تکنسین تاسیسات: کار هر روز، شرایط استخدام و حقوق ۱۴۰۵

۵۸ آگهی سابقه خواسته بودند و میانه آن ۳ سال بود. این چهار قدم راه کسی است که هنوز سابقه ندارد.

• از آگهی‌های کمک و نیروی ساده شروع کن: در تهران ۱۲ آگهی کمک تکنسین، وردست، کارآموز یا نیروی ساده تاسیسات می‌خواستند. حقوق کمتر است، ولی یک سال کار کنار یک تکنسین با تجربه، همان سابقه‌ای است که آگهی بعدی می‌خواهد.
• آگهی‌های ۲۴ ساعته و مقیم را جدی بگیر: برج‌ها و مجتمع‌ها نیروی شیفت ۲۴ ساعته یا مقیم کم پیدا می‌کنند و بعضی جای خواب هم می‌دهند. برای کسی که از شهرستان می‌آید، این راه ورود ساده‌تری است.
• یک دوره برق و یک دوره موتورخانه بگذران: گواهی برقکار ساختمان و کارور تاسیسات برودتی و گرمایی با هم کمتر از ۲۷۰ ساعت است و دو کار پرتکرار آگهی‌ها را پوشش می‌دهد.
• در مصاحبه کارهایی را که با دست کرده‌ای بگو: اسم دستگاه‌ها را بلد باش: مشعل، پمپ سیرکولاسیون، منبع انبساط، فن‌کویل. بگو کدام را خودت سرویس کرده‌ای. کارفرما تکنسینی می‌خواهد که شب تنها در موتورخانه بداند چه کند.

پایان خدمت یا معافیت در دو سوم آگهی‌های سایت کاریابی شرط بود. اگر هنوز سربازی نرفته‌ای، دنبال آگهی‌هایی باش که نوشته‌اند فرقی ندارد.

بعد از سرپرستی، تکنسینی که کاردانی فنی و سابقه دارد می‌تواند به سمت پروانه کاردانی نظام مهندسی برود یا با پیمانکارهای نگهداری ساختمان کار کند. بعضی هم بعد از چند سال، سرویس چند ساختمان را به‌صورت قراردادی به عهده می‌گیرند.

تکنسین تاسیسات نیروی فنی یک ساختمان یا یک کارخانه است که سیستم‌های آماده را راه می‌برد، سرویس می‌کند و وقتی خراب شد، درست می‌کند. کار او ساختن تاسیسات تازه نیست؛ آن کار لوله‌کش و نصاب است. او بعد از تحویل ساختمان وارد می‌شود و تا وقتی ساختمان کار می‌کند، کار دارد.

در یک روز معمولی، تکنسین تاسیسات فشار و دمای دیگ و مشعل را می‌خواند، صدای پمپ‌ها را گوش می‌دهد، فیلتر هواساز را عوض می‌کند، نشتی یک شیر را می‌بندد، تابلو برق موتورخانه را بازدید می‌کند و آنچه دیده در دفتر یا فرم شیفت می‌نویسد. اگر آب گرم یک طبقه قطع شود یا کولر یک سالن خاموش بماند، اولین نفری که صدا می‌زنند اوست.

فرق تکنسین تاسیسات با لوله‌کش و مهندس تاسیسات

• لوله‌کش ساختمان شبکه آب، فاضلاب و گاز را در ساختمان در حال ساخت می‌کشد و بیشتر کارمزدی کار می‌کند.
• تکنسین تاسیسات کارمند یا کارگر ثابت یک مجموعه است و حقوق ماهانه می‌گیرد. باید از هر کار کمی بداند: مکانیک، برق، لوله و کنترل.
• مهندس تاسیسات طراحی، نظارت و برنامه نگهداری را به عهده دارد. در همان سایت کاریابی، ۱۴۸ آگهی با عنوان کارشناس یا مهندس تاسیسات جدا از آگهی‌های تکنسین بود.

عنوان این شغل در آگهی‌ها یکی نیست: تکنسین تاسیسات، اپراتور تاسیسات، کارگر فنی تاسیسات، نیروی تاسیساتی، تکنسین برق و تاسیسات و گاهی فقط «نیروی فنی». کار همه یکی است: نگه داشتن سیستم‌هایی که ساختمان بدون آن‌ها از کار می‌افتد.

«تاسیسات کار» یا «تاسیساتی» اسمی است که در محل کار به همین آدم‌ها می‌گویند. در یک مجموعه بزرگ، تاسیسات کاران یک تیم کوچک‌اند و هر کس جای مشخصی دارد:

• کارگر یا کمک تکنسین: بازدید روزانه، تمیزکاری موتورخانه، بردن ابزار و قطعه، کار کنار تکنسین. در تهران ۱۲ آگهی با عنوان ساده، کارآموز، وردست، کمک یا نیمه‌ماهر بود.
• تکنسین شیفت: مسئول همه سیستم‌ها در ساعت شیفت خودش؛ عیب را پیدا می‌کند، کار فوری را انجام می‌دهد و اگر کار بزرگ بود، به سرپرست خبر می‌دهد.
• سرپرست یا مسئول تاسیسات: برنامه سرویس دوره‌ای، خرید قطعه، تقسیم شیفت‌ها و کار با پیمانکارهای بیرونی. ۳۱ آگهی از ۱۸۲ آگهی برای همین سطح بود.
• مهندس یا مدیر فنی: در مجموعه‌های بزرگ بالای سر تیم است و برنامه نگهداری را می‌نویسد.

سه جور ساعت کار

• روزکار: رایج‌ترین حالت در کارخانه‌ها؛ در آگهی‌های تهران ساعت ۸ تا ۱۷ و پنجشنبه تا ظهر بیشتر از بقیه آمده بود.
• شیفت چرخشی: صبح، عصر و شب، در هتل، بیمارستان و کارخانه‌ای که شبانه‌روز تولید دارد. در ۴۲ آگهی (۲۳٪) اسم شیفت، نوبت‌کاری یا شب‌کاری آمده بود.
• ۲۴ ساعت کار و ۴۸ ساعت استراحت یا نیروی مقیم: بیشتر در برج و مجتمع مسکونی. ۱۰ آگهی تهران یکی از این دو را نوشته بودند و ۱۲ آگهی جای خواب داده بودند؛ برای کسی که از شهرستان می‌آید، این آگهی‌ها راه ورود ساده‌تری است.

در شیفت ۲۴ ساعته معمولا یک نفر تنها در ساختمان است. یعنی باید بدون کمک گرفتن، اول کار ایمن را انجام دهی و بعد کار فوری را: گاز را ببندی، برق را قطع کنی و بعد سراغ تعمیر بروی.

سختی‌هایی که در آگهی نمی‌نویسند

• موتورخانه جای گرم و پرسروصداست. زیرزمین، کنار دیگ و پمپ، و در تابستان روی پشت‌بام کنار چیلر و برج خنک‌کن.
• خرابی ساعت نمی‌شناسد. آب گرم ساعت دو شب هم قطع می‌شود. در شیفت ۲۴ ساعته خواب هم نوبتی است.
• گاز، برق و فشار خطر دارند. مشعل، تابلو برق و دیگ بخار کار ایمن به ترتیب می‌خواهند: اول قطع و قفل، بعد تعمیر. کار بی‌احتیاط با این دستگاه‌ها جان خودت و ساکنان را به خطر می‌اندازد.
• کار دیده نمی‌شود. وقتی همه چیز درست کار می‌کند، کسی سراغ تاسیسات را نمی‌گیرد؛ وقتی خراب می‌شود، همه.

اینکه کار تاسیسات جزو کارهای سخت و زیان‌آور حساب شود یا نه، برای هر محل کار جدا بررسی می‌شود. اگر این موضوع برایت مهم است، از کارفرما و شعبه تامین اجتماعی بپرس.

عنوان همه ۳٬۶۷۶ آگهی یکی‌یکی خوانده شد. انباردار، کارپرداز، تراشکار و جوشکاری که فقط اسم تاسیسات در عنوانش بود کنار گذاشته شد و متن کامل ۱۸۲ آگهی باقی‌مانده بررسی شد.

آگهی‌ها از کجا بودند؟

• استان: تهران ۸۰، البرز ۳۰، مازندران ۱۵، اصفهان ۸، مرکزی ۸، گیلان ۷ و قزوین ۶ آگهی.
• صنعت: تولیدی و صنعتی ۷۱، دارو ۲۲، کالاهای مصرفی ۱۴، شرکت‌های خدماتی و پیمانکار ۱۱ و خدمات مهندسی ۱۰ آگهی؛ درمان ۶، رستوران و کترینگ ۵ و هتل ۳ آگهی.
• نوع همکاری: تقریبا همه تمام‌وقت بودند.

سایت کاریابی بیشتر آگهی کارخانه‌ها را دارد. آگهی برج‌ها، هتل‌ها و پاساژها بیشتر در سایت آگهی محلی است: در همان روز، از ۱۶۹ آگهی تهران با جستجوی تکنسین تاسیسات و تاسیسات، ۷۶ آگهی برای نگهداری تاسیسات یک ساختمان یا مجموعه بود؛ از هتل، استخر و پارک آبی تا مجتمع تجاری، دانشگاه و ایستگاه مترو.

مزایایی که بیشتر نوشته بودند

بیمه درمان تکمیلی ۱۱۶ آگهی، ناهار ۹۳، پاداش ۹۲، وام ۹۱ و سرویس رفت و برگشت ۸۷ آگهی. در تهران ۵۹ آگهی از ۷۶ آگهی بیمه داشتند و ۹ آگهی صریحا نوشته بودند بیمه ندارد.

گزارش‌های حقوق ۱۴۰۵ برای تکنسین تاسیسات جدول جدا ندارند. نزدیک‌ترین گروه، تعمیرکار و کارگر ماهر است که تکنسین، تکنسین برق، کارشناس تاسیسات و مدیر تعمیر و نگهداری را در بر می‌گیرد؛ ۱٬۰۳۴ نفر که سطح سابقه‌شان جدا نشده است. بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، میانه حقوق دریافتی خالص این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۳۰ میلیون تومان در ماه بود و نیمی از افراد بین ۲۵ تا ۴۰ میلیون می‌گرفتند. همین افراد برای ۱۴۰۵ میانه ۴۴ میلیون درخواست کرده بودند؛ بیشتر از دریافتی، چون درخواست هنوز پرداخت نشده است.

پیشنهاد آگهی‌های آبان ۱۴۰۵

• تکنسین تاسیسات، سراسری: ۴۹ آگهی سطح تکنسین عدد حقوق نوشته بودند؛ میانه حداقل و حداکثرشان ۳۵ و ۵۰ میلیون تومان در ماه بود. بازه‌های ۴۰ تا ۵۰ و ۳۰ تا ۵۰ میلیون بیش از بقیه تکرار شده بود.
• سرپرست تاسیسات: ۱۴ آگهی، میانه ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومان.
• آگهی‌های تهران در سایت آگهی محلی: ۲۹ آگهی بازه نوشته بودند و میانه آن ۳۰ تا ۴۰ میلیون تومان بود؛ ۴۹ آگهی حقوق ماهانه و ۲۷ آگهی توافقی بودند.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

• برق: تکنسینی که تابلو برق و الکتروموتور را هم درست می‌کند، جای دو نفر کار می‌کند و آگهی‌های «برق و تاسیسات» زیاد بود.
• چیلر و دیگ بخار: این دو گران‌ترین و حساس‌ترین دستگاه‌های یک مجموعه‌اند.
• شیفت شب و ۲۴ ساعته: اضافه‌کاری و نوبت‌کاری به حقوق پایه اضافه می‌شود.
• سرپرستی: فاصله میانه آگهی تکنسین و سرپرست حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان بود.

پیشنهاد آگهی همیشه همان حقوقی نیست که بعد از استخدام پرداخت می‌شود؛ پیش از امضای قرارداد، حقوق پایه، اضافه‌کاری، نوبت‌کاری و بیمه را جدا بپرس.

در فهرست استانداردهای فنی و حرفه‌ای دوره‌ای به اسم «تکنسین تاسیسات» یا «موتورخانه» نیست. تکنسین تاسیسات این کار را از چند دوره کوتاه‌تر جمع می‌کند. ترتیب زیر از کارهایی آمده که آگهی‌ها بیشتر خواسته بودند؛ ساعت‌ها رسمی‌اند و شهریه، سقف شهریه حضوری آموزشگاه‌های آزاد استان تهران در ۱۴۰۵ است.

• ۱. کارور تاسیسات برودتی و گرمایی: ۱۲۸ ساعت، حدود ۱۲٫۷ میلیون تومان. پایه کار: گرمایش، سرمایش و اسم و کار هر دستگاه.
• ۲. برقکار ساختمان: ۱۳۷ ساعت، حدود ۲۵٫۴ میلیون تومان. تابلو، کلید و فیوز و سیم‌کشی؛ کاری که در ۳۱٪ آگهی‌ها آمده بود.
• ۳. راه‌انداز پمپ‌های صنعتی: ۱۶۰ ساعت، حدود ۱۲٫۷ میلیون تومان. پمپ‌ها در تقریبا هر موتورخانه‌ای هستند.
• ۴. تعمیرکار مشعل گازی: ۲۵۰ ساعت، حدود ۱۲٫۷ میلیون تومان. قلب موتورخانه زمستان.
• ۵. لوله‌کش و نصاب دستگاه‌های حرارت مرکزی درجه یک: ۴۰۰ ساعت، حدود ۳۱٫۸ میلیون تومان؛ برای کسی که می‌خواهد دیگ و موتورخانه را کامل بشناسد.
• ۶. تعمیرکار چیلر تراکمی: ۶۴۰ ساعت، حدود ۳۶٫۳ میلیون تومان؛ طولانی‌ترین و گران‌ترین قدم، برای وقتی که سرمایش را کار اصلی خودت کرده‌ای.

برای کارخانه‌ها، دوره کارور PLC (۳۱۲ ساعت و حدود ۳۱٫۶ میلیون تومان) بعدا به کار می‌آید. شهریه دوره مجازی ۸۰ درصد همین عددهاست و مرکزهای دولتی فنی و حرفه‌ای بیرون از این فهرست‌اند.

هنرستان تاسیسات مکانیکی، رشته‌های کاردانش تاسیسات و کاردانی مکانیک یا برق هم راه ورودند؛ جزئیات این رشته‌ها در صفحه گروه آمده است. آگهی‌ها نشان می‌دهند کاردانی در کارخانه‌ها در را باز می‌کند، ولی برای برج و هتل، گواهی چند دوره و دست به کار بودن کافی است.