راهنمای شغل · مهر ۱۴۰۵

مهندس شیمی: چه کاری می‌کند، کجا استخدام می‌شود و چقدر حقوق می‌گیرد

شغل
از گروه شغلی مهندسی فرایند و پتروشیمی · خانواده‌ی نفت، گاز، انرژی و صنایع فرایندی
عنوان‌های دیگر: مهندس شیمی، مهندس شبیه‌سازی فرایند
ورود به این مسیر معمولاً مدرک دانشگاهی مرتبط می‌خواهد (مهندسی شیمی)؛ مهارت‌های تکمیلی‌اش را بیرون از دانشگاه هم می‌شود آموخت.

مهندس شیمی کسی است که یک واکنش یا جداسازی آزمایشگاهی را به واحدی تبدیل می‌کند که شبانه‌روز، ایمن و با صرفه کار کند. در کارخانه این کار با عنوان «مهندس فرایند» یا «کارشناس تولید» انجام می‌شود و در شرکت‌های مهندسی با نقشه و محاسبه. ۳۰ مهر ۱۴۰۵، ۱۷۹ آگهی فعال مدرک مهندسی شیمی را می‌خواستند؛ این صفحه می‌گوید آن‌ها چه کاری می‌دادند، چه چیزی می‌خواستند و چقدر پیشنهاد می‌دادند.

۱۷۹
آگهی فعال برای مهندس شیمی، ۳۰ مهر ۱۴۰۵
۳۴
آگهی از همین تعداد با عنوان فرایند، ۲۶ تای آن‌ها در استان تهران
۴۶ میلیون
میانه دریافتی خالص کارشناس ارشد در تهران، پایان ۱۴۰۴ (تومان)

از کارآموز فرایند تا طراح واحد: چه چیزی را به چه ترتیبی یاد بگیریم؟

دانشگاه درس‌های پایه را می‌دهد؛ آگهی‌ها مهارت‌هایی می‌خواهند که بیشتر کنار کار ساخته می‌شود. مسیر سه‌سطحی راه تا کار برای مهندس فرایند همین فاصله را پر می‌کند.

مسیر سه‌سطحی دوره‌های مهندس فرایند

روی هر ایستگاه جاده بزن تا آن دوره را ببینی.

تازه نفسماهرسوپرحرفه‌ای
۱. موازنه‌ی جرم و انرژیتازه نفسصفحه‌ی کامل این دوره

کل این مسیر را کجا بخوانم؟

در حال بارگذاری…

فقط چند دوره را می‌خواهی؟ روی هر ایستگاه جاده بزن و «صفحه‌ی کامل این دوره» را باز کن؛ آموزشگاه‌های همان یک دوره آنجا هستند.

  1. ۱

    تازه‌نفس: موازنه، نقشه‌خوانی و شبیه‌سازی مقدماتی

    مرور کاربردی موازنه جرم و انرژی، ترمودینامیک و انتقال حرارت، شناخت تجهیزات فرایندی، خواندن P&ID، شبیه‌سازی مقدماتی و اکسل پیشرفته. با این سطح می‌شود در کنترل کیفیت، تولید یا به عنوان کمک‌کار دفتر فنی شروع کرد.

  2. ۲

    ماهر: طراحی تجهیز و مدارک پروژه

    شبیه‌سازی پیشرفته و دینامیک، طراحی و اندازه‌گذاری تجهیزات، نوشتن دیتاشیت فرایندی، طراحی مبدل حرارتی و شیر اطمینان، و آشنایی با استانداردهای API و IPS. این سطح همان چیزی است که آگهی‌های کارشناس فرایند با دو تا پنج سال سابقه می‌خواهند.

  3. ۳

    سوپرحرفه‌ای: طراحی پایه و ایمنی فرایند

    مطالعه HAZOP، تحلیل پینچ برای کاهش مصرف انرژی، طراحی پایه یک واحد فرایندی، مدیریت پروژه EPC و رهبری تیم. این‌ها راه رسیدن به سرپرست فرایند یا مهندس ارشد در شرکت‌های طراحی‌اند.

یک نکته درباره دوره‌ها: در فهرست استانداردهای آموزش فنی و حرفه‌ای تهران در ۱۴۰۵ دوره‌ای برای HYSYS، Aspen یا طراحی فرایند پیدا نکردیم. این دوره‌ها بیشتر در آموزشگاه‌های آزاد، دانشگاه‌ها و انجمن‌ها برگزار می‌شوند. نزدیک‌ترین استاندارد رسمی برای کسی که به سمت ایمنی می‌رود «افسر HSE در پروژه‌های نفتی» است: ۱۳۰ ساعت با شهریه حضوری حدود ۱۵٫۸۱ میلیون تومان در تهران ۱۴۰۵.

پیش از ثبت‌نام در هر دوره نرم‌افزاری بپرس پروژه پایانی چیست. دوره‌ای که در آن یک واحد واقعی را از PFD تا دیتاشیت کامل می‌کنی، در مصاحبه بیشتر از گواهی ساعت‌محور به کارت می‌آید.

مهندس شیمی چیست و کار هر روزش چه شکلی است؟

مهندس شیمی عنوان یک مدرک است؛ کاری که در صنعت با آن انجام می‌شود اسم‌های دیگری دارد.

شیمی‌دان در آزمایشگاه می‌پرسد یک ماده از چه ساخته شده و با چه چیزی واکنش می‌دهد. مهندس شیمی سوال بعدی را جواب می‌دهد: اگر همین واکنش را روزی صد تن بخواهیم، چه دستگاه‌هایی لازم است، چقدر انرژی می‌خورد، کجای آن ممکن است داغ کند یا نشت کند و محصول با چه هزینه‌ای به دست می‌آید. ابزار اصلی این آدم موازنه جرم و انرژی است: هر چه وارد یک واحد می‌شود باید از جایی بیرون برود، یا به محصول، یا به پساب، یا به گرما.

به همین دلیل کار مهندس شیمی کمتر با لوله آزمایش و بیشتر با عدد و نقشه است. در یک روز عادی ممکن است دمای یک برج تقطیر را با مقدار طراحی مقایسه کند، علت افت راندمان یک مبدل حرارتی را پیدا کند، برای خرید یک پمپ برگه مشخصات بنویسد یا در جلسه‌ای بنشیند که خطرهای یک خط لوله را خط به خط مرور می‌کند.

مدرک یک چیز است، عنوان شغلی چیز دیگر

در آگهی‌ها کمتر عنوان «مهندس شیمی» دیده می‌شود. کارفرما معمولا نوشته است «کارشناس فرایند»، «کارشناس کنترل کیفیت»، «کارشناس تولید»، «سرشیفت» یا «کارشناس تحقیق و توسعه» و در بخش رشته تحصیلی، مهندسی شیمی را آورده است. از ۱۷۹ آگهی‌ای که ۳۰ مهر ۱۴۰۵ خواندیم، ۱۷۴ آگهی مهندسی شیمی را در فهرست رشته‌های قابل قبول داشتند، اما فقط بخشی از آن‌ها همین عبارت را در عنوان آورده بودند.

این صفحه درباره خود این آدم و مسیر کاری اوست. اگر می‌خواهی بدانی رشته مهندسی شیمی چه صنعتی پشتش است و کل بازار کار آن چه وضعی دارد، صفحه گروه بازار کار مهندسی شیمی را ببین.

در دانشگاه چه می‌خواند که بعدا به کارش می‌آید؟

  • ترمودینامیک: چرا یک مخلوط در فلان دما جدا می‌شود و انرژی لازم برای آن چقدر است.
  • مکانیک سیالات و انتقال حرارت: اندازه لوله، پمپ، مبدل و کوره از همین درس‌ها درمی‌آید.
  • انتقال جرم و عملیات واحد: برج تقطیر، جذب، استخراج و خشک‌کن؛ قلب کار مهندس فرایند.
  • طراحی راکتور و کنترل فرایند: واکنش را کجا و چطور انجام دهیم و چطور آن را پایدار نگه داریم.

مهندس فرایند در کجا کار می‌کند؟ سه محیط اصلی و دو راه کناری

یک مدرک، چند زندگی کاری متفاوت. محل کار تعیین می‌کند روزت پشت میز می‌گذرد یا کنار دستگاه، در تهران است یا در سایت.

کارخانه و مجتمع در حال تولید

پتروشیمی، پالایشگاه، کارخانه رنگ و رزین، شوینده، دارو، کود و نمک‌های صنعتی. مهندس فرایند در این‌جا با واحدی کار می‌کند که از قبل ساخته شده است: گلوگاه‌ها را پیدا می‌کند، مصرف انرژی و مواد را پایین می‌آورد و هنگام توقف و راه‌اندازی دوباره، دستورالعمل می‌نویسد. ۸۲ آگهی از ۱۷۹ آگهی در صنعت تولیدی بودند و ۵۰ آگهی در نفت، گاز و پتروشیمی.

شرکت مهندسی و پیمانکار طراحی (EPC)

این شرکت‌ها واحد تازه را طراحی می‌کنند، تجهیزات را می‌خرند و آن را می‌سازند. مهندس فرایند در دفتر فنی، شبیه‌سازی می‌کند، نقشه جریان و نقشه لوله و ابزار دقیق می‌کشد و برگه مشخصات تجهیزات را آماده می‌کند. بیشتر این دفترها در تهران‌اند؛ ۲۶ آگهی از ۳۴ آگهی فرایند در استان تهران بودند.

کنترل کیفیت و آزمایشگاه کارخانه

پرتعدادترین در گروه آگهی‌ها: ۴۶ آگهی. کار نمونه‌برداری، آزمون مواد اولیه و محصول و ثبت نتیجه طبق استاندارد کارخانه است. برای تازه‌کارها رایج‌ترین در ورود است، اما پیشنهاد حقوقش پایین‌تر بود.

ایمنی فرایند و HSE

مهندس شیمی در جلسه‌های شناسایی خطر، مثل HAZOP، کنار کارشناس ایمنی می‌نشیند، چون می‌داند اگر فشار یا دما از حد بگذرد چه اتفاقی می‌افتد. بعضی از مهندس‌های فرایند بعد از چند سال به واحد ایمنی می‌روند. اگر خود ایمنی را می‌خواهی، صفحه کارشناس HSE جداگانه آمده است.

تصفیه آب و پساب صنعتی

در ۳۰ آگهی کلمه تصفیه، آب یا فاضلاب دیده شد. طراحی و بهره‌برداری تصفیه‌خانه‌های صنعتی و آب‌شیرین‌کن‌ها راه کمتر شلوغی برای مهندس شیمی است که در شهرهای مختلف هم پیدا می‌شود.

کار شیفتی و سایت دور از شهر

در ۳۱ آگهی کلمه‌هایی مثل شیفت، سایت یا کارگاه آمده بود. کار بهره‌برداری در مجتمع‌های جنوب معمولا چرخشی است و از زندگی شهری دور. پیش از قبول، برنامه رفت و برگشت و اقامت را دقیق بپرس.

مهندس فرایند در پروژه چه مدرکی تحویل می‌دهد؟

در شرکت مهندسی، کار مهندس فرایند با مدرک سنجیده می‌شود. ۱۶ آگهی از ۳۴ آگهی فرایند نقشه P&ID یا PFD را نام برده بودند و ۱۳ آگهی برگه مشخصات یا مدارک فنی را. جدول زیر ترتیب معمول این مدارک را نشان می‌دهد.

ترتیب مدارک در یک پروژه EPC معمولی؛ نام استانداردها شماره‌ای است که در صنعت نفت و پتروشیمی ایران و دنیا رایج است.
مدرکدر آن چه می‌آیدمرحله پروژهراهنما یا استاندارد رایج
شبیه‌سازی و موازنه جرم و انرژی (H&MB)دبی، دما، فشار و ترکیب هر جریانطراحی پایهنرم‌افزار شبیه‌ساز فرایند
نقشه جریان فرایند (PFD)تجهیزات اصلی و مسیر جریان‌ها با عدد موازنهطراحی پایهIPS-E-PR-170 و ISO 10628-1:2014
نقشه لوله و ابزار دقیق (P&ID)همه لوله‌ها، شیرها، ابزار و حلقه‌های کنترلطراحی پایه و تفصیلیIPS-E-PR-230
برگه مشخصات تجهیزات (دیتاشیت)شرایط کاری پمپ، مبدل، مخزن و شیر اطمینان برای خریدتفصیلی و خریداستانداردهای API و IPS مربوط
فهرست خطوط و محاسبه اندازه لولهقطر، افت فشار و شرایط طراحی هر خطتفصیلیدستورالعمل داخلی شرکت
مطالعه HAZOPانحراف‌های ممکن، پیامد و راه کنترل هر بخشپیش از نهایی شدن P&IDIEC 61882:2016
دستورالعمل راه‌اندازی و بهره‌برداریترتیب روشن کردن، خاموش کردن و حالت اضطراریپیش‌راه‌اندازیدستورالعمل کارفرما
مهندس فرایند تازه‌کار معمولا از فهرست خطوط و دیتاشیت شروع می‌کند و پس از چند پروژه، مسئول PFD و شبیه‌سازی می‌شود.

شغل مهندس شیمی در ۱۷۹ آگهی فعال مهر ۱۴۰۵

۳۰ مهر ۱۴۰۵ همه آگهی‌های فعال دسته مهندسی شیمی و نفت و گاز یک سایت بزرگ کاریابی را با جزئیات خواندیم: ۲۳۷ آگهی. ۱۷۹ آگهی مدرک مهندسی شیمی را می‌پذیرفتند یا عنوانشان شیمی یا فرایند بود؛ این‌ها از ۱۵۸ کارفرمای مختلف بودند.

۴۶
آگهی کنترل کیفیت و آزمایشگاه
بیشترین گروه؛ بعد فرایند ۳۴، شیمی عمومی ۲۹ و تولید ۲۷
۴۹٪
در استان تهران
۸۷ آگهی؛ البرز ۲۱، سمنان و اصفهان و خوزستان هر کدام ۸
۱۰۰
آگهی بدون شرط جنسیت
۴۹ فقط آقا، ۱۶ ترجیحا آقا، ۱۴ فقط یا ترجیحا خانم
۴۰ تا ۵۰
میلیون تومان، میانه پیشنهاد ماهانه
۶۱ آگهی که حقوق نوشته بودند

تصویر روشن این است: شغل مهندس شیمی در ایران بیشتر از آن‌که در پتروشیمی‌های جنوب باشد، در کارخانه‌های اطراف تهران است. اشتهارد با ۱۰ آگهی، کرج با ۷ و گرمسار با ۵ آگهی از شهرهای پرتکرار بودند. فقط ۱۱ آگهی در سه استان نفتی خوزستان، بوشهر و هرمزگان بود. کار در مجتمع‌های جنوب معمولا از راه شرکت‌های بهره‌برداری و پیمانکار پر می‌شود و کمتر به آگهی عمومی می‌رسد.

۸۱ آگهی در ۳۰ روز پیش از این شمارش منتشر شده بودند؛ یعنی بازار ثابت است، نه پرشتاب. سطح بیشتر آگهی‌ها «کارشناس» بود: ۱۳۱ آگهی. ۲۹ آگهی کارشناس ارشد و ۱۰ آگهی مدیر میانی می‌خواستند.

رقیب‌های مهندس شیمی در همین آگهی‌ها هم مشخص‌اند. ۵۷ آگهی رشته شیمی را هم قبول می‌کردند، ۲۹ آگهی مهندسی مکانیک، ۲۲ آگهی مهندسی نفت و ۱۹ آگهی مهندسی پلیمر. یعنی برای کار کنترل کیفیت و تولید، شیمی‌دان‌ها رقیب جدی‌اند و برای کار فرایند در نفت و گاز، مهندس‌های نفت.

نمودار نقش‌های شغل مهندس شیمی در ۱۷۹ آگهی فعال مهر ۱۴۰۵: کنترل کیفیت ۴۶، فرایند ۳۴، شیمی ۲۹، تولید ۲۷، تحقیق و توسعه ۹ و سایر ۳۴
تعداد آگهی، ایران، ۳۰ مهر ۱۴۰۵

کارفرماها از مهندس شیمی چه می‌خواهند؟ نرم‌افزار، زبان، سابقه و سربازی

فهرست زیر از متن و جدول شرایط همان ۱۷۹ آگهی شمرده شده است.

نرم‌افزار

اکسل در ۶۶ آگهی و ورد در ۶۱ آگهی خواسته شده بود؛ گزارش روزانه تولید و محاسبه‌های ساده بیشتر با همین‌ها انجام می‌شود. نرم‌افزار تخصصی بیشتر در آگهی‌های فرایند دیده شد: HYSYS در ۲۱ آگهی، اتوکد در ۱۸ و Aspen Plus در ۱۶. از ۳۴ آگهی فرایند، ۱۷ آگهی HYSYS و ۱۲ آگهی Aspen Plus را شرط کرده بودند. چند آگهی هم PIPESIM و OLGA می‌خواستند که بیشتر به خط لوله و جریان چندفازی نفت و گاز مربوط‌اند.

زبان انگلیسی

۸۰ آگهی از ۱۷۹ آگهی سطحی از زبان انگلیسی خواسته بودند و این نسبت در آگهی‌های فرایند بالاتر بود: ۲۳ از ۳۴. دلیلش ساده است: استانداردها، کاتالوگ تجهیزات و راهنمای نرم‌افزارها انگلیسی‌اند.

سابقه

۷۸ آگهی تعداد سال سابقه را در متن نوشته بودند. بیشترین‌ها: دو سال در ۲۳ آگهی، سه سال در ۱۹ آگهی، پنج سال در ۱۶ آگهی و یک سال در ۱۲ آگهی. فقط ۱۵ آگهی از کارآموز، تازه‌کار یا فارغ‌التحصیل نام برده بودند. در عمل، نخستین شغل بیشتر از راه کنترل کیفیت، کارآموزی دوره دانشگاه یا معرفی استاد و هم‌کلاسی پیدا می‌شود.

سربازی، سن و جنسیت

  • ۱۰۱ آگهی کارت پایان خدمت یا معافیت را شرط کرده بودند؛ در آگهی‌های فرایند ۲۴ از ۳۴.
  • ۴۰ آگهی سقف سنی ۴۰ سال و ۳۰ آگهی سقف ۳۵ سال داشتند. ۵۶ آگهی سقف سنی نداشتند.
  • در آگهی‌های فرایند، ۳۰ از ۳۴ آگهی جنسیت را مهم ندانسته بودند. محدودیت جنسیتی بیشتر در کار تولید، شیفت و سایت دیده شد.

در متن آگهی‌های فرایند، شبیه‌سازی در ۱۱ آگهی، HAZOP در ۵ آگهی و EPC در ۵ آگهی آمده بود. یعنی برای کار در دفتر طراحی، دانستن مدارک پروژه به اندازه دانستن نرم‌افزار مهم است.

حقوق مهندس شیمی در ۱۴۰۵: دریافتی، درخواستی و پیشنهاد آگهی‌ها

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ برای مهندسی شیمی و نفت و گاز یک گروه مشترک دارند، با ۵۲۱ شرکت‌کننده. عددها خالص و ماهانه‌اند و دو چیز جدا را نشان می‌دهند: آنچه شاغلان پایان ۱۴۰۴ واقعا گرفته‌اند و آنچه برای ۱۴۰۵ درخواست کرده‌اند.

حقوق در ایران
۲۵ تا ۴۰ میلیون تومان

ماهانه و خالص، تهران، سطح کارشناس، مهندسی شیمی و نفت و گاز، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه مهندسی فرایند و پتروشیمی است، نه یک عنوان شغلی خاص.

حقوق در خارج از کشور
آمریکا
۱۲۵,۰۴۰ دلار آمریکا
۹۷,۸۲۰ تا ۱۵۷,۱۹۰
کانادا
۱۰۷,۹۹۳ دلار کانادا
۵۷,۰۹۶ تا ۱۵۹,۹۹۳

سالانه و ناخالص، عددِ میانه و بازه‌ی نیمه‌ی میانیِ بازار. شغلِ متناظر: Chemical Engineers. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).

میلیون تومان در ماه، خالص؛ در هر خانه اول میانه و بعد بازه وسط که نیمی از افراد در آن بودند
سطح و شهردریافتی پایان ۱۴۰۴درخواستی ۱۴۰۵
کارشناس، تهران۳۱ (۲۵ تا ۴۰)۴۶ (۳۶ تا ۵۶)
کارشناس ارشد، تهران۴۶ (۳۸ تا ۵۶)۶۵ (۵۳ تا ۸۶)
کارشناس، شهرهای بزرگ۲۵ (۲۰ تا ۳۶)۳۷ (۲۷ تا ۵۱)
پیشنهاد آگهی‌ها، سطح کارشناس۳۵ تا ۴۵ (میانه کف و سقف ۴۷ آگهی)مهر ۱۴۰۵
پیشنهاد آگهی‌ها، کارشناس ارشد۵۰ تا ۷۰ (۸ آگهی)مهر ۱۴۰۵
حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵ برای کارگر مجرد بدون سابقه حدود ۲۱٫۸ میلیون تومان ناخالص در ماه است. دریافتی میانه کارشناس تهران، ۳۱ میلیون تومان خالص، حدود یک و نیم برابر این عدد است.

حقوق مهندس شیمی را باید در سه عدد جدا خواند. عدد دریافتی واقعی‌ترین است: میانه کارشناس در تهران پایان ۱۴۰۴، ۳۱ میلیون تومان خالص بود و ده درصد پایین کمتر از ۲۲ میلیون می‌گرفتند. عدد درخواستی، خواسته شاغلان برای سال بعد است و ۴۶٪ بالاتر از دریافتی است؛ این عدد را نباید حقوق واقعی دانست. عدد آگهی‌ها پیشنهاد کارفرماست، اما بیشتر آگهی‌ها حقوق را نمی‌نویسند: از ۱۷۹ آگهی فقط ۶۱ آگهی عدد داشتند.

سطح، بیشتر از هر چیز حقوق را جابه‌جا می‌کند. کارشناس ارشد تهران پایان ۱۴۰۴ میانه ۴۶ میلیون تومان گرفته بود و ده درصد بالای این سطح بیش از ۷۷ میلیون. فاصله تهران و شهرهای بزرگ دیگر هم کم نیست: در سطح کارشناس، میانه دریافتی شهرهای بزرگ ۲۵ میلیون بود.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

  • رفتن از کنترل کیفیت به فرایند یا تولید؛ پیشنهاد آگهی‌های کنترل کیفیت ۳۰ تا ۴۰ میلیون بود.
  • کار شیفتی و سایت دور از شهر که معمولا حق شیفت و مزایای جدا دارد.
  • تسلط به شبیه‌سازی و مدارک طراحی برای ورود به شرکت مهندسی.
  • مسئولیت یک واحد یا یک خط تولید؛ سه آگهی مدیر فنی کارخانه کف پیشنهاد را ۸۰ تا ۱۵۰ میلیون نوشته بودند.
نمودار حقوق مهندس شیمی در ۱۴۰۵: میانه دریافتی کارشناس تهران ۳۱، شهرهای بزرگ ۲۵ و کارشناس ارشد تهران ۴۶ میلیون تومان و پیشنهاد آگهی‌ها ۳۵ تا ۴۵ میلیون
میلیون تومان در ماه، خالص، ایران، دریافتی پایان ۱۴۰۴ و آگهی‌های مهر ۱۴۰۵

مهندس شیمی در آمریکا چقدر می‌گیرد؟

در آمریکا میانه حقوق سالانه مهندس شیمی در ۲۰۲۵، ۱۲۵٬۰۴۰ دلار ناخالص بود و حدود ۲۱٬۹۰۰ نفر با این عنوان کار می‌کردند. پیش‌بینی رسمی برای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۵ رشد ۵ تا ۶ درصدی است، کمی بیشتر از میانگین شغل‌ها. این عدد را با تبدیل به تومان مقایسه نکن: هزینه زندگی، مالیات و بیمه آن‌جا جداست و برای کار در آن‌جا معمولا مدرک و سابقه‌ات باید ارزیابی شود.

حقوق مهندس فرایند در برابر نقش‌های دیگر مهندس شیمی

از ۶۱ آگهی که حقوق نوشته بودند، این جدول میانه کف و سقف پیشنهادی را برای هر نقش نشان می‌دهد. نقش‌ها از عنوان آگهی خوانده شده‌اند. چون تعداد هر ردیف کم است، این عددها جهت را نشان می‌دهند، نه قیمت قطعی را.

آگهی‌های فعال ۳۰ مهر ۱۴۰۵، ماهانه؛ بیشتر آگهی‌ها نمی‌گویند عدد خالص است یا ناخالص
نقش در آگهیآگهی با عدد حقوقمیانه پیشنهاد (میلیون تومان در ماه)
فرایند (کارشناس و مهندس فرایند)۹ از ۳۴۴۰ تا ۶۰
شیمی و مهندس شیمی عمومی۱۴ از ۲۹۴۰ تا ۴۷٫۵
کنترل کیفیت و آزمایشگاه۱۵ از ۴۶۳۰ تا ۴۰
تحقیق و توسعه۵ از ۹۳۵ تا ۵۰
فروش فنی و بازرگانی۴ از ۵۴۲٫۵ تا ۵۲٫۵
همه آگهی‌ها، استان تهران۲۸۴۰ تا ۵۵
همه آگهی‌ها، استان‌های دیگر۳۳۴۰ تا ۵۰
سقف پیشنهاد آگهی‌های فرایند از ۳۵ تا ۹۰ میلیون پراکنده بود؛ بالاترین آن، ۸۰ تا ۹۰ میلیون، برای یک کارخانه شیمیایی در گرمسار بود.

از کارشناسی تا گرایش ارشد: کدام مسیر به کدام کار می‌رسد؟

کارشناسی مهندسی شیمی در کنکور ۱۴۰۵ یک رشته بدون گرایش است؛ انتخاب گرایش در ارشد اتفاق می‌افتد و همان‌جا مسیر شغلی جدی‌تر می‌شود.

کارشناسی معمولا چهار سال طول می‌کشد و در گروه ریاضی است. ظرفیت کل آن در دفترچه ۱۴۰۵ به ۴٬۰۹۰ صندلی رسید که ۲٬۴۸۶ صندلی با آزمون و ۱٬۶۰۴ صندلی با سوابق تحصیلی بود. جزئیات دانشگاه‌ها و ظرفیت‌ها در صفحه گروه آمده است؛ این‌جا مهم‌تر این است که بعد از کارشناسی چه انتخاب‌هایی داری.

در آزمون ارشد ۱۴۰۵، مهندسی شیمی ۱۴ گرایش داشت که همه با یک دفترچه و یک ترکیب درس امتحان می‌دهند. سنگین‌ترین درس، انتقال جرم و عملیات واحد با ضریب ۴ بود و بعد انتقال حرارت، ترمودینامیک و ریاضیات کاربردی هر کدام با ضریب ۳.

گرایش و شغل؛ رابطه‌ای که آگهی‌ها نشان می‌دهند

  • طراحی فرایند و فرایندهای جداسازی: نزدیک‌ترین به کار شرکت‌های مهندسی و واحد فرایند پالایشگاه.
  • مدل‌سازی، شبیه‌سازی و کنترل: برای آگهی‌هایی که شبیه‌سازی و بهینه‌سازی می‌خواهند؛ ۱۱ آگهی فرایند همین را نوشته بودند.
  • فراوری و انتقال گاز و صنایع پتروشیمی: برای پالایشگاه گاز، خطوط انتقال و مجتمع‌های پتروشیمی.
  • محیط زیست: برای تصفیه آب و پساب صنعتی و کار در کنار HSE.
  • صنایع غذایی، پلیمر، نانوفناوری و زیست‌پزشکی: برای کارخانه‌های تخصصی و تحقیق و توسعه؛ بازار کوچک‌تر اما رقیب کمتر.

گرایش‌های دیگر این فهرست ترموسینتیک و کاتالیست، پدیده‌های انتقال، مهندسی انرژی و صنایع شیمیایی معدنی هستند. ارشد برای کار فرایند شرط نیست: در آگهی‌ها سطح کارشناسی پرتکرارتر بود. اما برای تحقیق و توسعه و بعضی شرکت‌های طراحی امتیاز حساب می‌شود.

مهندسی شیمی در ایران عضو رشته‌های نظام مهندسی ساختمان نیست و پروانه جداگانه‌ای برای کار ندارد. اعتبار مهندس شیمی در بازار از سابقه پروژه و مهارت نرم‌افزاری می‌آید، نه از یک مجوز.

مسیر دانشگاهی مهندس شیمی و مهندس فرایند: ۴٬۰۹۰ صندلی کارشناسی در کنکور ۱۴۰۵، ۱۴ گرایش ارشد و گرایش‌هایی که به کار فرایند، گاز و تصفیه آب می‌رسند
کنکور و آزمون ارشد ۱۴۰۵
برای آموزشگاه‌ها

دوره شبیه‌سازی فرایند، HAZOP یا طراحی تجهیزات برگزار می‌کنید؟

مهندس‌های شیمی تازه‌کار دنبال دوره‌ای هستند که آن‌ها را از درس دانشگاه به مدارک واقعی پروژه برساند: شبیه‌سازی، دیتاشیت، P&ID و مطالعه ایمنی فرایند. اگر آموزشگاه شما این دوره‌ها را با مدرس صنعتی و پروژه عملی برگزار می‌کند، درخواست همکاری بدهید. هر آموزشگاه و هر دوره پیش از نمایش در سایت بررسی می‌شود.

  • ثبت درخواست با شماره موبایل و مشخصات آموزشگاه
  • بررسی درخواست توسط تیم راه تا کار
  • بعد از تایید، صفحه آموزشگاه و امکان ثبت دوره
  • بررسی هر دوره پیش از اینکه در سایت دیده شود
درخواست همکاری آموزشگاه

ثبت درخواست به معنی تایید خودکار نیست.

کار مهندس شیمی برای چه کسی مناسب است؟

این شغل ترکیبی از محاسبه، کار تیمی و مسئولیت ایمنی است. پیش از انتخاب، این دو فهرست را با خودت مرور کن.

احتمالا از این کار راضی می‌شوی اگر

  • دوست داری بدانی یک دستگاه بزرگ از درون چطور کار می‌کند
  • ریاضی و فیزیک را بیشتر از حفظ کردن فرمول‌های شیمی دوست داشتی
  • حوصله داری یک عدد را چند بار چک کنی تا مطمئن شوی درست است
  • کار با جدول، نقشه و نرم‌افزار برایت خسته‌کننده نیست
  • در جلسه‌های فنی حرف زدن و دفاع از محاسبه‌ات را می‌پذیری

شاید اذیت شوی اگر

  • کار شیفتی یا اقامت چندهفته‌ای در سایت دور از خانه را نمی‌خواهی
  • انتظار داری با همین مدرک مستقیم به پتروشیمی جنوب بروی؛ آگهی عمومی برای آن کم است
  • از گرما، صدا و بوی کارخانه دوری می‌کنی
  • دوست نداری چند سال اول با عنوانی مثل کنترل کیفیت شروع کنی

این شغل در یک نگاه

کار با آدم‌ها۳۰٪
کار با دست و ابزار۵۵٪
تحرک و کار بدنی۳۰٪
شیفت عصر و شب۳۵٪
نظم و کار روتین۷۰٪
خلاقیت۳۵٪

تست راه تا کار نشان می‌دهد کار محاسبه‌ای، فنی و صنعتی چقدر با علاقه‌ها و شخصیت تو جور است.

شروع تست

پرسش‌های رایج درباره مهندس شیمی و مهندس فرایند

مهندس شیمی چه کاری انجام می‌دهد؟

فرایندی را که در آزمایشگاه جواب داده در مقیاس صنعتی طراحی، راه‌اندازی و بهینه می‌کند. در کارخانه گلوگاه تولید و مصرف انرژی را پیدا می‌کند و در شرکت مهندسی شبیه‌سازی می‌کند، نقشه جریان و P&ID می‌کشد و دیتاشیت تجهیزات را می‌نویسد.

فرق مهندس شیمی و مهندس فرایند چیست؟

مهندس شیمی عنوان مدرک است و مهندس فرایند عنوان یک شغل. بیشتر مهندس‌های فرایند مدرک مهندسی شیمی دارند، اما مهندس شیمی می‌تواند در کنترل کیفیت، تولید، فروش فنی یا تحقیق و توسعه هم کار کند. در ۳۰ مهر ۱۴۰۵ از ۱۷۹ آگهی برای مهندس شیمی، ۳۴ آگهی عنوان فرایند داشتند.

مهندس شیمی به انگلیسی چه می‌شود؟

Chemical Engineer. برای کار فرایند در آگهی‌ها و رزومه‌ها عنوان Process Engineer رایج است و برای طراحی در شرکت‌های مهندسی گاهی Process Design Engineer.

حقوق مهندس شیمی تازه‌کار چقدر است؟

در آگهی‌های سطح کارشناس مهر ۱۴۰۵، میانه پیشنهاد ۳۵ تا ۴۵ میلیون تومان در ماه بود و کنترل کیفیت ۳۰ تا ۴۰ میلیون. شاغلان سطح کارشناس در تهران پایان ۱۴۰۴ میانه ۳۱ میلیون تومان خالص گرفته بودند و ده درصد پایین کمتر از ۲۲ میلیون.

مهندس فرایند حتما باید HYSYS بلد باشد؟

برای کار در شرکت مهندسی و واحد فرایند تقریبا بله: ۱۷ آگهی از ۳۴ آگهی فرایند HYSYS را شرط کرده بودند و ۱۲ آگهی Aspen Plus را. برای کنترل کیفیت و تولید، اکسل و گزارش‌نویسی مهم‌تر است.

برای استخدام مهندس شیمی چند سال سابقه لازم است؟

۷۸ آگهی از ۱۷۹ آگهی سابقه را با عدد نوشته بودند؛ دو سال و سه سال پرتکرارترین بودند. فقط ۱۵ آگهی از تازه‌کار یا کارآموز نام برده بودند، پس کارآموزی دوران دانشگاه برای شغل اول خیلی کمک می‌کند.

آگهی‌های مهندس فرایند به خانم‌ها هم کار می‌دهند؟

بله. در ۳۰ از ۳۴ آگهی فرایند جنسیت مهم نبود. در کل ۱۷۹ آگهی، ۱۰۰ آگهی شرط جنسیت نداشتند و ۱۴ آگهی فقط یا ترجیحا خانم می‌خواستند. محدودیت‌ها بیشتر در کار شیفتی و سایت‌های دور از شهر بود.

مهندسی شیمی را بدون کنکور هم می‌شود خواند؟

بله. در دفترچه ۱۴۰۵، ۱٬۶۰۴ صندلی مهندسی شیمی با سوابق تحصیلی بود، بیشتر در پیام نور، موسسه‌های غیرانتفاعی و چند دانشگاه دولتی. دانشگاه آزاد هم این رشته را با سوابق تحصیلی می‌پذیرد.

مهندسی شیمی چند سال طول می‌کشد؟

کارشناسی معمولا چهار سال است و ارشد معمولا دو سال. برای کار فرایند کارشناسی کافی است؛ ارشد در گرایش‌هایی مثل طراحی فرایند یا شبیه‌سازی و کنترل، ورود به شرکت‌های طراحی و تحقیق و توسعه را ساده‌تر می‌کند.

مهندس شیمی برای کار در شرکت نفت چه مسیری دارد؟

آگهی عمومی برای مجتمع‌های جنوب کم است؛ در شمارش مهر ۱۴۰۵ فقط ۱۱ آگهی از ۱۷۹ آگهی در خوزستان، بوشهر و هرمزگان بودند. راه رایج‌تر، کار در شرکت‌های مهندسی و پیمانکار تهران، آزمون‌های استخدامی شرکت‌های دولتی و رفتن به سایت از طریق پروژه است.

فرایند، تولید یا کنترل کیفیت؟ پیش از انتخاب تست بده

تست راه تا کار نشان می‌دهد کدام بخش کار مهندس شیمی، از محاسبه پشت میز تا کار در سالن تولید، با علاقه‌ها و شخصیت تو جورتر است.

شروع تست

سوالی درباره مهندس فرایند دارید؟

سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.