده می‌شود؛ در ۱۸ آگهی.
• Grafana و Prometheus: بیشتر در شرکت‌های اینترنتی و ابری. Prometheus عددها را جمع می‌کند و Grafana آن‌ها را روی داشبورد نشان می‌دهد؛ Grafana در ۱۶ آگهی و Prometheus در ۱۲ آگهی آمده بود.
• OpManager، SolarWinds و مانند آن‌ها: در ۱۳ آگهی، بیشتر در شبکه‌های بزرگ سازمانی.

پروتکل‌هایی که پشت داشبورد کار می‌کنند

ابزارها اطلاعات را از خود تجهیزات می‌گیرند. SNMP روشی است که روتر و سوییچ با آن وضعیت پورت‌ها، دما و ترافیک را گزارش می‌دهند؛ نسخه ۳ آن در سند ۳۴۱۱ استانداردهای اینترنت (RFC) در دسامبر ۲۰۰۲ تعریف شده است. Syslog روش فرستادن پیام‌های رویداد دستگاه‌ها به یک سرور مرکزی است که شکل امروزی آن در سند ۵۴۲۴ همین مجموعه در مارس ۲۰۰۹ آمده است. کارشناس NOC به حفظ کردن این سندها نیازی ندارد؛ کافی است بداند هشدار از کجا می‌آید تا وقتی ابزار ساکت شد، بفهمد مشکل از شبکه است یا از خود ابزار.

سامانه تیکت

کنار ابزار پایش، سامانه تیکت دومین ابزار روزانه است. ۲۲ آگهی آن را خواسته بودند و ۹ آگهی از ITIL نام برده بودند، چارچوبی که می‌گوید رخداد، درخواست و تغییر را چگونه ثبت و دنبال کنید. اگر با یک سامانه تیکت کار کرده باشید، حتی در پشتیبانی کاربران، در مصاحبه NOC یک قدم جلوترید.

بله، ولی با چند شرط. NOC از معدود جاهای شبکه است که کارآموز و تازه‌کار می‌پذیرد، چون کار سطح ۱ دستورالعمل دارد و کارشناس تازه زیر نظر سرپرست شیفت یاد می‌گیرد. در آبان ۱۴۰۵، ۲ آگهی کارآموزی بود و ۳ آگهی دیگر دانشجو یا تازه فارغ‌التحصیل را پذیرفته بودند؛ یکی از آن‌ها گفته بود چون کار شیفتی است، با دانشجوی ترم چهار به بالا هم کار می‌کند.

آنچه پیش از اولین درخواست باید داشته باشید

• مبانی شبکه را واقعا بفهمید: لایه‌ها، آدرس‌دهی IP، DNS و اینکه پینگ و traceroute چه چیزی را نشان می‌دهند.
• با خط فرمان لینوکس راحت باشید؛ ۳۳ آگهی از ۵۳ آگهی لینوکس را خواسته بودند.
• یک ابزار پایش را خودتان نصب کرده باشید و بتوانید هشدار تعریف کنید.
• وضعیت سربازی را روشن کنید؛ ۲۹ آگهی پایان خدمت می‌خواستند. ۴ آگهی هم از امریه سربازی گفته بودند که ارزش دارد در مصاحبه درباره‌اش بپرسید.

در مصاحبه چه می‌پرسند؟

سوال‌ها بیشتر عملی است: اگر یک سرور جواب پینگ نداد، اول چه چیزی را نگاه می‌کنید؟ فرق قطعی لینک با کندی آن را از روی نمودار چطور می‌فهمید؟ یک تیکت خوب چه چیزهایی دارد؟ کارفرما می‌خواهد ببیند آرام و به ترتیب فکر می‌کنید و گزارش روشن می‌نویسید. کسی که یک سال پشتیبانی کاربران کرده، معمولا این سوال‌ها را بهتر جواب می‌دهد.

بعد از NOC کجا می‌شود رفت؟

NOC معمولا ایستگاه اول است. بعد از دو تا سه سال، راه‌های رایج این‌هاست: کارشناس شبکه، مدیر سیستم، کارشناس مرکز داده، مهندس ابزارهای پایش و Observability، یا SOC برای کسی که به امنیت علاقه دارد. ماندن و سرپرست شیفت شدن هم یک راه است؛ آگهی‌های سرپرست و مدیر NOC ۳ تا ۵ سال سابقه خواسته بودند.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ گروه جداگانه‌ای برای NOC ندارند. نزدیک‌ترین گروه‌ها دو تاست: شبکه و مجازی‌سازی، که کار پایش و عیب‌یابی شبکه در آن است، و Help Desk و پشتیبانی فنی، که به کار سطح ۱ نزدیک است. عددهای زیر برای سطح کارشناس در تهران است، چون ۵۰ آگهی از ۵۳ آگهی در تهران بود.

دریافتی پایان ۱۴۰۴

کارشناسان شبکه و مجازی‌سازی تهران در پایان ۱۴۰۴ میانه دریافتی خالص ۳۳ میلیون تومان در ماه داشتند و نیمه میانی آن‌ها ۲۶ تا ۴۳ میلیون می‌گرفتند. کارشناسان پشتیبانی فنی تهران میانه ۲۸ میلیون، با نیمه میانی ۲۲ تا ۳۵ میلیون، دریافت کرده بودند. کارشناس NOC تازه‌کار بیشتر به عدد دوم نزدیک است و با چند سال سابقه به عدد اول می‌رسد.

درخواستی ۱۴۰۵

عدد درخواستی چیز دیگری است: انتظار همین افراد برای ۱۴۰۵. کارشناسان شبکه تهران میانه ۴۵ میلیون و کارشناسان پشتیبانی فنی میانه ۳۹ میلیون تومان خواسته بودند. در سطح کارشناس ارشد شبکه تهران، میانه دریافتی ۴۸ میلیون و درخواستی ۶۹ میلیون تومان بود.

پیشنهاد حقوق در آگهی‌های NOC

۱۱ آگهی از ۵۳ آگهی حقوق نوشته بودند. در ۶ آگهی سطح کارشناس، کمترین بازه ۱۶ تا ۳۰ و بیشترین بازه ۴۵ تا ۵۵ میلیون تومان بود؛ میانه بازه آن‌ها ۳۵ تا ۴۵ میلیون بود و اگر وسط هر بازه را بگیریم، میانه ۴۰ میلیون و نیمه میانی ۳۸ تا ۴۲ میلیون می‌شود. ۳ آگهی کارشناس ارشد و سطح ۲ بازه ۶۰ تا ۷۰ یا ۶۰ تا ۷۵ میلیون و ۲ آگهی مدیر NOC بازه ۸۰ تا ۱۰۰ و ۱۰۰ تا ۱۴۰ میلیون تومان نوشته بودند. این‌ها پیشنهاد کارفرماست، نه دریافتی واقعی، و نمونه کوچک است.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

سطح کار بیشترین اثر را دارد: فاصله پیشنهاد آگهی‌های کارشناس با کارشناس ارشد بیش از ۲۰ میلیون تومان بود. بعد از آن، حق نوبت‌کاری و شب‌کاری، نوع کارفرما (بانک، پرداخت و شرکت‌های بزرگ اینترنتی بالاتر از شرکت‌های کوچک) و توانایی رفع خرابی به جای فقط ارجاع آن اثر دارد. کسی که لینوکس و یک ابزار پایش را عمیق بلد است، زودتر به سطح ۲ می‌رسد.