دوره اسکرام مستر: از کلاس و آزمون PSM تا اولین استخدام و حقوق ۱۴۰۵

آگهی‌ها نشانه روشنی می‌دهند: ۲۳ آگهی سطح کارشناس و ۱۳ آگهی سطح کارشناس ارشد بودند و آگهی‌هایی که سابقه را با عدد نوشته بودند بیشتر دو تا سه سال می‌خواستند. پس رسیدن از سطح اول به سطح دوم بیشتر کار چند سال حضور در تیم است تا گذراندن چند دوره پشت سر هم. دوره سطح دوم را وقتی بگیرید که دست‌کم یک سال تیمی را همراهی کرده‌اید و سوال‌های واقعی دارید؛ آن وقت کلاس کوچینگ یا تخمین چابک به مشکلی که همین حالا دارید جواب می‌دهد.

اسکرام چارچوبی برای ساختن محصول در دوره‌های کوتاه و پشت سر هم است. هر تیم اسکرام سه نقش دارد: مالک محصول که تصمیم می‌گیرد کدام کار جلوتر باشد، توسعه‌دهنده‌ها که کار را می‌سازند و اسکرام مستر. در نسخه ۲۰۲۰ راهنمای رسمی اسکرام دو چیز به گردن اسکرام مستر گذاشته شده است: اینکه اسکرام همان‌طور که تعریف شده در تیم اجرا شود، و اینکه تیم واقعا اثربخش باشد.

یعنی اسکرام مستر نه رئیس تیم است و نه کسی که کار را بین افراد پخش می‌کند. تیم خودش تصمیم می‌گیرد چه کسی چه کاری بکند؛ اسکرام مستر کمک می‌کند این تصمیم‌ها درست و سریع گرفته شود و چیزی جلوی کار را نگیرد.

سه طرفی که اسکرام مستر به آن‌ها خدمت می‌کند

• تیم: کوچینگ اعضا برای اینکه خودشان کار را مدیریت کنند، پیگیری برداشته شدن مانع‌ها و اینکه رویدادهای اسکرام برگزار شوند و در زمان خود بمانند.
• مالک محصول: نشان دادن روش‌هایی برای نوشتن و مرتب نگه داشتن فهرست کارها (بک‌لاگ) و برنامه‌ریزی بر پایه آنچه تیم واقعا در اسپرینت‌های قبل انجام داده است.
• سازمان: آموزش مدیران و تیم‌های دیگر درباره اسکرام و برداشتن دیوار بین تیم و کسانی که از کار تیم سود می‌برند.

کارهایی که اسکرام مستر نمی‌کند

کد نمی‌زند تا کار عقب‌افتاده جبران شود، به جای تیم تخمین نمی‌زند، جلسه روزانه را به جلسه گزارش به خودش تبدیل نمی‌کند و درباره اولویت کارها تصمیم نمی‌گیرد؛ آن کار مالک محصول است. بیشتر مشکل‌هایی که تازه‌کارها در این نقش دارند از همین‌جاست: کسی که قبلا برنامه‌نویس یا سرپرست بوده، به‌راحتی دوباره همان نقش قبلی را بازی می‌کند.

تیم اسکرام معمولا ۱۰ نفر یا کمتر است و هر دوره کاری، که اسپرینت نام دارد، یک ماه یا کوتاه‌تر است. در آگهی‌های ایرانی، اسکرام مستر بیشتر با یک یا دو تیم نرم‌افزاری کار می‌کند و ۶ آگهی از ۳۷ آگهی صریحا کار هم‌زمان با چند تیم را خواسته بودند. فرق این نقش با کسی که زمان، بودجه و دامنه یک پروژه را برنامه‌ریزی و کنترل می‌کند در صفحه مدیر پروژه آمده است.

چه چیزی خواسته بودند. متن کامل آگهی‌ها را خواندیم و شمردیم هر کار یا ابزار در چند آگهی آمده است: تسهیل‌گری جلسه‌ها در ۳۵ آگهی، گزارش و شاخص‌های تیم در ۳۲، برگزاری رویدادهای اسپرینت در ۳۱، رفع مانع در ۳۱، Jira در ۲۷، کمک به مالک محصول و بک‌لاگ در ۲۵، حل تعارض در ۲۲، مدیریت ریسک و وابستگی بین تیم‌ها در ۱۶، کانبان در ۱۵ و مدرک PSM یا CSM در ۱۲ آگهی. Confluence در ۱۲ آگهی، زبان انگلیسی در ۹ و کوچینگ در ۸ آگهی آمده بود.

سابقه. ۱۴ آگهی سابقه را با عدد نوشته بودند: ۵ آگهی دو سال، ۵ آگهی سه سال، ۲ آگهی پنج سال، یک آگهی چهار سال و فقط یک آگهی یک سال. بیشترشان سابقه در شرکت نرم‌افزاری یا تیم چابک را می‌خواستند، نه هر سابقه‌ای.

شرط‌های دیگر. ۲۲ آگهی سقف سن داشتند که بیشتر ۳۵ سال (۶ آگهی)، ۴۵ سال (۵ آگهی) و ۴۰ سال (۴ آگهی) بود. ۱۴ آگهی برای آقایان پایان خدمت سربازی می‌خواستند. ۳۴ آگهی جنسیت را مهم ندانسته بودند، ۲ آگهی ترجیحا خانم و یک آگهی ترجیحا آقا خواسته بود.

مزایا. بیمه درمان تکمیلی در ۲۳ آگهی، وام در ۱۶، پاداش در ۱۵، ساعت کاری منعطف در ۱۲ و کمک هزینه دوره آموزشی در ۱۰ آگهی آمده بود.

در جستجوی دوره اسکرام مستر، همه نتیجه‌های صفحه اول دوره آمادگی آزمون PSM I بودند. صفحه ۹ دوره را در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ خواندیم؛ این پنج دوره ساعت و شیوه برگزاری روشن داشتند:

• کارگاه آنلاین زنده یک آموزشگاه تهرانی: ۱۶ ساعت در چهار جلسه عصر، شروع ۲۴ آبان ۱۴۰۵، شهریه ۹٫۹ میلیون تومان، همراه بانک ۴۰۰ سوالی، آزمون آزمایشی و کمک در ثبت‌نام آزمون.
• دوره حضوری یک مرکز آموزشی وابسته به دانشگاه در تهران: ۲۲ ساعت، بدون پیش‌نیاز؛ تاریخ شروع و شهریه هنگام تشکیل کلاس اعلام می‌شود و برای دوره‌های بالای ۱۰ میلیون تومان قسط هم دارد.
• دوره آنلاین یک مرکز تخصصی اسکرام: ۴ جلسه ۳ ساعته، یعنی ۱۲ ساعت، در پنجشنبه و جمعه‌های شهریور ۱۴۰۵؛ شهریه به معادل ارزی اعلام شده بود.
• بسته ویدیویی جامع: ۳۰ ساعت در ۱۲ جلسه، آخرین به‌روزرسانی پاییز ۱۴۰۳، ۹٫۹ میلیون تومان با تخفیف و ۱۳ میلیون تومان بدون تخفیف.
• بسته ویدیویی کوتاه: ۴٫۵ ساعت فیلم و بیش از ۵۰۰ تست شبیه آزمون، ۶٫۹ میلیون تومان، با کمک در پرداخت دلاری هزینه آزمون.

دو دوره ویدیویی ۵ و ۶ ساعته هم در یک سایت بزرگ آموزش آنلاین بود و یک آکادمی دیگر دوره ۱۶ ساعته‌ای داشت که به چارچوب‌های چند تیمی هم سر می‌زد. سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای در فهرست شهریه ۱۴۰۵ تهران هیچ استاندارد اسکرام یا چابکی ندارد؛ پس برای این کار گواهی دولتی وجود ندارد و همه دوره‌ها آزادند.

شهریه دوره هزینه آزمون را در بر نمی‌گیرد

هیچ‌کدام از این شهریه‌ها هزینه خود آزمون را ندارد. آزمون PSM I ۲۰۰ دلار است و جدا و به دلار پرداخت می‌شود. برای همین دو آموزشگاه کمک در پرداخت را جزو خدمات خود نوشته بودند. پیش از ثبت‌نام بپرسید این کمک دقیقا چیست و چه کسی پول را می‌پردازد.

پیش از ثبت‌نام این پنج سوال را بپرسید

• آیا در کلاس دست‌کم یک اسپرینت شبیه‌سازی‌شده یا بازی اسکرام برگزار می‌شود؟
• چند ساعت از دوره کار عملی با Jira است؟ این ابزار در ۲۷ آگهی خواسته شده بود.
• آیا کانبان، گزارش‌های تیم و تسهیل گذشته‌نگری هم درس داده می‌شود یا فقط سوال‌های آزمون؟
• مدرس خودش چند سال در یک تیم واقعی اسکرام مستر بوده است؟
• گواهی پایان دوره را چه نهادی صادر می‌کند و آیا آزمون دارد؟

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ گروه جداگانه‌ای برای اسکرام مستر ندارند. نزدیک‌ترین گروه «مدیر محصول و مالک محصول» است: همان تیم اسکرام، همان کارفرماها، و خود سایت کاریابی ۲۲ آگهی از ۳۷ آگهی اسکرام مستر را در همین دسته گذاشته بود. پس عددهای زیر مال این گروه است، نه مال خود اسکرام مسترها. عددها خالص و ماهانه‌اند. «دریافتی» حقوقی است که افراد در پایان ۱۴۰۴ واقعا می‌گرفتند و «درخواستی» حقوقی که برای ۱۴۰۵ می‌خواستند:

• تازه‌کار، کل کشور: میانه دریافتی ۳۳ میلیون تومان و نیمی از افراد ۲۳ تا ۴۴ میلیون؛ میانه درخواستی ۵۰ میلیون (۳۵ تا ۶۴).
• سطح میانی، کل کشور: میانه دریافتی ۵۳ میلیون (۳۹ تا ۶۳)؛ میانه درخواستی ۷۶ میلیون (۵۹ تا ۹۲).
• ارشد، تهران: میانه دریافتی ۷۳ میلیون (۵۷ تا ۸۷)؛ میانه درخواستی ۱۰۲ میلیون (۸۳ تا ۱۳۵). ارشدهای شهرهای بزرگ دیگر میانه دریافتی ۵۷ میلیون و ارشدهای شهرهای کوچک ۵۹ میلیون داشتند.

پیشنهاد آگهی‌ها: فقط ۴ آگهی از ۳۷ آگهی حقوق را نوشته بودند: ۲۰ تا ۴۰ میلیون تومان برای کارشناس در یک شرکت مخابراتی در یزد، ۳۵ تا ۴۵ میلیون برای نقشی در یک شرکت تولیدی تهران که کنترل و اسکرام را با هم داشت، ۴۰ تا ۶۰ میلیون در یک استودیوی بازی‌سازی در قم و ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون برای اسکرام مستر ارشد در پردیس. هیچ‌کدام از آگهی‌های شرکت‌های نرم‌افزاری تهران حقوق ننوشته بودند؛ پس این چهار عدد نمونه کوچکی است و میانگین بازار نیست.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد: کار هم‌زمان با چند تیم، سابقه در بانک و شرکت‌های پرداخت، زبان انگلیسی که ۹ آگهی خواسته بودند، و توان آموزش و کوچینگ مدیران که در آگهی‌های ارشد دیده می‌شود. مزایا هم بخشی از پیشنهاد است: ۲۳ آگهی بیمه تکمیلی، ۱۶ آگهی وام و ۱۵ آگهی پاداش داشتند.