آموزش تکلا برای کار: ترتیب یادگیری، هزینه دوره‌ها و بازار تکلا کار

هزینه شروع این مسیر از دوره رایگان مقدماتی تا سقف ۱۸٫۵ میلیون تومان برای دوره ۱۰۰ ساعته حضوری فنی و حرفه‌ای است. دوره‌های ویدیویی با تخفیف از حدود ۷٫۷ تا ۱۵ میلیون تومان قیمت دارند. نسخه دانشجویی تکلا برای دانشجوی مؤسسه‌های آموزشی معتبر، یک سال رایگان است.

اسم کامل نرم‌افزار Tekla Structures است. شرکت سازنده آن، Tekla، سال ۱۹۶۶ در اسپو در فنلاند شروع به کار کرد و سال ۲۰۱۱ شرکت آمریکایی Trimble آن را خرید. نسخه‌های اول این نرم‌افزار Xsteel نام داشتند و از سال ۲۰۰۴ با نام فعلی عرضه می‌شوند. تازه‌ترین نسخه آن نسخه ۲۰۲۶ است.

تکلا برای تحلیل سازه نیست. مهندس محاسب در ETABS یا SAP2000 حساب می‌کند هر تیر و ستون چه مقطعی لازم دارد و نقشه طراحی می‌دهد. تکلا کار از همین نقشه شروع می‌کند و هر قطعه را به شکل واقعی‌اش در مدل سه‌بعدی می‌گذارد: ورق اتصال، سوراخ پیچ، طول جوش، پخ لبه و حتی جای برچسب شماره قطعه. خروجی کار او نقشه‌ای است که جوشکار و برشکار کارخانه بدون پرسیدن سوال بتوانند از رویش بسازند.

اسم‌هایی که در آگهی‌ها برای این شغل می‌بینید

• تکلا کار یا مدل‌ساز سازه فلزی: کسی که مدل سه‌بعدی اسکلت را می‌سازد.
• شاپیست: از کلمه Shop Drawing؛ کسی که نقشه‌های کارگاهی ساخت را از مدل می‌گیرد. در عمل معمولا همان تکلا کار است.
• دیتیلر سازه: ترجمه Steel Detailer؛ در ایران کمتر در عنوان آگهی می‌آید و بیشتر در پروژه‌های خارجی شنیده می‌شود.
• چکر یا سرپرست کنترل نقشه: کسی که مدل و نقشه دیگران را پیش از رفتن به کارخانه کنترل می‌کند.

تکلا فقط مال فولاد نیست و برای بتن، میلگرد، سازه‌های سبک فولادی و قطعه‌های پیش‌ساخته هم بخش دارد. با این حال در بازار کار ایران تقریبا همه آگهی‌ها برای اسکلت فلزی است.

مدل سه‌بعدی به‌تنهایی به کارخانه نمی‌رود. چیزی که تحویل داده می‌شود مجموعه‌ای از نقشه و فایل است که هر کدام دست یک نفر در زنجیره ساخت می‌رسد:

• نقشه تک‌قطعه (Single Part): برای برش و سوراخ‌کاری هر ورق یا پروفیل، با اندازه دقیق سوراخ‌ها و پخ‌ها.
• نقشه اسمبلی (Assembly): برای مونتاژکار و جوشکار؛ نشان می‌دهد چه قطعه‌هایی کجا به هم جوش می‌خورند.
• نقشه نصب (Erection): برای تیم نصب در محل پروژه؛ شماره هر قطعه و جای آن در اسکلت.
• لیست‌ها: لیست مصالح برای خرید آهن، لیست پیچ و مهره برای نصب، و لیست یا کارت برش برای اینکه از هر شاخه پروفیل کمترین پرت بماند.

فایل NC چیست و چرا مهم است؟

کارخانه‌هایی که دستگاه برش و سوراخ‌کاری CNC دارند، نقشه کاغذی نمی‌خواهند. تکلا برای هر قطعه یک فایل NC با قالب استاندارد DSTV می‌سازد که دستگاه مستقیم آن را می‌خواند: جای سوراخ‌ها، برش‌ها، علامت‌گذاری خط جوش و حتی شماره‌ای که روی قطعه حک می‌شود. یک اشتباه در مدل، اینجا مستقیم به قطعه خراب تبدیل می‌شود؛ برای همین تکلا کار خوب، مدل را پیش از گرفتن خروجی بارها کنترل می‌کند.

چرا باید سالن ساخت را دیده باشید؟

هفت آگهی از ۱۴ آگهی اصلی مدل‌سازی مال کارخانه‌های تولیدی بود و چند تا از آن‌ها محل کار را شهرک صنعتی اطراف تهران و کرج نوشته بودند، با سرویس رفت و برگشت. یک آگهی صریح خواسته بود نقشه‌ها «بر اساس بازخورد خط تولید» اصلاح شوند و آگهی دیگری تسلط به روند برش ورق و چک‌لیست‌های تولید را اجباری کرده بود. کسی که دیده جوشکار با یک نقشه شلوغ چه می‌کند، نقشه را جور دیگری می‌کشد.

در بخش بتن، تکلا به جای ورق و پیچ با آرماتور کار می‌کند. مدل‌ساز میلگردهای تیر، ستون، دال و فونداسیون را با قطر، فاصله و خم واقعی می‌گذارد و نرم‌افزار جدول خم و برش میلگرد را بیرون می‌دهد؛ همان جدولی که آرماتوربند در کارگاه لازم دارد. برای قطعه‌های پیش‌ساخته بتنی هم نقشه هر قطعه، جای قلاب‌ها و قطعه‌های مدفون از مدل گرفته می‌شود.

بازار این بخش در ایران کوچک‌تر است. از ۴۵ آگهی که نام Tekla را آورده بودند، فقط ۵ آگهی سازه بتنی را هم در شرح کار داشتند و بقیه فقط از اسکلت فلزی حرف زده بودند. برای همین منطقی است که آموزش تکلا را با فولاد شروع کنید و بتن را مهارت دوم بدانید؛ به‌خصوص اگر هدف شما کارخانه‌های سازه فلزی است.

چه کسی از تکلا بتنی بیشتر سود می‌برد؟

• کسی که در شرکت پیمانکاری کار می‌کند و باید جدول میلگرد پروژه را خودش دربیاورد.
• کسی که با کارخانه‌های قطعه پیش‌ساخته بتنی کار می‌کند.
• کسی که برای پروژه‌های خارج کار می‌کند؛ آنجا تکلا بتنی رایج‌تر از ایران است.

همه آگهی‌های فعال یک سایت بزرگ کاریابی که با جستجوی تکلا، Tekla، شاپ دراوینگ، مدل‌ساز سازه و اسکلت فلزی پیدا شدند (۱۸۰ آگهی) در ۴ آبان ۱۴۰۵ یکی یکی خوانده شدند. ۴۵ آگهی نام Tekla را در شرح کار یا فهرست نرم‌افزارها داشتند. فقط ۱۴ آگهی کار اصلی‌شان مدل‌سازی و تهیه نقشه کارگاهی بود؛ در ۳۱ آگهی دیگر، تکلا یکی از چند نرم‌افزار بود: ۹ آگهی طراح سازه، ۸ آگهی سرپرست کارگاه و ناظر، ۸ آگهی دفتر فنی و ۶ آگهی کارهای دیگر.

شرط‌های ۱۴ آگهی مدل‌سازی و شاپ

• مدرک: ۱۱ آگهی کارشناسی خواسته بودند و یک آگهی کاردانی. رشته عمران در ۱۱ آگهی آمده بود، مکانیک در ۵ و معماری در ۴؛ بیشتر آگهی‌ها چند رشته را با هم پذیرفته بودند.
• جنسیت: ۱۱ آگهی شرطی نگذاشته بودند، ۲ آگهی آقا را ترجیح داده بودند و یک آگهی خانم را.
• سن و سربازی: ۱۰ آگهی سقف سن نوشته بودند، از ۳۲ تا ۵۰ سال. ۶ آگهی پایان خدمت را شرط کرده بودند.
• مهارت‌های کنار تکلا: اکسل در ۶ آگهی، اتصال‌ها در ۴ آگهی و کارت یا لیست برش در ۴ آگهی. یک آگهی شاپیست با پنج سال سابقه، سطح زبان بالای ۸۰ درصد خواسته بود.
• دورکاری: هیچ‌کدام از ۱۴ آگهی دورکاری نبود؛ همه حضوری در دفتر یا کارخانه.

در سایت آگهی محلی، جستجوی تکلا، شاپیست و شاپ دراوینگ در آگهی‌های استخدام تهران در همان روز هیچ نتیجه‌ای نداشت. استخدام تکلا کار بیشتر از راه سایت‌های کاریابی و معرفی همکاران انجام می‌شود.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ تکلا کار یا شاپیست را جدا نمی‌شمارند. دو گروه نزدیک به این کار را آورده‌ایم: مهندسی عمران در سطح کارشناس، چون ۱۱ آگهی از ۱۴ آگهی مدل‌سازی مدرک عمران خواسته بودند، و طراحی و نقشه‌کشی صنعتی، چون کار روزانه آن هم نقشه ساخت قطعه برای کارخانه است. این عددها برای این دو گروه است، نه برای تکلا کار به‌تنهایی.

میانه حقوق دریافتی خالص مهندس عمران کارشناس در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۳۱ میلیون تومان در ماه بود و نیمی از آن‌ها بین ۲۵ تا ۴۱ میلیون می‌گرفتند. در گروه طراحی و نقشه‌کشی صنعتی این میانه در تهران ۳۲ میلیون و بازه میانی ۲۶ تا ۴۰ میلیون بود. همان مهندس‌های عمران برای ۱۴۰۵ میانه ۴۶ میلیون درخواست کرده بودند؛ درخواستی را با دریافتی یکی نگیرید.

آگهی‌ها چه عددی نوشته بودند؟

از ۱۴ آگهی مدل‌سازی و شاپ فقط ۳ آگهی عدد داشتند: ۳۵ تا ۴۵، ۴۰ تا ۵۰ و ۴۵ تا ۵۰ میلیون تومان در ماه. آگهی ۴۵ تا ۵۰ میلیونی برای سرپرست کنترل نقشه بود. اگر همه ۱۶ آگهی که نام Tekla را آورده بودند و عدد داشتند حساب شوند، میانه حداقل پیشنهادها ۴۷٫۵ و میانه حداکثرها ۶۲٫۵ میلیون تومان است و عددها از ۲۰ تا ۱۱۰ میلیون پخش بودند؛ بازه ۶۰ تا ۸۰ میلیون در ۵ آگهی آمده بود که بیشترشان سرپرست کارگاه و ناظر بودند، نه مدل‌ساز.

چه چیزی درآمد تکلا کار را بالا می‌برد؟

• تسلط به اتصال‌ها و ساختن اتصال سفارشی، نه فقط کامپوننت‌های آماده.
• رسیدن به نقش چکر و کنترل مدل دیگران.
• آشنایی با تولید: کارت برش، فایل NC و چک‌لیست‌های کارخانه.
• کار پروژه‌ای بیرون از ساعت اداری، که بر اساس وزن یا تعداد نقشه قیمت می‌خورد.